Rolde, Jacobuskerk

Informatie over de kerk

Reportage restauratie orgel door Tv Drenthe zie Youtube

1847: Het orgel wordt door P.van Oeckelen in de kerk geplaatst. Het werd aangekocht voor Hfl. 1200 als zijnde een geschenk van de predikant, ds. C. Brouwer. De herkomst van het instrument is tot nu toe niet geheel zeker, evenals de bouwer, maar het is ouder dan 1847. De vermoedelijke bouwer is Jacobus Ambrost uit Haaksbergen rond 1820. Het werd uit Harlingen? per schip aangevoerd en geplaatst in de kerk door H.J. Langendijk in onderaanneming bij de orgelbouwer P. van Oeckelen uit Haren. Het volgende opschrift was op het orgel te lezen: "De Herv. Gemeente van Rolde ontving dit orgel van een harer voormalige leeraars Den Wel. Eerw Z: Gel. Heer C. Brouwer. Thans rustend leeraar te Assen. Als blijk van blijvende liefde en voortdurende belangstelling in hare godsdienstige belangen, terwijl het, door vrijwillige bijdragen der Gemeente, vergroot en verfraaid, op den 28 Nov. 1847 plechtig werd ingewijd".(1) Van Oeckelen voegde voor 1300 gulden een vrij pedaal toe. Op 28 november 1847 werd het in gebruik genomen en ingewijd door ds. E.J. Borgesius. Het orgel zou uit Gelderland? afkomstig zijn. 


Herdenkingsbord schenking. Foto Janco Schout

1847: Krantenbericht ingebruikname Drentsche courant 30-11-1847



1850: Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant d.d. 14-06-1850. Idem uit de Drentsche courant 11-06-1850





Algemeen Handelsblad 01-12-1847


Opregte Haarlemsche Courant 02-12-1847

1898: Concert door Gruno in de kerk van Rolde. Zie Nieuwsblad van het Noorden 28-06-1898
Dispositie voor 1954 volgens v.d. Kleij
Hoofdwerk I   Bovenwerk  II   Pedaal  
Prestant disc. 16' Holpijp 8' Bourdon 16'
Prestant 8' Prestant' Disc. 8' Prestant 8'
Holpijp 8' Fluit douce Disc. 4' Octaaf 4'
Fluit 4' Prestant 4'    
Octaaf 4' Fluit 4'    
Fluit 2' Spitsfluit discant 2'    
Mixtuur I-II Superoctaaf 4'    
Trompet 8' Speelfluit 2'    
           
           





Foto Orgelcentrum nr. 3781 voor de kerkrestauratie van 1961-1964


193x: Johan van Meurs noteert de gegevens van het orgel in zijn dispositiecahier. In de kantlijn de latere aantekening over de restauratie door Leeflang. Wordt door Meek gestemd.

Klik op de afbeelding voor een vergroting
Uit het boek van Jaap Brouwer: Johan van Meurs - Een studie over een pionierend orgeladviseur

1954/1955: Restauratie en uitbreiding met een vrij pedaal door Leeflang uit Apeldoorn.
Het contract voor de werkzaamheden door Leeflang werd gelsoten op 5 april 1954. (23)
-Toevoeging snijwerk bij de pijpvoeten
-Klaviatuur en machanieken hersteld. Nieuw pedaal met een omvang pedaal C-d1
-Restauratie windladen. Toevoeging van een kantsleep aan de lade van het bovenwerk. Pedaallade uit gebreid met de tonen fis-d1
-Windvoorziening gerestaureerd. Nieuwe kanalisatie.
-Nieuwe pneumatische tremulant
-Wijziging dispositie en nieuwe frontpijpen
-Herintonatie op basis van een lagere winddruk en met verlaagde opsneden. (10) (23)

Dispositie na deze werkzaamheden
Manuaal I   Manuaal II   Pedaal  
Prestant Disc. dubbel 8' Quintadeen 8' Bourdon 16'
Holpijp 8' Holpijp 8' Bourdon 8'
Gedekte fluit 4' Prestant' Disc. dubbel 4 Octaaf 4'
Octaaf 4' Fluit douce 4'    
Open fluit 2' Superoctaaf 2'    
Sesquialter II Speelfluit 2'    
Mixtuur II-IV Spitsfluit 1 1/3'    
Trompet 8' Scherp III-IV    
    Kromhoorn 8'     
    Tremulant      


1960 foto uit http://www.kerkeninbeeld.nl


Foto Orgelcentrum nr. 3779 na de kerkrestauratie van 1961-1964

1962: demontage van het orgel voor de kerkrestauratie. Bij de kerkrestauratie werd de galeij gewijzigd.

1965: Orgel herplaatst door E.R. Ottes. De orgelkas werd opnieuw geschilderd. Het toetsbeleg werd vernieuwd. Nieuwe balgenkas met één spaanbalg


1967 foto uit http://www.kerkeninbeeld.nl

1978-1981: Restauratie door de fa. B.Koch uit Apeldoorn voor ca. f 116.000,- De volgende werkzaamheden werden o.a. uitgevoerd: 
Op vrijdagavond 9 oktober 1981 werd het orgel officieel weer in gebruik genomen. Er werd een concert gegeven door de organist Jaap Zwart.  Inspeelconcert door de Rolder organisten Bolhuis en Zwerver op 11 oktober. De houten adelaar tegen de zuidmuur was voor de restauratie aan het orgel gehecht.

Huidige dispositie:
Manuaal I   Manuaal II   Pedaal  
Prestant 8' Quintadeen 8' Subbas 16'
Holpijp 8' Holpijp 8' Gedekt 8'
Gedekte fluit 4' Prestant 8' disc. Octaafbas 4'
Octaaf 4' Fluit dolce 4' Koraalbas 8'
Woudfluit 2' Superoctaaf 2' Bazuin 16'
Sesquialter II Speelfluit 2'    
Mixtuur II-IV Spitsfluit 1 1/3'?    
Trompet 8' Scherp III-IV    
    Kromhoorn 8'     
    Tremulant      
Koppels: Manuaal I-II, Manuaal I - Pedaal, Manuaal II - Pedaal


De foto's hierboven zijn afkomstig van de website van de kerk (http://www.rolderkerk.nl) Ook een gedeelde van de tekst is uit de website afkomstig.

1999-2002: De eerste fase van de restauratie is inmiddels afgesloten. Zoals het er nu naar uitziet is het orgel rond 1820 vervaardigd door waarschijnlijk Jacobus Ambrost uit Haaksbergen. In de eerste fase wordt de windvoorziening aangepast en gereconstrueerd en worden de windladen gerestaureerd. De werkzaamheden zijn in december afgerond. De eerste restauratiefase heeft EUR 115.000 gekost.  
De volledige restauratie zal een bedrag vergen van ca. EUR 360.000. Het kan nog enkele jaren duren voordat met een volgende fase kan worden begonnen. In de tweede fase vinden op hoofdlijnen de volgende werkzaamheden plaats:
Wanneer de tweede fase zal starten is nog onbekend.
Voor de voortgang van de restauratie zie de website van de kerk.

De orgelkas is nu wit en was oorspronkelijk Pruisisch blauw. Het is nog onduidelijk of deze kleur ook weer wordt aangebracht.

Geplande dispositie na uitvoering van de 2e fase van de restauratie:

Hoofdwerk   Bovenwerk   Pedaal  
Prestant 16vt dis Prestant 8vt dis Bourdon 16vt
Pressant 8vt Holpijp 8vt Prestant 8vt
Holpijp 8vt Fluit doux 8vt dis Octaaf 8vt
Octaaf 4vt Prestant 4vt Bazuin 16vt
Fluit 4vt Fluit 4vt Trompet 8vt
Fluit 4vt Spitsfluit 4vt dis    
Mixtuur 2 sterk Superoctaaf 2vt    
trompet 8vt Speelfluit 2vt    
    Flageolet 1vt    
    Dulciaan 8vt    
    Tremulant      

Koppels: Ped + I, Ped + II, Man I+II (Schuifkoppel)
3 keilbalgen
Ventiel


Foto: Janco Schout

2008
: De Jacobuskerk in Rolde heeft 146.621 euro aan subsidie van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) ontvangen. Vorige maand maakte de RACM bekent dat 150 rijksmonumenten een totaal van 30 miljoen euro aan subsidie kregen. In Rolde gebruiken ze het geld voor verschillende restauraties.
De kerk is volgens kerkrentmeester Melle Buruma erg goed onderhouden, mede dankzij een restauratie in de jaren zestig. De grootste taak is volgens hem de restauratie van het orgel (een rijksmonument sinds 1991) welke al in 1948 in Rolde is terechtgekomen. Maar wat maakt het nou een rijksmonument? Dat is volgens Buruma wel een grappig verhaal: "Vroeger, als dorpen niet genoeg geld hadden voor een nieuw orgel, dan namen ze het oude orgel van een ander dorp dat genoeg geld had voor een nieuwe. Zodoende zijn er in Drenthe veel `2e hands` orgels terechtgekomen, waaronder die van de Jacobuskerk." Het culturele voordeel van een `2e handjse` is dat het veel ouder is, en dus meer historie kent.
Er is in de loop van de jaren van alles aangepast en verbeterd aan het orgel van Rolde. Maar ondertussen is er zo veel veranderd dat het orgel niet meer in originele staat verkeerd. Daarom is besloten om het orgel weer helemaal naar de oude stijl en technieken van vroeger te restaureren. Maar eerst moet de bouwer dan boven water komen. Maar het `handschrift` van het orgel van de Jacobuskerk is niet bekend in die database en, hoewel de bouwstijl invloeden heeft van orgels in bijvoorbeeld Gelderland, heeft men de originele bouwer nog steeds niet kunnen achterhalen. Bij de aankomende restauratie zal de nieuwe orgelbouwer dus alleen uitgaan van zijn eigen ervaring en de archiefstukken van de kerk. (02)


Foto: Janco Schout

De Stichting Behoud Rolder Kerk (SBRK) ontving vorige week van de Lionsclub Assen Drentsche Aa een cheque met het fantastische bedrag van tienduizend euro. Dat was de netto opbrengst van een kunstveiling, die in april van dit jaar werd gehouden in samenwerking met het Centrum voor Beeldende Kunst (CBK) Drenthe.
Er kwamen toen zo`n vierhonderd kunstwerken uit de collectie van de Kunstuitleen van CBK Drenthe onder de hamer. De opbrengst van deze kunstverkoop gaat dus naar de SBRK, die zich inzet voor het behoud van de historische Jacobuskerk in Rolde. Het geld van de Lions wordt gebruikt voor de restauratie van het monumentale orgel. (03)De actie 'Adopteer een orgelpijp' van de Rolder Jacobuskerk heeft al 85.000 euro opgeleverd.
Er is in totaal 100.000 euro nodig voor restauratie van het kerkorgel. Hiervoor zijn honderden orgelpijpen geadopteerd en zijn er giften binnengekomen. De Stichting Behoud Rolder Kerk hoopt dat de orgelrestauratie volgende maand kan beginnen. Het werk zal een jaar duren en kost in totaal 385.000 euro. (04)
Een restauratie door Mense Ruiter uit Zuidwolde (Gn) is gepland.
Zie ook onderstaand  krantenartikel van 13 november 2007 in het Dagblad van het Noorden.


Tegen Kerst 2008 worden de eerste delen van het orgel gedemonteerd en vanuit de kerk overgebracht naar de werkplaats van de orgelbouwer. Het gaat in eerste instantie om het Pedaal. Mogelijk wordt ook het Bovenwerk, overgebracht naar de werkplaats. In de kerstvakantie zullen vrijwilligers de pedaalkast gaan slopen zodat de torenmuur weer vrijkomt. De orgelbouwer heeft dan de ruimte om de nieuwbouw van het pedaalwerk te gaan voorbereiden. Omdat het Bovenwerk een nieuwe windlade krijgt waarvoor ook nogal wat meetwerk moet worden verricht, wil men ook het Bovenwerk verwijderen. Het ligt in de bedoeling dat de wand tussen de toren en de kerk (waardoor je naar binnen komt op de orgelgalerij) in de nis in de torenmuur naar achteren worden verplaatst. De wand komt dan dus verder de toren in te staan. Er wordt geprobeerd deze werkzaamheden mee te nemen in de restauratiewerkzaamheden aan de toren, zoals die in opdracht van de Gemeente Aa en Hunze volgend jaar uitgevoerd gaan worden. Door de verplaatsing van de torenwand ontstaat meer ruimte zodat het pijpwerk van het pedaal in de toekomst beter bereikbaar is voor onderhoud en stemwerkzaamheden. In de huidige situatie zijn de labialen vrijwel niet te stemmen. De extra ruimte die ontstaat wordt gebruikt om het pijpwerk van de Subbas 16 en de grootste pijpen van de Prestant 8 te plaatsen. Deze zullen via conducten vanaf de lade van wind worden voorzien.


Foto (20)Tijdens de restauratie stond er een nood-pijporgel in de kerk opgesteld


Drenthe Journaal, 30-12-2008 (22)

2009:
Kosten orgelrestauratie Jacobuskerk Rolde gedekt (05)
ROLDE - De Stichting Behoud Rolder Kerk (SBRK) heeft de afgelopen maanden met diverse acties en dankzij giften van vele bedrijven, instellingen en stichtingen, het geweldige bedrag van 120.000 euro bij elkaar gebracht. Daardoor kan de complete restauratie van het monumentale orgel in de Jacobuskerk van Rolde doorgaan.
De SBRK is de inwoners van Rolde en omgeving zeer dankbaar. Zij hebben een flink deel van het bedrag bij elkaar gebracht. Zo hebben ongeveer tweehonderd mensen een orgelpijp 'geadopteerd', wat bijna 15.000 euro heeft opgebracht. En ze bezochten bijvoorbeeld massaal de kerstmarkt in december vorig jaar, waardoor 2650 euro op de rekening van de SBRK kan worden bijgeschreven, mede dankzij samenwerking met de OVVR.
Burgemeester Eric van Oosterhout heeft zondag de cheques overhandigd aan de SBRK en aan de Stichting Opvanghuizen Wingurla (3600 euro). Deze stichting, opgezet door twee inwoners van Rolde, is met hulpprojecten actief in India. Wingurla was deze keer het goede doel van de Rolder kerstmarkt. Daarnaast hebben diverse stichtingen en bedrijven, maar ook de gemeente Aa en Hunze en een aantal Lionsclubs, vele (tien)duizenden euro's gedoneerd.
De orgelrestauratie, die inmiddels is begonnen, gaat naar verwachting een jaar duren en kost in totaal 375.000 euro.

Financiering restauratie orgel definitief rond (06)
ROLDE - De Stichting Behoud Rolder Kerk (SBRK) heeft de afgelopen maanden met diverse acties en dankzij giften van vele bedrijven, instellingen en stichtingen, een bedrag van 120.000 euro verzameld. Daardoor kan de complete restauratie van het monumentale orgel in de Jacobuskerk van Rolde doorgaan.
De SBRK is de inwoners van Rolde en omgeving zeer dankbaar. Zij hebben een flink deel van het bedrag bij elkaar gebracht. Zo hebben ongeveer tweehonderd mensen een orgelpijp 'geadopteerd', wat bijna 15.000 euro heeft opgebracht. Daarnaast werd de kerstmarkt in december vorig jaar masssaal bezocht, waardoor 2650 euro op de rekening van de SBRK kan worden bijgeschreven.
Naast de giften van inwoners van Rolde hebben ook diverse stichtingen en bedrijven uit de omgeving Rolde, maar ook de gemeente Aa en Hunze en een aantal Lionsclubs, vele (tien)duizenden euro's gedoneerd. De orgelrestauratie, die inmiddels is begonnen, gaat naar verwachting een jaar duren en kost in totaal 375.000 euro.

Berichten door RTV Drenthe:
 - 12 november 2007: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/21338/Adoptieplan-restauratie-orgel
 - 22 september 2008: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/29431/Geld-voor-restauratie-Rolder-orgel
 - 23 december 2008: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/32049/Restauratie-orgel-Rolde-begonnen
 - 29 december 2008: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/32138/Actie-restauratie-Rolder-kerk-een-succes
 - 2 februari 2009: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/33089/Kerkorgel-kan-worden-opgeknapt


Gezinsblad 04-02-2009 (22)

2010/2011
: De restauratie bij Mense Ruiter is in volle gang. Verwacht wordt dat de intonatie zal plaatsvinden in mei/juni 2011. De nieuwe pedaalkas is reeds geplaatst en zal worden geschilderd door de gebr. Boer.

2011 Bericht uit het kerkblad van april
Helaas kijken we nog steeds tegen een lege orgelkas aan. Al eerder is de restauratie in de vertraging geraakt, o.a. als gevolg van de grote werkdruk bij de Nederlandse orgelbouwers door wijzigingen in het subsidiebeleid van de overheid. In het kerkblad van februari is aangegeven waarom de afspraak met de orgelbouwer om het orgel in de zomer op te leveren niet gehaald kon worden. Er is al wel veel werk verricht. Zo zijn de oude pijpen inmiddels gerestaureerd en zijn de tweede balg en één van windladen nieuw gemaakt. De adviseur, de organist Stef Tuinstra heeft geprobeerd zoveel mogelijk vragen te beantwoorden over de historie van ons orgel. Veel vragen bleven onbeantwoord omdat veel historisch materiaal bij voorgaande ingrepen is verdwenen.
Doordat één van de leidinggevenden van Mense Ruiter voor de tweede keer in één jaar geconfronteerd werd met zeer tragische familieomstandigheden, kwam het restauratieproces in de cruciale fase stil te liggen. Juist deze fase van de restauratie is specialistenwerk, omdat nu alle puzzelstukjes bij elkaar moesten worden gebracht. Omdat veel historische delen verloren zijn gegaan, was het in ons orgel dus niet mogelijk om alle onderdelen één voor één te restaureren en terug te plaatsen. Een groot deel van het orgel moet in feite nieuw ontworpen en gemaakt worden op een historisch verantwoorde wijze. Kijken naar de resterende oude delen, oude foto’s in detail bekijken en op basis daarvan alle mechanische delen nieuw maken. Zo bestaan de oude klavieren nog, maar hoe de mechanieken daar vroeger op aangesloten hebben en hoe ze eruit hebben gezien is niet precies te achterhalen. Dit ontwerpproces van onderzoeken, uitdenken en tekenen is het specialistenwerk van één van de leidinggevenden in het bedrijf. Het moge duidelijk zijn dat dit specialistenwerk, waarvoor je bovendien ons orgel heel goed moet hebben geanalyseerd, niet zomaar door een andere orgelbouwer overgenomen kan worden. Bovendien zijn alle Nederlandse orgelbouwers met veel ervaring in restauratie overbezet.
Op 7 april j.l heeft overleg plaatsgevonden over deze situatie tussen een groot aantal betrokkenen, waaronder vertegenwoordigers van de kerkrentmeesters en de organisten, met de orgelbouwer en Stef Tuinstra. De firma Mense Ruiter heeft geprobeerd om op korte termijn een oplossing te vinden voor dit ontwerpwerk, zodat vervolgens alles door hun medewerkers gebouwd en ingebouwd kan worden. Een deel van de reeds vervaardigde onderdelen voor Rolde is gemaakt in de werkplaats van de aan Mense Ruiter gelieerde firma van der Putten in Finsterwolde. Vanuit dit bedrijf lopen relaties naar de Duitse orgelbouwer Harm Kirschner in Stapelmoor. Deze kundige orgelbouwer is door de firma Mense Ruiter gevraagd de voor Rolde uitgedachte constructie van mechanieken etc. in tekeningen uit te werken. Op deze wijze is een oplossing gevonden om al het ontwerp- en tekenwerk in de maand april af te werken. Dit betekent dat na deze maand alle onderdelen in de werkplaatsen in Zuidwolde en Finsterwolde gemaakt gaan worden. Hier heeft men de maanden mei en juni voor nodig. Ook de nog ontbrekende nieuwe pijpen en de laatste windlade worden dan gemaakt. In deze maanden zal ook een nieuwe ombouw van de (historische) klavieren worden gemaakt, die vervolgens in de orgelkas wordt ingebouwd. Met deze nieuwbouw wordt de interpretatie van historische voorbeelden gecombineerd met maten die ook voor de huidige organisten een goede zitpositie opleveren. Zoals eerder gemeld zullen de organisten straks ook niet meer op gelijke hoogte zitten met de bovenkant van de balustrade. Wanneer de nieuwe ombouw van de klaviatuur is ingebouwd zal de hele kas worden geschilderd in de maanden juli en/of augustus. Ook bij het schilderwerk deed zich nog een probleem voor omdat één van de gebroeders Boer van het gelijknamige restauratieschildersbedrijf door een blessure is uitgeschakeld. In overleg met alle betrokkenen zal dit werk worden overgenomen door de firma Martens uit Zuidwolde (Gr.). Wanneer het schilderwerk is uitgevoerd zullen in september alle oude en nieuwe delen van het instrument weer worden ingebouwd. Vervolgens hoopt men in oktober te beginnen met de zgn. intonatie, de klankgeving van alle individuele pijpen, zodanig dat deze gezamenlijk het gewenste klankbeeld gaan opleveren. Men trekt hier 3 maanden voor uit. Dit betekent dat er een strakke planning is, waarbij alles er op gericht is om het orgel eind december klaar te hebben. Dit is ook noodzakelijk omdat afronding van de restauratie vóór 1/1/2012 een belangrijke subsidievoorwaarde is. Het is te hopen dat de vorst dit jaar niet te vroeg invalt zodat de afwerking van de intonatie lastig wordt in verband met de verwarming. Uiteraard willen alle betrokkenen voorkomen dat het orgel wel gebruikt kan worden maar dat de laatste afwerkingen in het klankbeeld nog in het voorjaar moeten worden uitgevoerd. Alles is er op gericht om het orgel daadwerkelijk in december klaar te hebben. Waarschijnlijk zal de openbare ingebruikname pas na de jaarwisseling plaatsvinden omdat de periode rond Kerst en Oud en Nieuw daarvoor niet zo geschikt is. De datum voor de officiële ingebruikname zal in een later stadium worden bepaald. Hopelijk wordt binnen afzienbare tijd in de kerk ook zichtbaar dat er volop aan het orgel gewerkt wordt, zodat iedereen vertrouwen krijgt in de goede afloop.
Melle Buruma (07)

Reportage RTV Drenthe d.d. 12 december 2012: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/69624/Orgel-Jacobuskerk-Rolde-weer-klaar

2013: Het orgel is nu volledig gerestaureerd/gereconstrueerd door Mense Ruiter met als adviseur Stef Tuinstra.
Het orgel werd op vrijdag 11 januari in gebruikgenomen met een presentatieconcert door Stef Tuinstra
Alle details omtrent de restauratie kunt U lezen in het ingebruiknameboekje. (08)


Foto Geert Jan Pottjewijd


Drenthe Journaal, 10-01-2013 pagina 17 (22)


Drenthe Journaal, 17-01-2013 pagina 11 (22)

2014: In het blad De Orgelvriend (mei 2014) verscheen van de hand van Dirk Molenaar een uitgebreid artikel over de restauratie.
Zie download van het artkel

2016: Jacques Bolhuis, organist van de kerk, wordt koninklijk onderscheiden.

Dagblad van het Noorden, december 2016

Bericht door RTV Drenthe d.d. 11 december 2016: http://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/116241/Nietsvermoedende-kerkgangers-verrast-met-koninklijke-onderscheiding
 
Bronvermelding:

  1. Romein, T. A. De Hervormde predikanten van Drenthe. (1861) 32.
  2. Drenthe-journaal d.d. 9 augustus 2008 www.assen.nu
  3. Drenthe-journaal d.d. 22 september 2008 www.assen.nu
  4. RTV-Drenthe http://www.rtvdrenthe.nl/ d.d. 14-10-2008
  5. Assen.nu 02-02-2009: http://www.assen.nu
  6. Assen.nu d.d. 05-02-2009:http://www.assen.nu
  7. Informatie verkregen via Wim Boer op 24 april 2011
  8. E-Mail d.d. 09-01-2013 Stef Tuinstra
  9. Boek: Klankschoonheid der Drentse orgels door Maarten Seybel
  10. Boek: Het Nederlandse historische orgel 1819-1940 blz. 73-75
  11. Tijdschrift: de Mixtuur 38 maart 1982 Kroniek
  12. Tijdschrift: De Orgelvriend 1981/03 Orgelbouwnieuws
  13. Tijdschrift: De Orgelvriend 1984/04 Reacties van lezers - correctie Rolde R.L.P.M. Azenray van Graaf
  14. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2008 Provincie Drenthe 2008 Groninger orgelagenda orgel
  15. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2009 Orgelrestauraties in 2009 provincie Drenthe Tuinstra Stef orgel
  16. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2010 Orgelrestauraties in 2009 Provincie Drenthe Tuinstra Stef orgel
  17. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2011 Provincie Drenthe Groninger orgelagenda orgel
  18. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2012 orgelrestauraties in 2012 Groninger orgelagenda orgel
  19. Tijdschrift: Groninger Orgelagenda 2013 Orgelrestauraties in 2013-2014 Tuinstra Stef orgel
  20. www: http://reliwiki.nl/index.php/Rolde,_Kerkbrink_5_-_Jacobuskerk
  21. www: http://www.rolderkerk.nl/
  22. E-mail d.d. 3 januari 2015 van Frits Kaan
  23. Archief Leeflang


Het volgende opschrift was op het orgel te lezen: "De Herv. Gemeente van Rolde ontving dit orgel van een harer voormalige leeraars Den Wel. Eerw Z: Gel. Heer C. Brouwer. Thans rustend leeraar te Assen. Als blijk van blijvende liefde en voortdurende belangstelling in hare godsdienstige belangen, terwijl het, door vrijwillige bijdragen der Gemeente, vergroot en verfraaid, op den 28 Nov. 1847 plechtig werd ingewijd25.