2e Exloërmond, Gereformeerde Kerk Zuiderdiep 123

In 1925 plaatst orgelmaker A.S.J. Dekker uit Goes een eenklaviers orgel met een "oud front" in de kerk uit 1908. In 1962 wordt het instrument gerestaureerd door de orgelmaker Kamp uit Zwolle, met de Orgelbouwcommissie van de Gereformeerde Organisten Vereniging als adviseur. In 2004 wordt de kerk gesloten vanwege het Samen-op-Weg-proces. Het front van het orgel uit Exloërmond wordt door orgelmaker Ide Boogaard hergebruikt voor een orgel in de Gereformeerde Kerk van Zuidhorn. Ook een strijker wordt hergebruikt.

1907
De gemeente wordt gesticht op 29 september 1907.
De eerste diensten worden gehouden in een kerk aan het Zuiderdiep 243. (05)

1908
Al in 1908 kan een nieuwe kerk aan het Zuiderdiep 123 in gebruik worden genomen. (05)

1925
Orgelmaker Standaart uit Schiedam plaatst een orgel met een 'Oud front'. Zie De Standaard (29-07-1925), (24-09-1925), (28-12-1925), Amsterdamsche kerkbode; officieel orgaan van de Nederduitsche Gereformeerde Kerk (doleerende), jaargang 39, 1925, nr. 2010, (09-08-1925), Nieuwe Provinciale Groninger courant (29-12-1925), De heraut voor de gereformeerde kerken in Nederland, 1926, no 2502, (01-01-1926).
Voorheen wordt de kerkzang begeleid door de muziekvereniging (05) (07)
Dispositie volgens de inventarisatie van de GOV in 1960:
Manuaal: Prestant 8', Roerfluit 8', Viola 8', Aeoline 8', Voix Celeste 8', Melofoon 4', Woudfluit 2'
Pedaal: aangehangen
Octaafkoppel
Tremulant
Drukknoppen: P, F, T Oplosser


Foto's: Geert Jan Pottjewijd.

1926
Volgens onderstaand krantenbericht geeft de organist R. Buist van de kerk orgelles. Zie Emmer Courant (03-12-1926).

1947
Organist Chr. de Jonge wordt  lid van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV). (08)

1959
Op 17 november wordt de GOV gevraagd wat de kosten zijn voor een orgeladvies. Volgens de orgelbouwer zou het orgel gewijzigd moeten worden.
Op 28 november antwoordt de GOV dat ze graag advies geven. Als de meegestuurde voorwaarden worden ondertekend kan het proces starten.
Op 7 december gaat de kerk akkoord met de voorwaarden.
Op 14 december schrijft de GOV dat het advies zal worden uitgebracht door de heer A.P. Oosterhof uit Leeuwarden. (09)

1960
Op 3 februari verschijnt het rapport. Eerst wordt de dispositie gegeven:
Manuaal: Prestant 8', Roerfluit 8', Viola 8', Aeoline 8', Voix Celeste 8', Melofoon 4', Woudfluit 2'
Pedaal: aangehangen
Octaafkoppel
Tremulant
Drukknoppen: P, F, T Oplosser
In de deklijst van de speeltafel zit houtworm. De pneumatiek is wat traag, waarschijnlijk vanwege deuken in de windleidingen. De motor werkt niet geruisloos en is foutief aangesloten. De intonatie behoeft verbetering.
De dispositie dient verbeterd te worden. 'Misschien kan getracht worden de pijpen van de Roerfluit vier plaatsen worden opgeschoven, waardoor vier (de plaats der grootste) nieuwe toegevoegd moeten worden. In het Pedaal kan dan (gedeeltelijk transmissie) een Bourdon 16 vt worden aangebracht, gedeeltelijk met de pijpen van de Roerfluit.'
De Aeoline kan worden omgebouwd tot een 2 2/3 stem.
Voor deze werkzaamheden kan een offerte worden gevraagd bij een aantal orgelmakers. De kosten worden geschat op f 3.300,-.
In april dient Oosterhof zijn rekening van f 70,80 in bij de GOV en informeert hij naar de stand van zaken. Op 21 maart krijgt hij bericht dat er voorlopig nog geen geld beschikbaar is.
De rekening van de GOV aan de kerk is van 17 mei. (09)

1962
Op 17 maart vraagt de kerk aan de GOV of ze weer gebruik kunnen maken van het advies van de GOV voor de restauratie van het orgel. Kan de GOV een bestek maken en toezicht houden op de werkzaamheden? Van de brief is een getypt afschrift bewaard.
Op 22 maart vraagt de GOV aan Oosterhof of hij contact wil opnemen met de kerk in Tweede Exloërmond. Er zijn nu plannen om de restauratie uit te voeren. De GOV stelt de kerk per brief op de hoogte van de brief aan Oosterhof.
Op 31 maart schrijft Oosterhof aan orgelmaker Kamp in Zwolle. Kamp heeft het orgel in december 1961 gestemd en toen een voorstel gedaan voor de restauratie. Kan er een bijgewerkte prijsopgave worden gestuurd voor de volgende werkzaamheden:
- Reviseren van de windmotor
- De Aeoline ombouwen tot een Quint 2 2/3'.
Op 4 mei schrijft Oosterhof aan orgelmaker Kamp dat de werkzaamheden kunnen worden uitgevoerd conform de offerte van 25 april. (09)
Voor de restauratie was een orgelfonds opgericht. Een rondgang in de kerkelijke gemeente brengt f 2.200,- bijeen. (05)

Dispositie: 
Manuaal I   Pedaal
Prestant 8' Aangehangen
Roerfluit 8'  
Viola 8'  
Melofoon 4'  
Quint 2 2/3'  
Woudfluit 2'  

Nevenregisters:
Octaafkoppel
Tremulant

Foto André van Dijk (02)

1963
Op 3 september stuurt de GOV een rekening van f 137,50 voor het advieswerk. (09)

2004
Als gevolg van het Samen-Op-Weg-proces wordt de kerk gesloten. 
Orgelmaker Ide Boogaard schrijft: "Het front van het orgel gebruiken we voor het 'Proper'-orgel in de Gereformeerde kerk te Zuidhorn, ook een strijker plaatsen we vanuit dit orgel in Zuidhorn. Binnenkort wordt de orgelkas gedemonteerd. Wat er met het binnenwerk gebeurt is mij niet bekend. Bij een bezoek in 2003 was het orgel reeds onbespeelbaar." (01)
Het orgel in Zuidhorn is gerestaureerd met gebruikmaking van de orgelkas uit 2e Exloërmond. Het orgel is geplaatst op een nieuw gebouwde galerij.
Op zaterdag 22 april 2006 wordt het orgel in gebruik genomen. (04)


Het front in Zuidhorn (04)

2012
Bericht uit het Gezamenlijk kerkblad voor Drenthe, Overijssel en Flevoland van de Protestantse Kerk in Nederland van zaterdag 24 november 2012. De kerk wordt nu gebruikt als ODEON Cultuurhuis. Zie bijgaand artikel.

Bronvermelding:

  1. De e-mail van orgelmaker Ide Boogaard van 1 oktober 2004 wordt letterlijk geciteerd.
  2. www: https://reliwiki.nl/index.php/Tweede_Exlo%C3%ABrmond,_Zuiderdiep_124_-_Gereformeerde_Kerk.
  3. Tijdschrift: De Harp 1925.
  4. www: https://reliwiki.nl/index.php/Zuidhorn,_De_Gast_60_-_Gastkerk (05-07-2021).
  5. www: https://gereformeerdekerken.info/ (04-01-2022).
  6. Boek: 100 jaar Dorpsbelang 2e Exloërmond 1909-2009 : een dorpsgeschiedenis / samenstelling: Jantje Schuurman, Geert Schuurman, Dina Stavast; eindredactie: B.J. Mensingh, 2010.
  7. Tijdschrift: De Mixtuur 20 februari 1977.
  8. Tijdschrift: Organist en Eredienst 1947-11.
  9. VU-archief: 669 Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV) - Orgelbouwadviescommissie 1-780 Doos 45 216. 2e Exloërmond, Gereformeerde Kerk, 1959-1960, 1962-1963.



Het eerste kerkgebouw uit het begin van de twintigste eeuw. (05)




Het kerkgebouw van 1908. Ansichtkaarten uit de jaren twintig en zestig van de twintigste eeuw.


Foto: André van Dijk (1994). (02)