Noordscheschut Gereformeerde kerk

1905: het kerkgebouw stamt uit 1905, toen het kerkgebouw in Nieuweroord werd verlaten voor de nieuw gebouwde kerk in Noordscheschut.

De orgelgeschiedenis van deze kerk is nogal in nevelen gehuld, omdat het kerkarchief nog niet diepgaand is onderzocht op dit punt.
Via Peter Dillingh (01) kreeg ik informatie aangeleverd uit een aantal bladen waardoor duidelijk wordt dat men in 1913 een 2e-hands-orgel aanschaft uit Wildervank. U vindt scans van deze pagina's hieronder afgebeeld.


1905: Er zou een instrument zijn aangeschaft vanuit de Gereformeerde kerk te Hoogeveen, waar een orgel werd aangekocht vanuit Antwerpen.

1912: Er wordt een in 1884 gebouwd instrument uit de Gereformeerde kerk van Wildervank te koop aangeboden middels onderstaande advertentie.
In Wildervank werd door een schenking van de fam. Bos een nieuw orgel gebouwd door Walcker uit Duitsland. Het oude instrument werd verkocht.
Zie voor meer info omtrent dit instrument de notitie onderaan deze pagina en het boek onder (06). (03)


De Standaard van 8 juni 1912. (01)

KERKORGEL
Wegens bijzondere omstandigheden TE KOOP een krachtig kerkorgel met 2 klavieren en vrij pedaal slechte ±. 28 jr oud met de volgende dispositie:

I. Manuaal II Manuaal Pedaal
Prestant 8' Prestant 8 Vt. Subbas 16'
Bourdon 16' Gamba 8' Bazuin 16'
Roerfluit 4' Voix Celeste 8' Prestant 8'
Octaaf 4' Holpijp 8' Octaaf 4'
Quint 3' Prestant 4'  
Octaaf 2' Fluit Harm. 4'  
Prog. Harm. 3-5 sterk Fluit 2'  
Mixtuur 2-3 sterk    
Trompet 8'  
Te bevragen bij den heer J. BOS Kz., Wildervank (P.ov. Gron.).


Een soortgelijke advertentie staat ook in het Tijdschrift "Het Orgel" van juni 1912 (01)

1913: Blijkbaar heeft de Gereformeerde kerk in Noordscheschut/Nieuweroord dit orgel aangeschaft gezien onderstaand bericht:

De Standaard van zaterdag 22 maart 1913 (01)
Men schrijft ons:
Den 19en dezer werd in de Geref. Kerk te Nieuweroord (Hoogeveen) het nieuwe kerkorgel, afkomstig uit de Gereformeerde Kerk te Wildervank, feestelijk in gebruik genomen.
Ondanks sneeuwstorm, had zich een talrijke menigte in het ruime bedehuis verzameld.
Het fraaie en krachtige instrument met zijn twee klavieren en vrij pedaal, tellende een 20-tal registers, waaronder 3 van 16 voet en 2 tongwerken, werd voor deze gelegenheid bespeeld door de heeren H. Bos Kzn. uit Rotterdam en J. Bos Kzn. uit Wildervank, die zeer ten genoege der schare eenige schoone orgelstukken van verschillende toonkunstenaars ten gehoore brachten, telkens afgewisseld door psalmgezang der gemeente.
De samenkomst werd geleid door den leeraar der gemeente, Ds. I. D. Heersink die voor een aandachtig gehoor een voor deze gelegenheid
toepasselijke rede uitsprak, het woord voerende over de verhouding van het Christendom naar Geref. belijdenis ten opzichte van de kunst in ’t algemeen en der toonkunst in ‘t bijzonder. In verband ook met de plaats, welke deze laatste in den gemeentelijken eeredienst inneemt; gevolgd door een woord van dank, namens kerkeraad en gemeente aan allen, die tot de komst van het orgel en het welslagen dezer samenkomst hadden medegewerkt.
Het was een aangename avond, welke nog lang in herinnering zal blijven en ons dankbaar gestemd, voor wat de Heere In dezee Zijner gemeente alhier geschonken heeft, deed huiswaarts keeren.

1923: Er wordt in het tijdschrift "Het Orgel" van maart 1923 een organiste Mej. N. Koster genoemd




1930: Het orgel wordt te koop aangeboden. Onzeker is of deze verkoop doorgegaan is. Dit verdient nog nader onderzoek.

De heraut voor de gereformeerde kerken in Nederland, 1930, no 2722, 23-03-1930

1954: De kerkenraad besluit via een brief van 13 april de door Reil geplaatste windmotor te behouden.
Op 4 juni Schrijft Reil aan de predikant J. Groenenberg dat het goed mogelijk is het orgel wormvrij te maken, maar dat dan al het pijpwerk uitgenomen moet worden en het orgel schoongemaakt moet worden. De panelen van triplex in de zijkast moeten worden vervangen door Hardboard. De kosten bedragen dan Hfl 540,= De vermolmde triplex-panelen in de preekstoel zullen ook vervangen moeten, omdat daar vermoedelijk de oorzaak van de houtworm gezocht moet worden. (07)

1958: Op 28 november meldt de kerkenraad dat ze accoord gaan met het voorstel van Reil om het orgel te restaureren. Ze vragen om een schriftelijke bevestiging. De architect zal een fronttekening leveren. (GJP: vermoedelijk wordt de kerk ook verbouwd). Voorgesteld wordt om de werkzaamheden in januari 1959 te starten.
Op 1 december dankt Reil de kerkenraad voor de opdracht het orgel te restaureren. Hij omschrijft de volgende werkzaamheden:
 - Algehele restauratie
 - Nieuw front volgens het ontwerp van de architetct.
 - Twee nieuwe registers ter vervanging van de "waardeloze" registers Gamba en Voix Celeste door een Quint 2 2/3' en een Mixtuur II-III
 - Totale kosten Hfl 5340,=
Op 16 december  stuurt architect T. Zondag het ontwerp van het orgelfront en de kansel naar Reil. Het aantal frontpijpen is gelijk aan het aantal frontpijpen van het huidge orgel.
Op 22 december dankt Reil de architect voor de geleverde tekening. Hij is enthousiast over hetontwerp en heeft 2 vragen: Hoe moeten de vierkantjes van het onderpaneel worden gemaakt en Moeten de beide zijpanelen draaibaar zijn. (07)

1959: Op 5 januari beantwoordt architect T. Zondag de vragen die Reil heeft gesteld in een brief van 22 december en in een gesprek. De zijpanelen van de orgelkas worden door Reil gemaakt en moeten inderdaad draaibaar zijn. Het paneel van de onderbouw van het orgelfront moet worden gemaakt van massief Parapine van 2cm dik, voorzien van ingefreesde dwarssponningen met aan vakindeling van 10x10cm
 Vermoedelijk begin januari schijft de kerkenraad dat Reil de restauratie voor de opgegeven prijs kan uitvoeren en dat de werkzaamheden kunnen aanvangen op 28 januari. Ze vragen aan Reil om te bevestigen of er een garatietermijn van 5 jaar is.
Op 26 januari schrijft Reil dat hij op al zijn werkzaamheden een garantie geeft van 5 jaar.Brief van dhr. G. Zomer uit april (voorzijde, achterzijde) dat de ingebruikname van de kerk is vastgesteld op 1 mei a.s.
Op 14 april nodigt de kerkenraad Reil uit om samen met zijn personeel de ingebruikname van het gerestaureerde kerkgebouw op woensdag 29 april om 20:00 uur bij te wonen.
Op 27 april meldt J. Groenenberg dat de klep van het orgel niet goed sluit en één van de pedaaltonen het niet doet. (07)


Bouwtekening door T. Zondag. Klik op de afbeelding voor een vergroting (07)



Foto uit de jaren '50 en '60 van de 20e eeuw door C. van 't Wout uit Wateringen (02)

1964: Briefkaart d.d. 23 juni (voorzijde, achterzijde) van G.H. Gerritsen met de vraag of Reil kan langs komen voor het oplossen van een hanger. (07)

1966: Brief van 7 februari van G.H. Gerritsen in antwoord op een Reil dat het orgel al een tijd geen onderhoud heeft gehad. Voorgesteld wordt dit in het voorjaar te doen. (07)

1970: Offerte van Reil voor een nieuw orgel. (Blz. 01, 02 en 03). Reil stelt voor het orgel niet weer boven de preekstoel te plaatsten, vanwege de daar te beperkte ruimt, maar op de gaanderij achter in de kerk.
De volgende dispositei wordt voorgesteld:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur V, Trompet 8'
Postief: Prestant 4', Holpijp 8', Roerfluit 4', Woudfluit 2', Sesquialter II, Scherp II-IV, Dulciaan 8, Tremulant
Pedaal: Subbas 16', Prestant 8'(Transmissie)
De bouw van het orgel heeft niet plaats gevonden (07)

2002: Achter het huidige (ongetwijfeld later gewijzigde front) staan de luidsprekers van een elektronisch orgel

Huidige situatie

Een ter plaatse opgetekend verhaal luidt als volgt:
Bij de bouw van de kerk rond 1905 zou hier het oude van Oekelen orgel zijn geplaatst uit de Gereformeerde Hoofdstraatkerk te Hoogeveen. Het orgel werd geplaatst op de galerij achter in de kerk. Aan het begin van de oorlog werd het orgel ingenomen door een orgelbouwer die een nieuw orgel plaatste. Volgens de orgelbouwer was het oude orgel niets meer waard. Toch werd door een bezoekende predikant een keer verteld dat het orgel in Zeeland was geplaatst, waar het nog steeds aanwezig zou zijn. Er werd een nieuw orgel geplaatst boven de kansel. Hiervan is alleen het front nog over. Achter het front staan de luidsprekers van het electronische orgel.
[ Bovenstaande informatie is afkomstig van de voorzitter van de commissie van beheer, die deze informatie uit zijn geheugen opdiepte]

Bovenstaand verhaal zou theoretisch waar kunnen zijn als met die oorlog de eerste Wereldoorlog wordt bedoeld. Het orgel uit Hoogeveen zou er dan echter maar 8 jaar hebben gestaan. Ook kan de 2e Wereloorlog zijn bedoeld, maar ook dan blijven er nog vele vragen over.

Vermelding in de werklijst van A.S.J. Dekker
Om het verhaal nog complexer te maken wordt Nieuweroord Gereformeerde kerk genoemd in de werklijst met een pneumatisch orgel met 1 manuaal en 9 registers. Jaar: 1930

Alleen een onderzoek van de archieven van de kerk zouden uitsluitsel kunnen gevens omtrent de ware toedracht.

Bronvermelding:
  1. E-Mail van Peter Dillingh d.d. 8-12-2004
  2. Foto uit de verzameling van Aart de Kort. Aangeleverd op 5-8-2010
  3. E-Mail van Wim de Olde omtrent de connecties tuusen Wildervank, Hoogeveen en Noordscheschut.
  4. www: http://www.walckerwildervank.nl/
  5. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Noordscheschut,_Drostenraai_41_-_Gereformeerde_Kerk
  6. Boek: Het Walcker-orgel van de Grote kerk te Wildervank door Wim de Olde
  7. Archief Reil

1884 Wildervank: Dit orgel werd in 1884 blijkens onderstaand bericht waarschijnlijk gemaakt door K. Doornbos voor de Christelijk Gereformeerde kerk van Wildervank.
De Bazuin van 10 oktober 1884
WILDERVANK, 6 Oct. 1884. Op Dinsdag 30 Sept. jl. werd het orgel in de Chr. Geref. kerk alhier voor het gebruik bij den godsdienst gewijd. Het is een aanwinst voor de gemeente, waarover zij zich mag verblijden. Het is voorzien van twee klavieren met vrij pedaal. Verder zijn aangebracht manuaal en pedaal-koppeling, benevens de gewone afsluitingsregisters. Het werd op den avond der inwijding bespeeld door den zeer bekwamen organist den heer R. van Bruggen, van Groningen, ‘die op meesterlijke wijze de krachtvolle en lieflijke tonen aan het orgel wist te ontlokken, zoodat de degelijkheid van het werk goed uitkwam en onze orgelmaker J. Doornbos, van Groningen, eer aandeed. Wij durven hem dan ook met alle vrijmoedigheid elders aanbevelen.


Het in 1912 aangekochte orgel nog in de oude kerk te Wildervank (06)


Het orgel is overgeplaatst naar de in 1911 nieuw gebouwde kerk. De orgeltribune is al ingericht op het nieuw Walcker-orgel dat in 1913 wordt geplaatst. (06)