Orgelbouwers in Drenthe

Meek te Assen
Deze orgel- en pianohandel bouwde zelf geen orgels maar leverde of bemiddelde regelmatig bij (tweedehands) instrumenten, al of niet verbouwd.

Zie hieronder een artikel van Harry Meek, de zoon van Joh. Meek: http://www.inenomassen.nl/kerkstraat.html (Uit: Tijdschrift van de Asser Historische Vereniging; nummer 4 / december 1997. Een artikel van Harry Meek
De muziekzaak komt zelfs voor in ‘Bartje’.
Uit het grote gezin van Joh. Meek uit de Kerkstraat was ik in 1922 de laatste telg. Mijn vader had omstreeks 1900 zijn muziekzaak gesticht in de Kerkstraat. Het pand siert nog de gevelstenen met muziekinstrumenten. Origineel waren in terracotta en bruin van kleur en staken mooi af tegen het witte gebouw. Jammer dat ze nu zijn overgeschilderd.
Mijn vader was ook organist in de Zuiderkerk. Zijn invloed zorgde er wel voor dat ik als vijfjarige, zonder dat ik een noot kon lezen, voor hem de voorspeelden op het orgel uit het hoofd naspeelde. In de muziekzaak, die uitgebreid en verbouwd werd naar Kerkstraat 8, ben ik grootgebracht met veel oefenen en studeren op de piano’s en orgels, die door het hele land werden verkocht. Met mijn vader maakte ik in die tijd veel reizen voor inkoop naar plaatsen als Leipzig en Dresden. De buren en de meeste winkels in de Kerkstraat in de jaren dertig kan ik me nog goed herinneren. Naast ons op de hoek van de Torenlaan was sigarenwinkel Strabbing.
Een broer van hem woonde daar ook en was soldaat bij het Leger des Heils. Aan de andere kant van ons was kapper Bazuin. Tegenover ons zat koster Van Aalst van de Grote Kerk. En een dubbel huis waarin dominee Scheele en de familie Beens woonden. Zoon Jan Beens kwam als piloot om in de Japanse Oorlog en jongste zoon Henk Beens schopte het ver als directeur van Unilever. En eenmaal met pensioen kocht hij het failliete papierbedrijf Van Gelder in Apeldoorn op en maakte het weer winstgevend. Ook woonden aan de overkant de heer Content en mevrouw Content-Hofstede. De laatste werd later wethouder.
In het huis ernaast woonde de heer Meijer, wiens vrouw Ali Baas een behoorlijke pianiste was. Aan onze kant van de straat zaten onder anderen schoenmaker Omlo, apotheek Karsten, banketbakker Somer en de pettenwinkel van Thijs. Daarnaast een sportzaak. Aan de Torenlaan tussen de Provinciale Drentsche en Asser Courant en hotel de Moriaan was een smal gangetje dat uitkwam bij de tuin van ‘petten Thijs’ en vandaar weer in de Kerkstraat. Daar speelde ik met Anton en Willy Roelink en haalde er veel kattenkwaad uit. Schuin tegenover ons woonden de dames Lezer: Jodinnen met een snoepwinkel. Dan kwam de fotograaf Van Groningen en een paar huizen verder had Klaas Lutgert een bloemenwinkel.
In de muziekzaak zit nu een reisbureau
Op de hoek van de Kerkstraat en Markt de modewinkel van de zoon van Herman Jansen. Deze Leo was getrouwd met Rie Kappert, een bekwaam pianiste. Anne de Vries, de bekende schrijver uit Hooghalen, kwam ook regelmatig bij ons in de winkel. De muziekzaak komt zelfs voor in ‘Bartje’. In de Alteveerstraat tegenover de wagenmaker in garagehouder Baakman woonde een oude man met een lange witte baard. Iedere zaterdagmorgen, als jongetje op weg naar de lagere school, moest ik voor hem met een lucifer het gas aansteken. Dat mocht hij zelf niet doen, want hij was Joods en het was sabbat. Mijn vader had me geleerd respect te hebben voor Joden, omdat ze tot het ‘uitverkoren volk’ behoorden.
Toen ik in de laatste klas van de Rijks Hogere Burger school aan de Beilerstraat zat verging me ineens de lust tot studeren. Mijn vader zei: “Ga dan maar werken”. Hij kende onze buurman Jan Otten, die boven Strabbing op kamers woonde en hoofd van de reclameafdeling was van de Asser Courant. Een knappe verschijning en kundig op zijn vakgebied. Het was vakantietijd en op de bovenste etage van het gebouw van de Asser Courant aan de Torenlaan leerde ik letters tekenen. En hoewel ik veel van de heer Otter leerde, werd ik snel jaloers op mijn vrienden die ik vanuit het raam naar het zwembad zag fietsen. Ik ben maar gauw weer naar school gegaan.
Ik maakte veel karikaturen van leraren en leerlingen en bij schoolavonden was ik altijd van de partij met muziek. Ondanks de vele tijd die ik aan deze hobby’s besteedde, haalde ik mijn vijfjarige HBS met alle vrijstellingen. In de oorlogsjaren waren er veel razzia’s van de Duitsers in de Kerkstraat, die ik vanuit mijn schuilhoek op de bovenetage van ons huis kon waarnemen. Bij een huiszoeking in ons huis ben ik toch nog een keer bijna opgepakt. Bij een andere razzia op de Anreperstraat had ik minder geluk, en werd door een paar SS’ers en NSB’ers met een revolver in de rug naar de marechausseekazerne aan de Beilerstraat gebracht en ingesloten. Door toedoen van dokter Wielinga ben ik na enige tijd gelukkig weer vrijgekomen.
Wielinga verklaarde dat ik TBC had en ongeneeslijk ziek was. Bij de bevrijding heb ik een orgelconcert in de Zuiderkerk gegeven op wat toen het grootste orgel van Drenthe was (omstreeks 1932 door mijn vader tot stand gebracht). De kerk was afgeladen vol. Tijdens de oorlog was er immers niks te doen geweest. De muziekzaak is door mijn broer Albert en mijn zus Mets voortgezet. Bij gebrek aan opvolgers is de zaak opgeheven en heeft Hogeling er nu een reisbureau in gevestigd. Zelf ben ik nu werkzaam als kunstenaar in Apeldoorn en heb voor tal van plaatsen monumentale en andere kunst gemaakt. Tot mijn spijt staat in Assen nog geen kunstwerk van mijn hand
Over Harry Meek
Eelke Everhardus Meek beter bekend als Harry Meek was een veelzijdig Nederlands beeldend kunstenaar. Hij is geboren in Assen op 11 februari 1922 en overleden in Apeldoorn op 10 december 2012. Harry Meek genoot zijn kunstopleiding aan de Rijksacademie van beeldende kunsten in Amsterdam. Vanaf 1958 was hij als kunstenaar gevestigd in Apeldoorn. Hij was daar werkzaam als docent aan het Christelijk Lyceum.
Op vele plaatsen, met name in Apeldoorn zijn nog veel zijn beelden en wandversieringen te zien. Harry Meek werkte graag met veelzijdige, wisselende en gecombineerde technieken. Hij werd geboeid door olieverven, aquarellen, grafiek, sculptuur, mozaïeken, wandschilderingen en andere soorten van monumentale en toegepaste kunst. In verscheidene plaatsen in Nederland en daarbuiten kan men werk van hem aantreffen. Niet door één en dezelfde stijl is zijn werk bepaald, maar hij voelde zich even goed thuis in de abstracte als de meer figuratieve stromingen zoals de portretkunst. Uit de afbeeldingen mag de gevarieerdheid van zijn werk blijken…
Harry Meek, een Drent geworteld in Apeldoorn uit Kunsthistorisch Apeldoorn, deel 3
De Apeldoornse kunstenaar Harry Meek heeft een grote bijlage geleverd aan de collectie Monumentale Kunst in Apeldoorn. Deze bijzondere categorie wordt momenteel in kaart gebracht binnen het project naoorlogs erfgoed. Voor nadere informatie over zijn werken zochten de we kunstenaar op. Hij was zeer bereid ons te helpen de juiste andtwoorden te vinden op openstaande vragen. Het werd een boeiend gesprek.
Harry Meek is zeer actief betrokken bij alles wat in en om Apeldoorn afspeelt, zeker voornamlijk op het gebied van kunst en cultuur. Hij is geboren in Assen, waar zijn vader een piano en orgelzaak had. Nog altijd zijn deze instrumenten één van zijn grote passies. Meek ontwierp ook veel kunst aan orgels in heel Nederland, meestal houtbewerkingen, zoals bijvoorbeeld in de Goede Herderkerk aan de Asselsestraat. Tijdens het gesprek vertelt de kunstenaar/leraar honderduit over zijn kunstwerken. Met name op de werken die hij voor de Synagoge aan de Paslaan heeft gemaakt, is hij erg trots.
Hij weet ons op weg te helpen met antwoorden op onze vragen, bijvoorbeeld over de verdwenen kleurige reliëfs aan de gevel en een wandschildering in het interieur die hij maakte voor kledingwinkel Lampe, nu de Cool Cat, op de hoek van de Hoofdstraat en de Mariastraat. In een plakboek heeft hij foto's en krantenartikelen bewaard van zijn creaties. Daarin staat waardevolle informatie over de verschillende oprichtingsdata. We zijn vooral nieuwsgierig naar de verhalen achter de kunstwerken. Meek vertelt bijvoorbeeld dat het muurreliëf op het Leienplein nog maar een deel is van het oorspronkelijke kunstwerk. Het vervolg zat in het pand van 't Mantelhuis om de hoek aan de Nieuwstraat. Daar zijn later ramen voor in de plaats gekomen. Gelukkig is het kunstwerk aan de kant van het Leienplein bewaard gebleven.
Wij danken Harry Meek hartelijk voor zijn gastvrijheid met de belofte nog een keertje terug te komen. Harry Meek heeft een eigen website waarop zijn werken zijn te bewonderen: www.harrymeek.nl

Informatie uit het boek van Jaap Brouwer: Johan van Meurs - Een studie over een pionierend orgeladviseur
Bij zijn advieswerkzaamheden in de Noorderkerk van Assen werkte Van Meurs als adviseur samen met Johannes Meek, muziekhandelaar, organist en orgelhersteller te Assen. De heren waren goed bevriend.
Van Meurs gaf Meek’s zoon Albert orgelles en een andere zoon van Meek, Harry, gaf later Van Meurs’ kleinkinderen tekenles. Meek’s naam wordt in de Drentse orgelhistorie enkele keren genoemd, maar er is vrijwel niets over hem en zijn bedrijf gepubliceerd.19
Johannes Meek (Assen, 1875 - 1970) was eerst, net als zijn vader, schoenmaker. Rond 1900 stichtte hij een piano- en harmoniumhandel in Assen. Op het terrein van de muziekinstrumentenbouw was hij autodidact.
Muzieklessen kreeg hij ondermeer van Jan Zwart. Daartoe ging hij naar Amsterdam, maar geregeld kwam het voor dat Zwart hem in Assen les gaf als hij voor een concert in de regio was.
Meek was organist van de Gereformeerde Zuiderkerk in Assen. Uit zijn op 1 juni 1899 gesloten huwelijk met Christina Hendrica Koster (Assen, 1875 - Assen, 1942) werden veertien kinderen geboren, waarvan twee kort na de geboorte overleden.
Het bedrijf werd gevestigd aan de Kerkstraat 8. Later kon daar het pand op nummer 6 bijgetrokken worden.20
Meek had in een voormalige zeepfabriek aan de Vaart in Assen zijn werkplaats. Op een onbekend moment werd in de stad Groningen een filiaal geopend in de Gelkingestraat. Meek kocht instrumenten in eerste instantie in Duitsland.
Veelal ging hij zelf naar Leipzig en Dresden om die daar ter plekke te seleteren. Hij slaagde erin om voor wat betreft harmoniums van de Theodor Mannborg Harmonium-Fabrik te Leipzig de alleenverkoop voor Assen en omgeving te verwerven.21
Later verhandelde hij ook in de Verenigde Staten vervaardigde harmoniums. Naast piano’s en harmoniums verkocht hij ook vleugels, accordeons, bladmuziek en gitaren.
Stemmen en onderhoud aan kerkorgels deed hij bij voorkeur op de zaterdagen. Zijn zoons assisteerden hem hierbij, één van hen was Jurjen Meek (Assen, 1901 - Assen, 1923), die in zijn overlijdensacte ‘orgelmaker’ genoemd werd.
Een enkele keer verhandelde hij oude huispijporgels. De laatste activiteit op dit gebied was in 1932. Blijkens een naamplaatje op een door hem geleverd harmonium ging hij later ook radio’s verkopen.22
Meek had niet verder gedocumenteerde contacten met de orgelmakers Pannekoek & Van der Meulen in Leeuwarden. Mogelijk dat de laatsten in zijn opdracht grotere werkzaamheden uitvoerden.
In opdracht van Verschueren plaatste hij in 1929 een nieuw dan wel bestaand orgel in de Gereformeerde kerk van Schoonoord.23
Naast zijn muziekhandel was hij was op andere terreinen actief, zo handelde hij ook in onroerend goed.
In 1938 nam een zoon van Meek het bedrijf over en later raakte ook een dochter bij de zaak betrokken.24
Zoals bij veel zaken op muziekterrein, kreeg ook de firma Meek last van het feit dat er in huiselijke sfeer minder behoefte bestond aan muziekinstrumenten en werden de activiteiten in 1971 of kort daarna noodgedwongen beëindigd.25
In het bedrijfspand is momenteel een reisbureau gevestigd.
Een andere zoon van de stichter, Eelke Everhardus (Harry) (Assen, 1922 - Apeldoorn, 2012), groeide als het ware op tussen de muziekinstrumenten.26
Hij koos weliswaar voor het beroep van beeldend kunstenaar, maar muziekinstrumenten bleven hem verder altijd boeien: voor een aantal orgels van de firma Leeflang ontwierp hij de versiering, zoals die van de Paaskerk te Amstelveen (1961), de Open Hofkerk te Apeldoorn
(1967),27 de Protestantse kerk, locatie Nic Grijpstraat te Grijpskerk (1967), de pedagogische academie Nijenborg te Groningen (1969),28 de Zuiderkerk te Middelburg (1975), de Goede Herderkerk in Apeldoorn (1976) en de Sionkerk te Vlaardingen (1977).

19 Zie o.m. www.orgelsindrenthe.nl, geraadpleegd 17 oktober 2015.
20 Op de gevelstenen van het pand staan muziekinstrumenten afgebeeld. Oorspronkelijk waren ze in terracotta en
bruin ingekleurd, nu zijn ze helaas in gebroken wit overgeschilderd.
21 Mededeling Wim Olthof, 22 augustus 2012.
22 Dit naamplaatje bevindt zich in de collectie van Sicco Steendam in Roodeschool.
23 www.orgelsindrenthe.nl, geraadpleegd, 16 november 2014.
24 Nieuwsblad van het Noorden, 16 maart 1938, 18. Johannes bleef nog tot halverwege 1969 bij zijn winkel wonen.
25 Bij een foto uit augustus 1971 in het Drents Fotoarchief (nr. AG03193) staat de volgende inhoudsbeschrijving: ‘De muziekwinkel van Joh. Meek, Kerkstraat 6 te Assen waar binnenkort reisbureau Hogeling zijn intrek neemt’.
26 Harry Meek † volgde zijn opleiding aan de Rijksacademie van beeldende kunst te Amsterdam en werd beeldend
kunstenaar/tekenleraar te Apeldoorn. Hij verstrekte mij 1 mei 2010 gegevens over het bedrijf van zijn vader.
27 Dit orgel is in 1989 geplaatst in de Protestantse Kruispuntkerk te Apeldoorn en staat sinds 2015 in de Gereformeerde kerk vrijgemaakt in Assen-Peelo.
28 Dit orgel staat sinds 1991 in de voormalige Protestantse kerk van Kropswolde.


Provinciale Drentsche en Asser courant 13-01-1912


Nieuwe Veendammer courant 14-12-1912


Provinciale Drentsche en Asser courant 19-02-1919.jpg

 

Friesch dagblad 07-07-1938.jpg