Klazienaveen Protestantse Gemeente Eben-Haezer (voormalige Gereformeerde kerk)

In het verleden (tot 1938) werd deze kerk ook vaak aangeduid met Gereformeerde kerk Nieuw-Dordrecht. Daarmee werd wel degelijk deze kerk bedoelt. In Nieuw-Dordrecht heeft nooit een Gereformeerde kerk gestaan.

Verwarrend is dat de kerk ook wel bekend stond als de gereformeerde kerk van Nieuw-Dordrecht (tot 1939) (04) In het het boekje van het 100-jarig bestaan van de kerk saat over deze naamgeving op bladzijde 18 het volgende te lezen: "Eind 1938 kwam men met het voorstel om de naam "Gereformeerde kerk van Nieuw-Dordrecht" te veranderen in "Gereformeerde kerk van Klazienaveen". "Bij de ingekomen stukken op de vergadering van 14 november 1939 een schrijven dat de naamsverandering is goedgekeurd."
Op een vergadering van 22 april 1891 te Nieuw Amsterdam was er een voorstel: "wat de zaak van Nieuw-Dordrecht betreft spreekt de kerkeraad de wens uit dat, gezien de onstandigheden, het nodig is dat er een zelfstandige gemeente wordt gesticht". De kerk kreeg aanvankelijk de naam van Nieuw Dordrecht, omdat een broeder de kerk wilde bouwen bij cafe Lufting op de weg van Klazienaveen naar Nieuwe Dordrecht. (05)

1914/15:

4 juni 1914: Nieuw orgel wordt besproken in de kerkenraad. Besloten wordt de gemeente bijeen te roepen om snel een besluit te kunnen nemen.


7 juli 1914: De Orgelcommissie rapporteert in de kerkenraad. Besloten wordt het orgel aan te schaffen.


3 nov 1914: De meesterknecht van de orgelmaker komt binnenkort langs om de bouw van het orgel voor te bereiden.


22 dec 1914: J. NIjsing, R. Kloosterman en W. Westera informeren naar de voortgang van de plaatsing van het orgel. Het geld is beschikbaar. Binnekort vindt de aanbesteding plaats.




5 januari 1915: Hoomans en Kleine Deters bezoeken de kerkenraad om te horen wie de opdracht krijgt voor de aanpassingen aan het balkon voor de plaatsing van het orgel Besloten deze te gunnen aan de laagste inschrijver Hoomans


6 april 1915 Jacob Heldring leent aan de kerk f 400,= voor het maken van de galerij voor het orgel.


6 april 1915. Naast Floor zal een 2e organist worden beneomd. Het orgel mag alleen worden bespeeld met toestemming van de kerkenraad.



4 mei 1915: Blijkbaar is het orgel al geplaatst. Met besluit het te verzekeren voor f 2600,=


Rekening werkzaamheden orgelbalkon


1 juni 1915: Rekening van f 1235,= van orgelmaker A.S.J. Dekker


18 jan 1916; Discussie over een eindejaarscadeau voor de organist. Besloten wordt hem f 10,= te geven

Krantenberichten over de plaatsing van het orgel door A.S.J. Dekker uit Goes. 

Bericht uit 'Het Orgel" augustus 1914                                    Bericht uit de Standaart  (03) (04)


Berichten uit 'Het Orgel" september 1914 en februari 1915

Dispositie: (01)

Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Viola 8'
Celeste 8'
Octaaf 4'
Fluit dolce 4'
Cornet III
Trompete 8'
Octaafkoppel  
Tremulant  

ca. 1950: Restauratie door de fa. A.M. Olieslager uit Rotterdam. Het werd gewijzigd in een orgel met 2 manualen en vrij pedaal. Plaatsing van een windmotor?

Dispositie:

Manuaal I Manuaal II Pedaal
Bourdon 16' Holpijp 8' Subbas 16'
Prestant 8' Gamba 8'    
Octaaf 4' Fluit 4'    
Cornet III Quint 2 2/3'    
Trompet 8' Tremulant      
           

1960-1963: Men start met plannen voor de bouw van een nieuw orgel. Op 1 december 1960 schrijft dhr Homan van de orgelcommissie een brief aan Reil (en aan anderen?) om met een voorstel te komen. Ook vraagt hij of het bestaande orgel kan worden ingeruild.
op 12 december 1960 beantwoordt Reil de brief van 1 december en komt met het voorstel een mechanisch orgel te bouwen met 17 stemmen voor hfl 33.450,=. Dit bedrag kan worden vermionderd door gebruik te maken van pijpwerk uit het bestaande orgel.
Na een bezoek op 30 mei aan de kerk komt er een nieuwe offerte van Reil gedateerd op 3 juni 1961 (blz. 01,02 en 03). het aantal registers is nog steeds 17. De volgende registers uit het oude orgel worden hergebruikt: Prestant 8', Octaaf 4', Fluit 4', Quint 2 2/3', Holpijp 8'en Bourdon 16'. Geadviseerd wordt een opstelling in een ondiepe kas met Borstwerk en Hoofdwerk. Door hergebruik van pijpwerk valt de prijs ruim Hfl 5.000,=  lager uit. Aan het eind van de offerte worden een aantal orgels genoemd die Reil in het Noorden heeft gebouwd. Op 8 juni 1961 volgt er een brief om een tweetal schetsen te begeleiden voor de 2 varianten Borstwerk/Hoofdwerk en Rugwerk/Hoofdwerk. Op 8 februari 1962 schrijft dhr. Homan van de Orgelcommisie een brief waarin het idee wordt geopperd om de bestaande orgelkas te hergebruiken.
Op 13 februari 1962 (blz. 01 en 02) komt het antwoord van Reil, waarin een Hoofdwerk/Rugwerk variant met hergebruik van de bestaande orgelskas en de gevraagde dispositie wordt uitgewerkt. Deze variant zal Hfl 29.900,= kosten.
Op 14 maart 1962 komt het antwoord van de orgelcommissie. Ze willen verder met Reil, maar willen eigenlijk niet meer uitgeven dan EUR 25.000,= Op 27 maart beantwoordt Reil de brief van 14 maart. Voordat hij zijn offerte wil aanpassen wil hij meer informatie over de kerk en het bestaande orgel en nog een keer langskomen. Ook wil hij een gesprek met de architect (Blijkbaar wordt de kerk verbouwd). In het archief van Reil zijn in die tijd ook kladtekeningen te vinden met schetsen en disposities (blz. 010203). De oude prijs is doorgestreept en vervangen door EUR 25.000,= Uit de aantekeningen blijkt dat het pijpwerk van het oude orgel goed is te gebruiken, behalve de trompet met zinken bekers.
Op 25 juni schijft Reil aan de orgelcommissie, dat hij de kerk heeft bezocht op 22 juni en dat het pijpwerk van het bestaande orgel goed bruikbaar is. Hij dringt nogmaals aan op een gesprek met de architect. De prijs van Hfl. 25.000,= is haalbaar.
Op 2 mei 1963 antwoord Reil op een telefoontje van de orgelcommissie naar een klein orgel. Hij kan er een leveren van hfl 4.000,=. Als hij de opdracht voor het nieuwe orgel krijgt betaald hij er weer Hfl. 4.000,= voor terug. (09)

1962: Opstelling “oude orgel” in de Gereformeerde Kerk van Klazienaveen volgens beschrijving (handgeschreven) van dhr. R. van Rumpt Sr. (GJP: Pels en zn.) en met datumstempel van 13 juli 1962. Vermoedelijk wordt de kerk verbouwd  (Zie ook de opmerking van Reil om de architect te spreken).
Oude orgel Geref. Kerk Klazienaveen
Pneumatisch, algemeen in goede staat, traditionele kast met 3 torens zonder waarde, alle houten pijpen oregon-pine; alle metalen pijpen van orgelmetaal, prestanten behoorlijk gehalte, alleen 30 grootste bekers van Trompet zijn v. zink. Een aantal pijpen behoeft uitdeuken en restauratie.
Opstelling 1 en 2 klav op 1 lade, pedaal apart.
Volgt schetstekening frontopbouw van boven gezien. Front Prest. 8’ en 4’ goed bruikbaar. (02)

1965: Nieuw orgel door Pels uit Alkmaar onder advies van Johan van Dommele en A.P. Oosterhof namens de Gereformeerde orgeladviescommissie. Johan van Dommele bespeelde het orgel tijdens de ingebruikname.
Archiefstukken rond de bouw van het nieuwe instrument in 1965

Dispositie:

Hoofdwerk   Nevenwerk   Pedaal  
Prestant 8' Roerfluit 8' Subbas 16'
Holpijp 8' Baarpijp 4'    
Octaaf 4' Prestant 2'    
Mixtuur V Quint 1 1/3'    
    Dulciaan 8'    
    Tremulant      


Bericht uit het blad Organist en Eredienst 1966 nr. 07/08 van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV)

 


Bronvermelding:
  1. E-Mail van Jans Vrieling d.d. 31-10-2003 19:30
  2. E-Mail van Jans Vrieling d.d. 29-01-2003 19:36
  3. Het Orgel 1913/14 blz 86, Het orgel 1914/1915 blz. 8
  4. De Standaard van 22 juli 1914 Op dit bericht werd ik gewezen door Peter Dillingh d.d. 01-02-2005
  5. E-Mail van Jans Vrieling d.d.3-5-2005
  6. www: http://reliwiki.nl/index.php/Klazienaveen,_Langestraat_76_-_Eben_Haëzer 
  7. Boek: 100 jaar Gereformeerde kerk Klazienaveen (1991)
  8. Drents Archief 0420-01 Kerkenraadsnotulen 1909-1923
  9. Archief Reil