Havelte, Hervormde kerk

Informatie over de kerk


Geluidsopnamen Geert Jan Pottjewijd d.d. 16 september 2017
 - J.S. Bach (1685-1750): Fuga in G BWV 576 Registratie:
Hoofdwerk: Bourdon 16', Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur III-IV
 - J.S. Bach: Invention nr 1 Registratie: Bovenwerk: Holpijp 8', Fluit4'
 - Johann Nicolaus Hanff (1663-1711): Auf meinem liebem Gott Registratie: Hoofdwerk: Holpijp 8', Fluit 4' Bovenwerk: Dulciaan 8'
 - Anoniem: Voluntary in a Registratie deel 01 Hoofdwerk: Prestant 8', Octaaf 4' Deel 02: Holpijp 8', Fluit 4' Fluit 2'
 - Jonathan Battishill (1738–1801): Air Registratie: Hoofdwerk: Holpijp 8', Salicionaal 8'





Foto's oude situtatie vanuit http://www.kerkeninbeeld.nl

1819: Petrus van Oeckelen of Timpe maakte dit orgel voor de Hervormde kerk in Assen.

1844: Volgens van der Aa in het Aardrijkskundig Woordenboek van Nederland was er in geen orgel in Havelte voorhanden.


Provinciale Drentsche en Asser courant 04-06-1896

1897: Het orgel wordt  door van Dam geplaatst in de Nederlands Hervormde kerk te Havelte. Het is niet duidelijk, aan wie het orgel vanuit Assen is verkocht. Velen toonden belangstelling; er kwamen brieven binnen uit Helmond, Norg, Amsterdam (de orgelmaker G.F. Jurjaanz) en van H.W. Flentrop te Zaandam, die bijzonder veel interesse toonde. 
Van Dam had het orgel voor f 300,- aangekocht en plaatste ht voor f 1.000,- in Havelte.
Op het bovenwerk verdwenen de Holpijp 8' en de Flageolet 1'. De Nachthoorn 4' werd vervangen door een Quintadeen 8'??? (02)
18 april: Ingebruikname in een eredienst, die werd geleid door Dr. Offerhaus uit Assen. Het orgel werd bespeeld door orgelmaker Van Dam uit Leeuwraden, m.m.v. mevr. Offerhaus (sopraan) te Assen.(01)


Meppeler Courant 1897-04-17 en 1897-04-21

1920: Orgel gedemonteerd n.a.v. de kerkrestauratie.

1925: Orgel werd terug geplaatst onder toezicht van monumentenzorg. De balgen verhuisden naar het kerkgewelf, vanwege de versmalling van de orgelgalerij. Onderhoud bij van der Molen uit Steenwijk.

1936: Brief van de fa. Van der Molen omtrent herstel van het orgel. Balgen moeten worden teruggeplaatst naast het orgel, installatie van een windmotor kosten ca. F 5.000,-

1937: Klaas Doornbos geeft ook aan dat de blaasbalgen slecht zijn. De ijzeren abstracten moeten worden vervangen door bronsdraad, verlijmen houten pijpen, lekke windlade, vernieuwen snijwerken. Kosten ca. F 950,-

1939-1941: Restauratie door Mense Ruiter onder advies van Mr. Arie Bouwman namens de Nederlandse Klokken en Orgelraad.
Enkele punten uit het contract:

De orgelkas voor de laatste schilderbeurt, waarin de kleur gewijzigd naar een wittint


Meppeler Courant 1982-05-05

1983: Op 11 mei 1983 brengt Reil een offerte(blz 01, 02)  uit voor de deelrestauratie. De opdracht wordt echter gegund aan Van Vulpen. Adviseur was toen Hans Erné.

1984-1992:
Restauratie in 3 fasen met als adviseurs Aart van Beek en Rudi van Straaten.

1984: 1e fase. Restauratie van de hoofdwerklade door van Vulpen


Meppeler Courant 1984-07-06


Meppeler Courant 1985-05-13


Meppeler Courant 1987-12-21

1989: 2e fase door Mense Ruiter. Tijdens de restauratie kwam aan het licht dat het hoofdwerk vrij veel pijpwerk van H.H. Freytag bevat. Waarschijnlijk is ook de frontzijde van de kas van zijn hand.
-Restauratie van de mechanieken en de klaviatuur
-Herstel pijpwerk hoofdwerk
-Reconstructie van de Mixtuur (02)


Bericht uit het tijdschrift Kerk en Muziek van de VOGG 1990-06

1992: 3e fase door mense Ruiter.
-Kas grotendeels hersteld in de oorspronkelijke toestand. Zijwanden en achterwand vernieuwd
-Pijpwerk en windlade van het bovenwerk hersteld.
-Op het bovenwerk de Holpijp 8' weer toegevoegd en de quintadeen weer gewijzigd naar een Nachthoorn 4'
-Kas opnieuw geschilderd (02)


Foto: Geert Jan Pottjewijd (2017) Klik op de afbeelding voor een vergroting

2013: De 3e fase van de restauratie door Mense Ruiter is gestart. Voor meer informatie zie de PDF uit het kerkblad van de kerk.
Tijdens de restauratie plaatste Mense Ruiter een tijdelijk orgel. Voor een foto zie onderaan deze pagina.

Huidige Dispositie:
Hoofdwerk   Bovenwerk   Pedaal
Bourdon 16' Holpijp 8' C - a
Prestant 16' disc Holfluit 8'  
Prestant 8' Viola da Gamba 8'  
Holpijp 8' Nachthoorn 8'  
Salicionaal 8' Fluit 4'  
Octaaf 4' Fluit 2'  
Fluit 4' Dulciaan 8'  
Octaaf 2'      
Mixtuur III-IV      
Trompet 8'       

Samenstelling van de mixtuur:
C: 2, 1 1/3, 1
c': 2, 1 1/3, 1, 2/3
c'': 2, 1 1/3, 1, 1
g'': 2, 1 1/3, 1 1/3, 1
c''': 4, 2 2/3, 2, 1 1/3

Herkomst pijpwerk (02)
Dit orgel geldt als het eerste instrument van Petrus van Oeckelen. Onderzoek van het pijpwerk in 1984 gaf echter aan dat Van Oeckelen bij de bouw van dit orgel gebruik heeft gemaakt van een grote hoeveel¬heid bestaand pijpwerk van de hand van H.H. Freytag. Dit materiaal is te vinden in de volgende registers van het HW: Bourdon 16’, Prestant 8’, Holpijp 8’, Octaaf 4’, Quint 3’, Octaaf 2’ en de bas van de Mixtuur. Het overige pijpwerk van het HW dateert grotendeels uit 1855 en 1897 (frontpijpen).
Voor het BW maakte Van Oeckelen in 1855 voor een deel gebruik van overtollig materiaal van het HW. Dit pijpwerk bleef bewaard in de volgende registers: Viola di Gamba 8’, Fluit 4’ en Fluit 2’. Het overige pijpwerk dateert geheel uit 1855, met uitzondering van de Holpijp 8’. Dit laatste register werd in 1992 gereconstrueerd en is van C-H gecombineerd met de Holfluit 8’.
Uiterst opmerkelijk is de samenstelling van de Mixtuur. De nog bewaard gebleven originele boringen lieten bij de reconstructie van 1989 geen andere samenstelling toe.


Meppeler Courant 2013-05-17

Opnamen:
CD/LP Organist Componist  
CD VLC1092  Dick Sanderman W.G. Hauff Allegro
    J.G.Werner Allegro
    H.P. Steenhuis Verjaardagsmars

Bronvermelding:

  1. Kerkelijke courant 1897 nr. 19 8 mei.
  2. Boek: Het historische orgel in Nederland 1819-1840 blz. 43-46
  3. Boek: Lex Gunnink Repertorium van de orgels gebouwd door Petrus van Oekelen
  4. Tijdschrift: de Mixtuur 82 april 1996 Kroniek Zie PDF
  5. Tijdschrift: Het orgel 1985/03 Orgelbouwnieuws Zie PDF
  6. Tijdschrift: Het orgel 1995/11 Ruiter Mense recent werk Zie PDF door Peter Westerbrink
  7. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Havelte,_Uffelterkerkweg_1_-_Clemens


Foto Dick Sanderman (situatie 1992)
 


Foto Janco Schout (Situatie 1992)
 



Foto: Geert Jan Pottjewijd (2017) Klik op de foto voor een vergroting

Foto van het noodorgel tijdens de restauratie van 2013/2014

Foto Geert Jan Pottjewijd