Amsterdamscheveld, Evangelisatielokaal De Goede Herder
In 1927 probeert de evangelisatie via een bedelbrief haar versleten orgel te vervangen door een nieuw exemplaar. Dit soort bedelbrieven is in die tijd heel gebruikelijk. Men speelt in op het beeld dat Drenthe heel arm is en afhankelijk van geldelijke steun. Men hoopt dat de lezers van de kranten hierdoor gul zullen geven. Of er in 1927 een orgel wordt gekocht, is niet bekend. In 1946 slaagt men erin een gebruikt pijporgel aan te schaffen. Voor de stroom is men echter afhankelijk van een plaatselijke turfstrooiselfabriek met rooms-katholieke eigenaren. Deze zijn op zondagmorgen niet genegen om voor stroom te zorgen, waardoor men gedwongen is het orgel te verkopen.
1927
Volgens het onderstaande krantenbericht is men op zoek naar
een nieuw orgel. 'Het tegenwoordige huisorgeltje geeft het op'. Een ingestelde
orgelcommissie probeert de aanschaf van een nieuw orgel te financieren door
vrijwillige bijdragen binnen de gemeente en daarbuiten. Er wordt onder andere
een bazaar georganiseerd. Emmer Courant (22-07-1927
bericht en
advertentie).

De Nederlander
(29-06-1927)
1947
Het orgel uit de kerk wordt te koop aangeboden, omdat
er op
zondagmorgen geen elektriciteit beschikbaar is. (02)
In een brief van
1 januari beschrijft J. Ludwig het orgel als antwoord op een briefkaart van
ds. Alkema. De dispositie wordt als volgt omschreven: Holpijp 8', Prestant 4', Prestant
8', Principaal 4', Octaaf 2', Octaaf 4'.
Deze dispositie is uiterst
eigenaardig en lijkt te zijn opgetekend door iemand zonder kennis van zaken.
Zeer waarschijnlijk betreft het een huis/salon-orgel met een deling in bas en
discant.
Mogelijke dispositie:
Holpijp 8'
Prestant 8'
discant
Prestant 4' bas/discant
Octaaf 2'
Onduidelijk is waarom voor elk
register een 2 is vermeld. Het orgel heeft geen pedaal, wat op een
huisorgel zou kunnen wijzen.
Het orgel wordt aangeboden voor f 500,-. De geschatte
bijkomende kosten zijn f 300,-.
Spoedige beantwoording is gewenst omdat er
meerdere aanvragen zijn binnengekomen. Zie brief van 4 november 1947.
In een brief van
4 november
beschrijft J.
Ludwig aan ds. Alkema in Kropswolde de geschiedenis van het orgel. Allereerst wordt
gemeld dat de stroom wordt geleverd door de nabijgelegen turfstrooiselfabriek.
Op zondagochtend leveren zij echter geen stroom. Klagen lijkt voor de schrijver weinig zinvol,
aangezien de eigenaar rooms-katholiek is. Het orgel is in 1946
gekocht en er werd op gerekend dat het leveren van stroom wel zou
lukken. Het ontbreken van stroom is de reden om het orgel weer te verkopen, hoewel het "een
uitzonderlijk mooie volle toon bezit". Handmatig trappen lukt wel, maar is zwaar
werk. Het orgel wordt beschreven als '10 stemmen verdeeld over 26 registers'. Ook
dit keer een zeer onduidelijke omschrijving. Is het toch een harmonium?
Boven het klavier is een hefboompje waarmee 3 volumes kunnen worden geregeld.
Ook wordt er een kniezwel beschreven voor de zwelkast en een generaal-crescendo.
Zou het op een unit-orgel kunnen duiden? De vraagprijs bedraagt nu
ineens
f 2.000,-.
Bronvermelding:


Foto links (01) Foto rechts (03) Het
lokaal is in 1973 buiten gebruik gesteld.
Op 18 oktober 2026 11:46 uur verschijnt op Beeld & Verhaal -
Nieuw-Amsterdam / Veenoord (Facebook:
https://www.facebook.com/profile.php?id=61579872368568) onderstaand verhaal:
'Het evangelisatiegebouw aan het Dommerskanaal: een plek waar het geloof
dichtbij was
Wie naar deze oude foto kijkt, ziet een fraai gebouw met een
karakteristieke gevel, hoge ramen en een opvallend rond raam boven de ingang.
Een witte houten omheining loopt langs de voorkant en enkele bomen geven het
geheel een bijna schilderachtig aanzien. Maar achter deze gevel ging meer schuil
dan alleen een gebouw. Hier kwamen mensen samen, hier werd geloof gedeeld en
hier maakte het evangelie deel uit van het dagelijks leven in de Drentse
veengebieden.
Het is het evangelisatiegebouw van de hervormden aan het
Dommerskanaal. Volgens het onderschrift bij de foto werd het in 1973 gesloten.
Een kerk dichtbij huis
In de tijd dat de veengebieden rond Nieuw-Amsterdam en
het Dommerskanaal zich verder ontwikkelden, was het leven voor veel inwoners
niet eenvoudig. Het werk in het veen was zwaar, de werkdagen waren lang en het
bestaan bood weinig luxe. Voor ontspanning waren de mogelijkheden beperkt en ook
een kerkbezoek was niet altijd vanzelfsprekend. De afstanden konden behoorlijk
zijn, zeker wanneer je te voet of op de fiets onderweg was.
Evangelisatiegebouwen boden uitkomst. Ze brachten het geloof dichter bij de
mensen. Hier konden bewoners samenkomen voor bijeenkomsten, bijbellezingen en
andere kerkelijke activiteiten. Het waren plaatsen waar men elkaar ontmoette en
waar het leven van alledag even plaatsmaakte voor bezinning en samenzijn.
Meer dan alleen een gebouw
Probeer je eens voor te stellen hoe het er hier
vroeger aan toeging. Op zondag kwamen mensen naar het gebouw, netjes gekleed en
misschien met de kinderen aan de hand. Fietsen werden bij de ingang neergezet en
achter de gevel verzamelden zich dorpsgenoten die elkaar niet alleen uit de
kerk, maar ook uit het dagelijkse leven kenden.
Natuurlijk weten we niet
precies welke gesprekken hier werden gevoerd of welke mensen op deze plek
bijeenkwamen. Maar het is goed voorstelbaar dat er niet alleen over geloof werd
gesproken. Ook het nieuws uit de omgeving, het werk, de familie en de zorgen van
alledag zullen onderwerp van gesprek zijn geweest.
Een gebouw als dit had
daarmee waarschijnlijk ook een sociale betekenis. Het was een plek waar mensen
elkaar konden ontmoeten in een tijd waarin er nog geen buurthuizen, sociale
media of digitale dorpspleinen bestonden.
Een bijzondere geschiedenis
Aan
het voormalige evangelisatiekerkje is nog een bijzonder verhaal verbonden. Een
freule, die op de villa Wildhoef in Bloemendaal woonde en een goede bekende was
van juffrouw van Wickevoort Crommelin, het kerkje jarenlang financieel
ondersteunde. Die steun liep tot haar overlijden, omstreeks 1918.
Dat vertelt
iets over de betekenis die aan dit soort gebouwen werd gehecht. Ook mensen die
niet dagelijks in de omgeving aanwezig waren, konden zich betrokken voelen bij
het voortbestaan ervan.
1973: het einde van een tijdperk
In 1973 viel het
doek voor het evangelisatiegebouw. Waarom het precies op dat moment werd
gesloten, is nog niet met zekerheid vastgesteld. Veranderende kerkelijke
gewoonten, teruglopende bezoekersaantallen en veranderingen in de samenleving
kunnen bij dergelijke sluitingen een rol hebben gespeeld, maar voor dit
specifieke gebouw is nader onderzoek nodig.
Wat wel duidelijk is: met de
sluiting verdween een plek die jarenlang deel had uitgemaakt van het leven aan
het Dommerskanaal.
Gelukkig blijft de geschiedenis bewaard in oude foto's,
archieven en de herinneringen van mensen die de omgeving kennen. Zo'n foto laat
ons niet alleen zien hoe een gebouw eruitzag, maar brengt ook een stukje van het
vroegere leven terug.
Want stenen, ramen en gevels vertellen maar een deel
van het verhaal. De mensen die er binnenkwamen, de stemmen die er klonken en de
ontmoetingen die er plaatsvonden, maakten het gebouw pas echt bijzonder.
De
oude foto's, een verdwenen evangelisatiegebouw en een stukje geschiedenis van
Zuidoost-Drenthe. Soms is dat alles wat nodig is om het verleden weer even tot
leven te brengen.

Foto: https://www.facebook.com/photo/?fbid=122155973324995745&set=pcb.122155975970995745