Assen Hervormde Kapel Oosterhoutstraat (De Schalm sinds 1999)

In 1919 laat de kerk een orgel bouwen door de Zeeuwse orgelmaker A.S.J. Dekker. Het is opvallend dat het orgel vaak wordt gebruikt bij concerten. Dit zal vermoedelijk te maken hebben met organist H. Somer, die ook orgellessen gaf en er 50 jaar organist is geweest. Eind jaren '60 wordt de kerk afgestoten en worden delen van het orgel gebruikt bij de bouw van andere orgels.

Assen krijgt rond 1870 een Vereeniging voor Evangelisatie en Onderwijs als tegenwicht van de vrijzinnige richting binnen de Hervormde Kerk. In 1878 wordt de naam gewijzigd naar Vereeniging voor Christelijke Belangen. De vereniging organiseert bijeenkomsten in een ruimte aan de Vaart naast het pand van de Drentse Stoombootmaatschappij. Later wordt ruimte gevonden in het Gebouw de Vrede aan de Alteveerstraat. In 1879 wordt besloten tot de bouw van het 'Uniegebouw' aan de Vaart ZZ. De vereniging blijft groeien en in 1913 wordt aan de Oosterhoutstraat een kerk gebouwd. De Asser architect H. Enklaar Hzn maakt het ontwerp. (05)

1919
De vereniging krijgt een anonieme gift van f 2.500,- voor een nieuw orgel. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (31-05-1919), Nieuwsblad van het Noorden (28-05-1919), Het Orgel (juni 1919).
De Vereniging van Christelijke Belangen geeft opdracht aan de firma A. S. J. Dekker te Goes om een orgel te plaatsen in de Hervormde Kapel. Zie Het Orgel (1919 augustus), (november 1919).
Adviseur is de organist van de Hervormde kerk, de heer F. Bicknese. Als organist wordt aangesteld de heer H. Somer.

assen10a.jpg (25840 bytes)
Foto: Beeldbank Drents Archief uit 1973. Het front is dan al behoorlijk beschadigd.

1920
Het orgel wordt op zondag 1 augustus in gebruik genomen. Uit een krantenbericht blijkt dat er al een orgel aanwezig is. Waarschijnlijk een harmonium. Ds. Kan leest psalm 150. De collecte brengt f 200,- op. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (02-08-1920), Het Orgel (1920 augustus).

Dispositie:

Manuaal C - g3 Pedaal C - d1
Bourdon 16' Subbas (transmissie) 16'
Prestant 8'    
Roerfluit 8'    
Viola di Gamba 8'    
Voix Celeste 8'    
Principal 4'    
Flute dolce 4'    
Woudfluit 2'    
Cornet 3 sterk    
Mixtuur 3 sterk    
Trompet 8'    

Octaafkoppels; Pedaalkoppel; Knoppen voor P, MF, F, T, O. Tremolo.

assen10b.jpg (28232 bytes)

Op 20 november is er een concert georganiseerd door de Asser Kunstkring van organist Bernard ten Cate en zangeres mej. M. Servatius. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (16-11-1920), (16-11-1920), (22-11-1920).
Op 18 december geeft  Bernard ten Cate weer een concert. Nu met medewerking van zangeres mevr. Doornbos-Houwink en mej. Vogin viool. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (17-12-1920), (20-12-1920).

1922
Organist H. Somer verzorgt orgellessen. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (12-07-1922).
Op 28 oktober is er een benefietconcert door H. van Steenhoven orgel, Mej. H. Crajι sopraan en Mej. J. Meeuwse viool. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (21-10-1922), (21-10-1922), (30-10-1922).

1923
 Op 2 november een concert door het Marburger Studenten Madrigaalkoor. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (03-11-1923), (03-11-1923).

1924
 Op 1 maart een benefietconcert door mej. Gijsbertse zang, mej. Jo Meeuwse viool, Henk van Steenhoven orgel. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (23-02-1924), (03-03-1924).

1925
Op 22 november geeft ds. G. van Duyl een lezing met orgelspel door dhr. Ferdinand Kloek. De dienst wordt voor de radio uitgezonden. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (21-11-1925).

1926
Op 6 maart concert door W.F. Swijters orgel, Mej. Marie Lyons zang en Mej. Eli Donath viool. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (01-03-1926), (08-03-1926).

1933
Op 25 januari is er een wijdingsavond vanwege het 30-jarig jubileum van de jongensvereniging De jonge Samuλl. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (24-01-1933).

1935
Radio-uitzending met een morgenwijding door ds. I. Groenenberg, met medewerking van alt en orgel. Zie Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant (23-03-1935).

1936
Op 3 mei is er een anti-kermisavond met een voordracht door B.N. Bating en orgel door P. Kraayma. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (04-05-1936).

1939
Wijdingsavond tijdens de 'Blauwe Week' met een lezing door ds. H. van de Loon en orgelspel door dhr. P. Kraayma en zang door Mevr. Haarma. Zie Agrarisch nieuwsblad, jaargang 3, 1939, no. 648, (20-05-1939). De blauwe vaan; orgaan voor drankbestrijding, jaargang 36, 1939, no. 21, (26-05-1939).

1942
Jeugddienst met ds. J. Gras met medewerking van orgel en viool. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (27-03-1942).

1948
Organist H. Somer viert zijn 50-jarig jubileum als organist. Sinds 1920 speelt hij in de kapel. Hij krijgt een koninklijke onderscheiding. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (10-07-1948), (12-07-1948), (16-07-1948), (16-07-1948), (26-07-1948).

1950
Organist H. Somer overlijdt op 71-jarige leeftijd. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (30-05-1950).
Kerstconcert door het Kapelkoor onder leiding van Jean Philip Luster. Meewerkenden waren organist E.J. van der Brug, mej. Sj. Snijders piano en mevr. T. Benes-Yntema sopraan. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (27-12-1950), (29-12-1950).

1958
Op 2 mei schrijft Mense Ruiter aan de kerkvoogdij dat het orgel ernstige storingen begint te vertonen. Het meest noodzakelijk is de vervanging van de 750 membranen. Daarnaast zijn de grote pijpen in het front te zwak en komen niet goed meer op toon. Het is nog niet duidelijk of de pijpen vervangen moeten worden of gerepareerd kunnen worden. Vervanging kost ongeveer f 750,-. Reparatie minimaal f 384,- en maximaal f 984,-. Als er snel wordt gereageerd kan er nog worden gepland tussen andere opdrachten door. (04)

196x
De kerk blijft in gebruik tot in de jaren zestig. Daarna dient het tot 1990 als recreatiezaal van het naastgelegen ziekenhuis. (06)

198x
Het orgel wordt in de jaren '80 afgebroken door de firma Hagels uit Dedemsvaart.
Twee registers zijn verwerkt in een orgel voor het Wilhelmina Ziekenhuis. (01)
Andere onderdelen worden later gebruikt voor de orgels van de rooms-katholieke kerken te Dedemsvaart en Hellendoorn. (02)

199x
De kerkruimte wordt omgebouwd tot een concertruimte voor het ICO. Het gebouw krijgt de naam 'De Schalm'.




Reliwiki - Foto: G. Bennink juni 2001 Klik op de afbeelding voor een vergroting



Bronvermelding:
  1. E-Mail van Frits Kaan d.d. 22 april 2016, die mij wees op een artikel in het Asser Historisch Tijdschrift van september 1996. Auteur: Johan Kruiger.
  2. www: https://www.ahvassen.nl
  3. Boek: Lammert Huizing, Anderhalve eeuw Jozefkerk aan het Kerkplein, Hervormde wijkgemeente Holt-Esch, 1998
  4. Mense (06) Ruiter oud archief
  5. www: https://asseninbeeld.nl/2017/09/21/de-schalm/assen/ (18-07-2024)
  6. www: https://reliwiki.nl/index.php/Assen,_Oosterhoutstraat_5_-_Ned._Herv._Kapel

Verdere geschiedenis te Dedemsvaart en Hellendoorn

Met gebruikmaking van materiaal uit Assen maakt de firma Hagels uit Dedemsvaart in 1985 een nieuw koororgel voor de rooms-katholieke kerk in Dedemsvaart.
Manuaal I: Prestant 8’ Holpijp 8’ Vlakfluit 4’ Mixtuur 2’ 2-4 st.
Manuaal II: Holpijp 8’ Salicionaal 8’ Roerfluit 4’ Flageolet 2’ Sesquialter 2 st.
Pedaal: Holquintadeen 16’ Gedekt 8’


Foto: www.orgelsite.nl (29-11-2020)

In 2015 worden delen hergebruikt voor een nieuw orgel voor de rooms-katholieke kerk van Hellendoorn.
Manuaal I: Prestant 8’ Holpijp 8’ Vlakfluit 4’ Mixtuur 2’ 2-4 st.
Manuaal II: Holpijp 8’ Salicionaal 8’ Roerfluit 4’ Flageolet 2’ Sesquialter 2 st. Tremolo
Pedaal: Holquintadeen 16’ Gedekt 8’
Koppels: Manuaal I - Manuaal II, Pedaal - Manuaal I, Pedaal - Manuaal II


Foto: http://www.hagelsmuziek.nl (29-11-2020)




De kerk aan de Oosterhoutstraat. (Eind jaren '60) http://fotos.serc.nl/drenthe/assen/assen-29895/