Drijber, Gereformeerde kerk

De kerk van Drijber weet in de Tweede Wereldoorlog een orgel aan te schaffen. Naast deze kerk krijgt alleen de rooms-katholieke Kerk van Assen tijdens de oorlog een orgel. Een eerste poging van muziekhandel Meek om een orgel van Reil te installeren mislukt, omdat orgelmaker Spiering Meek te snel af is. In 1985/86 wordt het orgel gerestaureerd door René Nijsse en uitgebreid tot een tweeklaviersorgel met zelfstandig pedaal. Ook wordt er een koppelklavier toegevoegd.

1929:
In dit jaar wordt de eerste kerk gebouwd. Na de bouw van een nieuwe grotere kerk in 1940 ernaast functioneert het als verenigingsgebouw. (01)

1939:
In de kerkenraadsvergadering van 7 augustus wordt meegedeeld dat er een orgel van ds. Heersink is gekocht voor f 360,-. Het zal worden betaald in acht jaarlijkse termijnen van f 45,-. Bij aankomst blijkt het orgel ernstig door houtworm te zijn aangetast. De vraag is of de houtworm wordt bestreden of dat het orgel wordt teruggestuurd. Uit de kerkenraadsvergadering van 1 november blijkt dat het orgel toch is gekocht. Er wordt een contract met ds. Heersink opgemaakt. (02)

1940: Naast de bestaande kerk uit 1929 wordt een grotere kerk gebouwd. (02)
De onlangs beroepen predikant H.J. Heersink houdt een toespraak bij de ingebruikneming van de kerk. (05)


Bouwtekening van de nieuwe kerk. (05) Klik op de afbeelding voor een vergroting.  De tekening van het orgel berust vermoedelijk op fantasie van de architect. Het in 1942 geplaatste orgel heeft een heel ander front.

Volgens krantenberichten is het orgel boven de preekstoel geplaatst. Onduidelijk is of het een harmonium of een pijporgel betreft. Misschien klopt de tekening hierboven toch en is het een imitatiefront voor het harmonium. Daartegen spreekt het aanstellen van een orgelpomper. Zie Nieuwe provinciale Groninger courant (17-01-1940), onbekende krant (januari 1940), Hoogeveensche Courant (januari 1940) (05), Christelijk sociaal dagblad voor Nederland De Amsterdammer (18-01-1940).

In de kerkenraadsvergadering van 26 januari wordt afgesproken dat de zonen van br. Hessels het orgelpompen zullen waarnemen.
Op 30 september komt een klacht van organist Van den Berg over het orgel aan de orde. Besloten wordt het te laten nazien. Br. Hessels vraagt of zijn zonen kunnen worden ontheven van hun taak als orgeltrapper.
Besloten wordt een vergoeding voor het orgelpompen te geven van een gulden per maand. Br. Hessels zegt dat het hem hierom niet te doen is. Ook anderen moeten in de gelegenheid gesteld worden.
1940: Kasboek: Afbetaling orgel f 45,-; beloning orgelpomper f 12,-. (07)

1941
Op 8 januari stelt broeder Staal samen met de organisten voor een orgelfonds te stichten. Dit zal aan de orde worden gesteld op de volgende ledenvergadering.
Op 6 maart wordt gesproken over de erg lange voorspelen van de organist in de tussenzang. Er wordt afgesproken om met de organist te overleggen om het voorspel weg te laten.
Op 18 april wordt een ingekomen brief van Valckx & van Kouteren behandeld. Aan de orgelmaker wordt gevraagd om een prijsopgave te sturen.
Op 9 juli wordt afgesproken dat bij de ingang van de kerk een offerblok wordt opgesteld voor het orgelfonds. Om een begin te maken met het orgelfonds wordt er direct gecollecteerd in de kerkenraad en kan een opbrengst van f 6,50 worden ingeboekt.
Op 10 november komt aan de orde dat de toestand van het orgel te wensen over laat. Meek uit Assen zal naar het orgel gaan kijken. Voor de organist en de orgelpomper worden stoelen aangeschaft.
Op 9 december wordt meegedeeld dat Meek binnenkort naar het orgel komt kijken. Men is er nog niet in geslaagd goede stoelen te vinden voor organist en orgelpomper. (02)
1941: Kasboek: Nota Meek orgel f 27,-; afbetaling orgel f 45,- (07)

1942
Op 5 januari wordt meegedeeld dat het nog niet is gelukt stoelen bij het orgel aan te schaffen voor de organist en de orgelpomper. De vergoeding voor de orgelpompers mag worden benut voor de aanschaf van de stoelen.
Op 2 februari blijkt dat de aankoop van stoelen voor organist en orgelpomper is gelukt.
In de vergadering van de orgelcommissie van 2 maart worden voorstellen verwacht voor de aanschaf van een orgel. De kerkenraad wil uitvoerbare plannen in overweging nemen.
Op 9 april worden de plannen van de orgelcommissie besproken.  De plannen zijn verder uitgewerkt, maar er moeten nog inlichtingen worden ingewonnen, voordat een definitief voorstel aan de orde komt.
Op 1 juni worden de plannen voor de aanschaf van een orgel toegelicht door de orgelcommissie. De kerkenraad is het eens met de gang van zaken tot nu toe.
Op 10 juni wordt besloten verder te gaan met de aanschaf van een orgel. Tot nu toe is er al f 300,- via het offerblok verzameld. Er zal met een intekenlijst worden gestart. Mocht de intekenlijst niet de gewenste f 1.500,- opleveren, dan gaat de aanschaf mogelijk niet door.
In de vergadering van 10 augustus zegt broeder Staal toe dat hij ervoor zal zorgen dat er bij een volgende trouwdienst een organist aanwezig is.
Op 1 september blijkt dat het aan te kopen orgel moeilijk plaatsbaar is in de daarvoor beschikbare ruimte. Men besluit daarom voor het tweede alternatief te kiezen. Dit orgel is echter f 365,- duurder. De kerkenraad gaat akkoord met dit voorstel. (02)

Correspondentie tussen Meek en Reil over de aankoop van een orgel, aanwezig in het archief van Reil (03)
Op 16 mei schrijft Reil aan Meek dat hij een orgel te koop heeft voor f 1.500,-, maar daar is ook al een andere gegadigde voor. Men moet dus snel beslissen. Hij wil het orgel graag verkopen zonder montage, omdat zijn personeel door de Duitse bezetters is gevorderd en hij dus weinig mankracht heeft om het orgel te plaatsen.
Op 18 mei antwoordt Meek dat hij het orgel bij de kerkenraad zal aanbevelen. In de kantlijn vermeldt hij dat zijn vrouw plotseling ernstig ziek is geworden.
Op 1 juli schrijft Meek aan Reil dat hij aan de kerkenraad van Drijber heeft verteld dat het aangeboden orgel inmiddels is verkocht. De kerkenraad is echter nog wel geïnteresseerd in een ander orgel. Ook schrijft hij dat de beantwoording van de brief van Reil lang heeft geduurd omdat zijn vrouw ondertussen is overleden.
Op 6 juli condoleert Reil Johannes Meek met het verlies van zijn echtgenote. Het orgel dat Meek op het oog had voor Drijber is inderdaad verkocht aan de Gereformeerde kerk van Zalk. Reil heeft nog een ander mechanisch orgel staan. Dit moet echter eerst worden gereviseerd, maar zal vermoedelijk wat goedkoper uitkomen.
Op 9 juli schrijft Meek aan Reil dat hij naar Heerde wil komen om het door Reil aangeboden orgel te zien.
Op 29 juli meldt Meek aan Reil dat de orgelcommissie belangstelling heeft voor het orgel dat Reil aanbiedt en het graag wil zien en horen. Ook vraagt hij of het mogelijk is de Bourdon 16' doorlopend te maken.
Op 5 augustus meldt Reil aan Meek dat het bijplaatsen van een Bourdon 16' f 420,- kost.
Meek schrijft op 26 september aan orgelmaker Reil dat hij achter het net heeft gevist bij deze opdracht. Toen Meek ziek was, heeft Spiering zijn aanbieding weten door te drukken.
Op 10 oktober vraagt Meek aan Reil aanvullende gegevens over het orgel dat was bestemd voor Drijber. Misschien is er nog een andere koper. (03)

In de kerkenraadsvergadering van 30 november wordt verslag gedaan van de ingebruikname van het nieuwe Spiering-orgel. Organist Sijbe Welmers (1901-1958) (vader van de componist en organist Jan Welmers) uit Zuidlaren demonstreert het orgel.
Gememoreerd wordt dat dhr. Ganzekoele heeft meegeholpen bij de opbouw van het orgel in de kerk. (02)
1942: Kasboek: Afbetaling orgel f 45,-; beloning orgelpomper f 12,- (07)


Foto W. Blokland (04)

1943
Op 16 juni wordt geconstateerd dat de schuld voor het orgel van 1939 bijna is afgelost.
Op 2 augustus blijkt dat het restant van de schuld voor het orgel van 1939 in zijn geheel is afgelost. (02)
1943: Kasboek: Aflossing orgel f 225,-; orgelp. f 12,- (07)

1944
Op 1 mei wordt afgesproken dat de eerste organist wordt verplicht om bij huwelijksdiensten te spelen tegen een vergoeding van f 5,-. Een deel van de vergoeding moet hij afstaan aan de orgelpomper. (02)
1944: Kasboek: orgel f 12,-; orgel pompen f 18,-; organist f 12,- (07)

1945
Kasboek: orgelpomper f 12,-; organist f 5,-.

1946
Kasboek: orgelpomper f 12,-.

1947
Kasboek: organist f 10,-; orgelpomper f 12,-.

1948
Kasboek: orgelp f 12,-.

1949
Kasboek: orgelpompen en telefoon port f 18,91; rekening Spiering f 80,-. (07)

1951
Kasboek: nota Spiering f 30,-.

1952
Kasboek: nota Spiering f 30,-; orgelpompen f 15,-.

1953
Kasboek: nota Beekamp f 50,-; muziekboeken f 17,-; orgelpompen f 15,-.

1954
Kasboek: nota Spiering f 63,-; orgelpompen f 15,-.

1955
Kasboek: nota Spiering f 33,-.

1956
Kasboek: orgelpompen f 15,-; organist f 25,-; 2 muziekboeken f 5,-. (08)

1957
Op 4 maart wordt een prijsopgave van Meek uit Assen voor het verbeteren van de windvoorziening behandeld. Er is ook een offerte van Spiering binnengekomen. Besloten wordt het werk aan Spiering te gunnen.
In de kerkenraadsvergadering van 2 april wordt besloten een krachtmeter te installeren voor de nieuwe windmotor voor het orgel.
In de vergadering van 4 november komt een rekening van orgelmaker Spiering aan de orde. Er wordt een stembeurt in rekening gebracht. De scriba zal contact met Spiering opnemen, omdat is aangenomen dat bij de restauratie van het orgel een stembeurt inbegrepen was. (06)
Kasboek: Orgelpompen f 10,-; nota Spiering f 1.434,-. (restauratie en plaatsing windmotor) (08)

1958
Kasboek: kostgeld orgelmaker f 50,-; nota Spiering f 37,50; muziekboeken vd Berg f 18,10. (08)

1959
Kasboek: nota Spiering f 42,-. (08)

1960
Bij de rondvraag in de ledenvergadering van 25 februari wordt gemeld dat de prijs voor een stembeurt is verhoogd van f 30,- naar f 40,-.
Kasboek: organist f 27,50. (08)

1961
Kasboek: Contributie organist f 12,50.

1962
Kasboek: Nota Spiering f 46,50; contributie organist f 12,50.

1963
Kasboek: vd Berg muziekboeken f 22,20; nota Spiering f 51,-; nota Spiering f 150,-.

1964
Kasboek: nota Meek f 128,-; contributie organistenvereniging f 15,-; nota Spiering f 110,-; muziekboeken vd. Berg f 20,75. (08)

1969
Luuk Oosterhuis uit Groningen vervangt een strijker door een Sesquialter.

1985/86:
Nijsse bouwt het orgel om tot een mechanisch instrument met Hoofdwerk, Nevenwerk en een zelfstandig Pedaal. Er wordt een koppelklavier aangebracht. Het pijpwerk van het bovenklavier is compleet nieuw. Op het Hoofdwerk wordt een nieuwe Mixtuur geplaatst. Ook de Subbas 16' op het Pedaal is nieuw.


Klik op de afbeelding voor een grotere foto

Dispositie:

1. www: http://reliwiki.nl/index.php/Drijber,_Berkenweg_14_-_Gereformeerde_Kerk  (24-08-2024)
2. Drents Archief: 0415 - Gereformeerde Kerk te Drijber 1. Archief van de kerkenraad 1.1. Stukken van algemene aard Notulen, 1939-1961; 2 delen 1. 1939-1951
3. Archief Reil
4. Archief Jaap Brouwer, Winsum
5. Drents Archief: 0415 - Gereformeerde Kerk te Drijber 12 Stukken betreffende de bouw en ingebruikname van een nieuw kerkgebouw met woning te Drijber; 1939-1940
6. Drents Archief: 0415 - Gereformeerde Kerk te Drijber 2 Kerkenraad Notulen 1951-1961
7. Drents Archief: 0415 - Gereformeerde Kerk te Drijber 16 Tabellarische kasboeken van ontvangsten en uitgaven 1938-1949
8. Drents Archief: 0415 - Gereformeerde Kerk te Drijber 17 Tabellarische kasboeken van ontvangsten en uitgaven 1950-1964
9. www: https://reliwiki.nl/index.php/Drijber,_Berkenweg_12_-_Gereformeerde_Kerk (24-08-2024)
   

Het eerste kerkgebouw uit 1929. Foto Reliwiki. (01)



De kerk van 1940. Links een ansichtkaart uit 1958. Rechts: foto van Reliwiki. (09)