Amsterdamscheveld, Evangelisatielokaal De Goede Herder

In 1927 probeert de evangelisatie via een bedelbrief haar versleten orgel te vervangen door een nieuw exemplaar. Dit soort bedelbrieven is in die tijd heel gebruikelijk. Men speelt in op het beeld dat Drenthe heel arm is en afhankelijk van geldelijke steun. Men hoopt dat de lezers van de kranten hierdoor gul zullen geven. Of er in 1927 een orgel wordt gekocht, is niet bekend. In 1946 slaagt men erin een gebruikt pijporgel aan te schaffen. Voor de stroom is men echter afhankelijk van een plaatselijke turfstrooiselfabriek met rooms-katholieke eigenaren. Deze zijn op zondagmorgen niet genegen om voor stroom te zorgen, waardoor men gedwongen is het orgel te verkopen.


1927
Volgens het onderstaande krantenbericht is men op zoek naar een nieuw orgel. 'Het tegenwoordige huisorgeltje geeft het op'. Een ingestelde orgelcommissie probeert de aanschaf van een nieuw orgel te financieren door vrijwillige bijdragen binnen de gemeente en daarbuiten. Er wordt onder andere een bazaar georganiseerd. Emmer Courant (22-07-1927 bericht en advertentie).


De Nederlander (29-06-1927)

1947
Het orgel uit de kerk wordt te koop aangeboden, omdat er op zondagmorgen geen elektriciteit beschikbaar is. (02)
In een brief van 1 januari beschrijft J. Ludwig het orgel als antwoord op een briefkaart van ds. Alkema. De dispositie wordt als volgt omschreven: Holpijp 8', Prestant 4', Prestant 8', Principaal 4', Octaaf 2', Octaaf 4'.
Deze dispositie is uiterst eigenaardig en lijkt te zijn opgetekend door iemand zonder kennis van zaken.
Zeer waarschijnlijk betreft het een huis/salon-orgel met een deling in bas en discant.
Mogelijke dispositie:
Holpijp 8'
Prestant 8' discant
Prestant 4' bas/discant
Octaaf 2'
Onduidelijk is waarom voor elk register een 2 is vermeld. Het orgel heeft geen pedaal, wat op een huisorgel zou kunnen wijzen.
Het orgel wordt aangeboden voor f 500,-. De geschatte bijkomende kosten zijn f 300,-.
Spoedige beantwoording is gewenst omdat er meerdere aanvragen zijn binnengekomen. Zie brief van 4 november 1947.

In een brief van 4 november beschrijft J. Ludwig aan ds. Alkema in Kropswolde de geschiedenis van het orgel. Allereerst wordt gemeld dat de stroom wordt geleverd door de nabijgelegen turfstrooiselfabriek. Op zondagochtend leveren zij echter geen stroom. Klagen lijkt voor de schrijver weinig zinvol, aangezien de eigenaar rooms-katholiek is. Het orgel is in 1946 gekocht en er werd op gerekend dat het leveren van stroom wel zou lukken. Het ontbreken van stroom is de reden om het orgel weer te verkopen, hoewel het "een uitzonderlijk mooie volle toon bezit". Handmatig trappen lukt wel, maar is zwaar werk. Het orgel wordt beschreven als '10 stemmen verdeeld over 26 registers'. Ook dit keer een zeer onduidelijke omschrijving. Is het toch een harmonium?
Boven het klavier is een hefboompje waarmee 3 volumes kunnen worden geregeld. Ook wordt er een kniezwel beschreven voor de zwelkast en een generaal-crescendo.
Zou het op een unit-orgel kunnen duiden? De vraagprijs bedraagt nu ineens f 2.000,-.

Bronvermelding:

  1. Reliwiki: https://reliwiki.nl/index.php/Amsterdamscheveld,_Dommerskanaal_Zuidzijde_-_De_Goede_Herder  (5 juni 2024)
  2. E-mail 15-01-2020 Jaap Brouwer. De brief is afkomstig uit Johan van Meurs' postmap 'Adviseurschap Groningen Pelster Aa-kerk'. De map ligt bij een oud-leerling van Van Meurs in Middelstum. Dit orgel werd hem aangeboden voor de Hervormde kerk van Kropswolde. De kosten van de restauratie van de Kropswolder kerk vielen echter zodanig tegen, dat met enige moeite slechts een harmonium kon worden aangeschaft.
  3. www: http://facsimile.ub.rug.nl/ (RUG Groningen - Digital Collections Kerken in beeld)



Foto links (01) Foto rechts (03) Het lokaal is in 1973 buiten gebruik gesteld.


Op 18 oktober 2026 11:46 uur verschijnt op Beeld & Verhaal - Nieuw-Amsterdam / Veenoord (Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61579872368568) onderstaand verhaal:
'Het evangelisatiegebouw aan het Dommerskanaal: een plek waar het geloof dichtbij was
Wie naar deze oude foto kijkt, ziet een fraai gebouw met een karakteristieke gevel, hoge ramen en een opvallend rond raam boven de ingang. Een witte houten omheining loopt langs de voorkant en enkele bomen geven het geheel een bijna schilderachtig aanzien. Maar achter deze gevel ging meer schuil dan alleen een gebouw. Hier kwamen mensen samen, hier werd geloof gedeeld en hier maakte het evangelie deel uit van het dagelijks leven in de Drentse veengebieden.
Het is het evangelisatiegebouw van de hervormden aan het Dommerskanaal. Volgens het onderschrift bij de foto werd het in 1973 gesloten.
Een kerk dichtbij huis
In de tijd dat de veengebieden rond Nieuw-Amsterdam en het Dommerskanaal zich verder ontwikkelden, was het leven voor veel inwoners niet eenvoudig. Het werk in het veen was zwaar, de werkdagen waren lang en het bestaan bood weinig luxe. Voor ontspanning waren de mogelijkheden beperkt en ook een kerkbezoek was niet altijd vanzelfsprekend. De afstanden konden behoorlijk zijn, zeker wanneer je te voet of op de fiets onderweg was.
Evangelisatiegebouwen boden uitkomst. Ze brachten het geloof dichter bij de mensen. Hier konden bewoners samenkomen voor bijeenkomsten, bijbellezingen en andere kerkelijke activiteiten. Het waren plaatsen waar men elkaar ontmoette en waar het leven van alledag even plaatsmaakte voor bezinning en samenzijn.
Meer dan alleen een gebouw
Probeer je eens voor te stellen hoe het er hier vroeger aan toeging. Op zondag kwamen mensen naar het gebouw, netjes gekleed en misschien met de kinderen aan de hand. Fietsen werden bij de ingang neergezet en achter de gevel verzamelden zich dorpsgenoten die elkaar niet alleen uit de kerk, maar ook uit het dagelijkse leven kenden.
Natuurlijk weten we niet precies welke gesprekken hier werden gevoerd of welke mensen op deze plek bijeenkwamen. Maar het is goed voorstelbaar dat er niet alleen over geloof werd gesproken. Ook het nieuws uit de omgeving, het werk, de familie en de zorgen van alledag zullen onderwerp van gesprek zijn geweest.
Een gebouw als dit had daarmee waarschijnlijk ook een sociale betekenis. Het was een plek waar mensen elkaar konden ontmoeten in een tijd waarin er nog geen buurthuizen, sociale media of digitale dorpspleinen bestonden.
Een bijzondere geschiedenis
Aan het voormalige evangelisatiekerkje is nog een bijzonder verhaal verbonden. Een freule, die op de villa Wildhoef in Bloemendaal woonde en een goede bekende was van juffrouw van Wickevoort Crommelin, het kerkje jarenlang financieel ondersteunde. Die steun liep tot haar overlijden, omstreeks 1918.
Dat vertelt iets over de betekenis die aan dit soort gebouwen werd gehecht. Ook mensen die niet dagelijks in de omgeving aanwezig waren, konden zich betrokken voelen bij het voortbestaan ervan.
1973: het einde van een tijdperk
In 1973 viel het doek voor het evangelisatiegebouw. Waarom het precies op dat moment werd gesloten, is nog niet met zekerheid vastgesteld. Veranderende kerkelijke gewoonten, teruglopende bezoekersaantallen en veranderingen in de samenleving kunnen bij dergelijke sluitingen een rol hebben gespeeld, maar voor dit specifieke gebouw is nader onderzoek nodig.
Wat wel duidelijk is: met de sluiting verdween een plek die jarenlang deel had uitgemaakt van het leven aan het Dommerskanaal.
Gelukkig blijft de geschiedenis bewaard in oude foto's, archieven en de herinneringen van mensen die de omgeving kennen. Zo'n foto laat ons niet alleen zien hoe een gebouw eruitzag, maar brengt ook een stukje van het vroegere leven terug.
Want stenen, ramen en gevels vertellen maar een deel van het verhaal. De mensen die er binnenkwamen, de stemmen die er klonken en de ontmoetingen die er plaatsvonden, maakten het gebouw pas echt bijzonder.
De oude foto's, een verdwenen evangelisatiegebouw en een stukje geschiedenis van Zuidoost-Drenthe. Soms is dat alles wat nodig is om het verleden weer even tot leven te brengen.

Foto: https://www.facebook.com/photo/?fbid=122155973324995745&set=pcb.122155975970995745