De situatie voor 1956 is onduidelijk. Waarschijnlijk heeft de kerk daarvoor al een pijporgel gehad maar geheel zeker is dat niet. In 1956 bouwt Pels een tweeklaviers elektro-pneumatisch orgel met zelfstandig Pedaal onder advies van de orgelcommissie van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV). Dit advies laat zien dat de GOV in de jaren '50 nog pneumatische orgels adviseerde, terwijl de Hervormde orgelcommissie hier faliekant op tegen was. In 1962 wordt een nieuwe kerk gebouwd en het orgel wordt door Pels overgeplaatst en daarbij vergroot met een aantal registers.
Opnamen 10 augustus 2018 Geert Jan Pottjewijd
- J.S. Bach (1685-1750): Fuga in G BWV 576 Registratie: Manuaal I: Prestant 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur Pedaal: Subbas 16', Octaafbas 8', Koraalbas 4', Koppel met Manuaal I
- Johann Gottfried Walther: Wer nun den lieben Gott lässt walten Registratie: Manuaal I: Prestant 8', Octaaf 4'
- Marcel Dupré (1886-1971) Vor deinen Thron tret ich hiermit Registratie: Manuaal II: Salicionaal 8', Roerfluit 8' Pedaal: Subbas 16', Gedekt 8'
- Marcel Dupré (1886-1971) Wir Christenleut Registratie: Manuaal I: Bourdon 8' Manuaal II: Schalmei 8', Roerfluit 8' Pedaal: Subbas 16', Gedekt 8' Tremulant
1885-1925
Dhr. Oldenbeuving is voorzanger. (05)
1916
Er wordt een bazaar gehouden voor de financiering van een orgel. Zie Emmer courant (09-02-1916).
1924
Er wordt een orgel aangeschaft. De meisjesvereniging neemt het initiatief en begint met sparen op een spaarbankboekje. Later wordt het boekje door de orgelcommissie overgenomen. Het orgel wordt geleverd door de firma Ganzevoort. Men is er niet erg tevreden over en ook het onderhoud is niet naar wens. Het onderhoud gaat over naar de firma Standaart uit Schiedam. Het is onbekend of het een orgel dan wel een harmonium betrof. (05) Zie Emmer courant (15-01-1924).
De heer De Ruiter wordt benoemd tot organist. Zie Emmer courant (18-01-1924).
1938
Concert door de blinde organist Kruithof uit Kampen. Aangezien deze organist hier een concert geeft en het onderhoud een tijd door de firma Standaart is uitgevoerd zou het een pijporgel geweest kunnen zijn. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (21-02-1938).
1944
De firma Meek installeert een orgel dat afkomstig is uit een kerk in Heerde. Het wordt voor f 2.050,- gekocht en plaatsing kost f 625,-. Meek geeft tien jaar garantie en het onderhoud kost f 20,- per jaar. Gezien de plaatsing van een windmotor en de aanschafprijs zou het een pijporgel kunnen zijn. (05)
195x
Als het orgel niet meer functioneert, wordt het tijdelijk vervangen door een harmonium van een gemeentelid. (05)
1956
Op 2 februari krijgt organist J. de Ruiter antwoord op zijn brief aan de Orgelbouwadviescommissie van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV). De beste plaats voor het orgel is boven de kansel. Het orgel staat nu op de galerij. De speeltafel zou beneden in de kerk geplaatst kunnen worden. De GOV heeft geen voorkeur voor elektrisch of mechanisch. De voorgestelde orgelbouwer is niet aan te raden. Een nieuw orgel in Bredevoort is erg slecht (de firma De Wit bouwde in 1948 een orgel in Bredevoort). (09)) Beter is te kiezen voor een van de twee Gereformeerde orgelmakers: Fonteijn & Gaal of Leeflang. Andere mogelijkheden zijn Van Leeuwen (protestant) en Pels (RK). Voor uw kerk moet een orgel met 9-10 stemmen voldoende zijn. De kosten zijn dan ongeveer f 15.000,-. (07)
Op 8 februari is de brief van 2 februari besproken. Men wil graag een eerste advies van de GOV. Met de hand is er bijgeschreven dat mr. A. Bouman niet in aanmerking komt als adviseur.
Op 14 februari schrijft de GOV dat als adviseur A.P. Oosterhof zal optreden.
Op 14 februari stuurt J.J. de Vos van de orgelcommissie afschriften van de correspondentie over het orgel naar Oosterhof. Wil Oosterhof optreden als adviseur? De keuze voor de secondant laat de orgelcommissie graag aan hem over.
Op 2 maart schrijft A.P. Oosterhof aan de GOV dat hij op 28 februari de kerk van Borger heeft bezocht. Samen met de kerkenraad van Borger heeft hij twee orgels van orgelmaker De Wit bezocht in Smilde. De bedoeling is alleen een eerste advies zoals ook in Smilde is gedaan. Men kon dan advieskosten 'verdienen'. In Smilde was men tevreden met deze orgels. Oosterhof noemt daarna een elftal tekortkomingen.
Hij heeft de mensen van Borger ervan kunnen overtuigen dat de orgels in Smilde beneden peil zijn en dat verder advies noodzakelijk is. De opdracht wordt nu om een elektro-pneumatisch orgel met twee manualen en een zelfstandig Pedaal te bouwen, voor niet meer dan f 15.000,-. Enkele units zijn toegestaan. De volgende orgelmakers krijgen een kans: Kamp, Fonteijn & Gaal, Leeflang, De Koff en Pels.
Op 13 maart vraagt Oosterhof aan de orgelmakers Kamp, Fonteijn & Gaal, Leeflang, de Koff en Pels een prijsopgave te doen voor een nieuw elektro-pneumatisch orgel volgens een meegestuurd bestek.
Manuaal I: Prestant 8', Bourdon 8', Octaaf 4', reservering, Mixtuur II-IV.
Manuaal II: Roerfluit 8', Prestant 4', Fluit 4', Nasard 2 2/3', reservering, reservering, tremulant.
Pedaal: Subbas 16', Bourdon 8' (beide afgeleid uit de Bourdon 8' van Manuaal I met 12 extra pijpen), reservering, reservering.
Koppels: Manuaal I-II, Manuaal I-II 16', Pedaal-I, Pedaal-II
Drukknoppen: automatisch Pedaal, Piano, Mezzo Forte, Forte, Fortissimo, 2 oplossers
Orgelmaker Kamp antwoordt op 16 maart. Kamp houdt ook rekening met de later gezonden toevoeging van een strijker en een tongwerk. Kamp heeft nog een aantal aanvullende vragen. Deze worden beantwoord in een ongedateerde brief door Joh. M. Vetter van de GOV. De Nasard niet halen uit de Prestant 4' van Manuaal II. Beter is een zelfstandig register of desnoods een transmissie van de Roerfluit 8'. De mensuren zijn voorlopig. Bij gunning kan dit nader worden uitgewerkt. Daarna volgt er een uitleg over de transmissies uitgaande van het materiaal van Laukhuff.
Het contract met Pels dateert van 4 april. Het orgel zal worden opgeleverd op 24 december 1956 voor de prijs van f 16.040,-. Het oude orgel wordt overgenomen voor f 100,-.
Dispositie:
Manuaal I: Prestant 8', Bourdon 8', Octaaf 4', reservering, Mixtuur II-IV
Manuaal II: Salicionaal 8', Roerfluit 8', Prestant 4', Fluit 4' (uit Roerfluit), Kwint 2 2/3' (uit Prestant), reservering, reservering, Schalmey 8', Tremelo
Pedaal: Subbas 16', Bourdon 8' (beide afgeleid uit de Bourdon 8' van Manuaal I met 12 extra pijpen), reservering, reservering
Koppels: Manuaal I-II, Manuaal I-II 16', Pedaal-I, Pedaal-II
Drukknoppen: automatisch Pedaal, Piano, Mezzo Forte, Forte, Fortissimo, 2 oplossers. Opusnummer 404.
Op 9 april schrijft R. de Lange van de orgelcommissie aan de GOV dat ze hebben besloten om de bouw aan Pels op te dragen. Het orgel krijgt 8 stemmen met een mogelijkheid tot uitbreiding bij toekomstige kerkbouw. Is het mogelijk dat de GOV van provisie af wil zien? Dat zou een besparing geven van f 800,-. Het orgel is een mooi reclameobject omdat er in deze omgeving de laatste tijd weinig goeds is gebouwd.
Op 11 april beantwoordt Oosterhof de brief van 9 april. Uit de brief is niet duidelijk of de GOV af wil zien van de provisie. Wel stelt Oosterhof dat hij het werk tot nu toe alleen heeft gedaan. De uitbetaling moet geschieden voor de helft aan hem en voor de helft aan de GOV.
Op 13 april schrijft orgelmaker Kamp aan Joh. M. Vetter van de GOV dat het jammer is dat de opdracht naar Pels is gegaan. Vermoedelijk was hun offerte wat lager.
Op 6 augustus schrijft Oosterhof aan Pels dat de kerk akkoord gaat met het frontontwerp.
Op 13 december schrijft Oosterhof dat hij de opbouw van het orgel in de kerk niet heeft kunnen bijwonen. Wel heeft hij de opbouw van het orgel in de werkplaats in Alkmaar gevolgd. Hij is er tevreden over.
Op 19 december schrijft de secretaris van de orgeladviescommissie van de GOV aan Oosterhof het volgende over Borger: 'Nota genomen van uw mededelingen. Zodra de eindkeuring heeft plaats gehad, hoor ik dit nog gaarne van U, waarna ik de nota voor de advieskosten aan de kerk zal verzenden. Mag ik dan ook nog even de uiteindelijke aanneemsom van U vernemen? Die heb ik nl. nodig om de nota te kunnen opmaken.' (07)
Bij de ingebruikname op maandag 17 december wordt het orgel bespeeld door Simon Strating uit Emmen. Zie het programmaboekje. (04)
Zie Nieuwsblad van het Noorden (19-12-1956), Provinciale Drentsche en Asser courant (20-12-1956), Organist en eredienst (1956 juli/augustus) en (1957 mei).
Het orgel in de oude kerk. Links: een foto uit de verzameling van Marcel Pelt. Rechts: een foto uit het programmaboekje van de ingebruikname. klik op de rechterafbeelding voor een vergroting.
