Ansicht (02)
Orgel
1896
Volgens een bericht in de Provinciale
Drentsche en Asser courant van 27
november wordt voor een
uitvoering een harmonium gehuurd. In de kerk is blijkbaar nog geen orgel aanwezig.
In het bericht wordt geconstateerd: 'het ware wenschelijk het kerkgezang steeds
door een orgel te begeleiden.'
1901
Orgelmaker Jan Proper uit Kampen plaatst een orgel. Zie Provinciale
Drentsche en Asser courant (29-06-1901),
(23-07-1901).
1908
Het
door Proper in 1901 geplaatste orgel voldoet niet. Proper plaatst een nieuw
orgel. Het orgel heeft zeven registers en kegelladen. Het is niet duidelijk of
het oude orgel is verbouwd of dat er een nieuw of gebruikt instrument is
aangeschaft.
Jan Proper bespeelt het orgel tijdens de ingebruikname. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant
(19-01-1908), (31-01-1908).
1922
Het orgel wordt gerestaureerd
door orgelmaker H. Thijs. Toegevoegd worden een Violoncel 8' en een Viola da
Gamba 8'. De Bourdon 16' wordt verbeterd en het orgel krijgt een nieuwe
windlade. Het wordt op zondag 12 februari weer in gebruik genomen. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (20-02-1922),
Nieuwe provinciale Groninger courant (15-02-1922),
De standaard (17-02-1922).
Ansicht (02)
1953
De kerk wordt verbouwd en vergroot.
Reil geeft
in een
brief van 14 september aan dat hij nog een keer in de kerk wil kijken als
alle werkzaamheden zijn voltooid, om te beoordelen of het orgel genoeg
capaciteit heeft voor de grotere kerk. Hij stelt voor een Trompet 8' toe te voegen voor
f 1.100,-.
In een brief van 24 september
schrijft Reil dat hij conform het
aanbod van 10 september het orgel gaat restaureren
voor f 1.286,-. De week daarop worden delen van het orgel
gedemonteerd en meegenomen naar de werkplaats in Heerde. Voor f 950,- kan
een zelfstandig pedaal worden toegevoegd met gebruikmaking van de Bourdon 16'
van het manuaal.
De volgende werkzaamheden worden uitgevoerd:
-
Algehele schoonmaak.
- Vlakken van de ventielen en opnieuw beleren.
-
Restauratie van het walsbord en vernieuwen van de trekdraden en trekarmen.
-
Invoeren en lopend maken van de klaviatuur.
- Verbeteren van de handpomp. (04)
1974
Het orgel heeft nog steeds geen pedaalklavier. In een brief
van Reil van 1 april biedt Reil aan voor f 1.920,- een aangehangen pedaal toe te
voegen. (04)
1981
Op 2
september schrijft de Orgelbouwadviescommissie van de Gereformeerde
Organisten Vereniging (GOV) dat zij een advies willen uitbrengen over het orgel
in de oude kerk. De vraag is of het geschikt is voor de nieuwe kerk.
Op 25 september wordt een overeenkomst tussen de GOV en
de bouwcommissie getekend. (06)
Tekening Tjibbe Heidinga. De tekening
wordt niet met het rapport
meegestuurd. Klik op de afbeelding voor een vergroting.
1982
Er wordt een nieuwe kerk gebouwd. In de kerkzaal zijn ongeveer driehonderd zitplaatsen.
Op 3 februari stuurt de GOV het rapport
naar Dwingeloo. Het orgel is onderzocht op 17 november en het rapport is
opgesteld
in januari 1982 door H.R. Smedema en T. Heidinga. Eerst wordt de dispositie
beschreven met daarbij de opmerking dat er geen pedaal aanwezig is. Als
bouwjaar wordt aan 1910 gedacht en de bouwer zou A.S.J. Dekker uit Goes kunnen
zijn. Het orgel heeft mechanische sleepladen. De onderhoudstoestand is redelijk.
De windlade heeft vermoedelijk binnenkort groot onderhoud nodig. De
mogelijkheden zijn beperkt. Van de acht registers zijn er vier op 8-voets basis. Het
orgel is voor de nieuwe kerk te klein. Door de dicht aaneengesloten houten
pijpen achter het front is de klankuitstraling verre van optimaal. Het orgel
heeft een mechanische suboctaafkoppel in het klein octaaf.
Het ontwerp van de
nieuwe kerk is goed voor gesproken woord, maar zeer slecht voor muziek. Wat de
hoogte betreft is er in de kerk maar één geschikte plek voor een orgel. De raampartij in
het oosten zal zorgen voor ontstemmingen.
Gezien de akoestiek van de kerk is
een orgel met Hoofdwerk, Onderpositief en een zelfstandig Pedaal van ongeveer
twintig
stemmen het beste. Misschien zijn delen van het bestaande orgel bruikbaar.
Op 3
februari schrijft de GOV naar het Dienstencentrum van de Gereformeerde
Kerken over het slechte ontwerp van het kerkgebouw. Tjibbe Heidinga wil graag
eens met Gierveld overleggen over de
manier waarop kerken worden gebouwd. (06)
Op 10 februari vraagt de
orgelcommissie van Dwingeloo aan Reil of hij het orgel uit de oude kerk kan
demonteren. Ook wordt gevraagd of het mogelijk is het orgel tijdelijk op te slaan en
later weer op te bouwen
in de nieuwe kerk. Moet het worden vergroot?
Het oude orgel wordt door Reil
op 15 februari gedemonteerd. Zie stembrief.
Op 8 maart brengt Reil een
offerte uit. Er worden drie
mogelijkheden geschetst:
1989
Op 4 april
zegt de GOV toe advies te willen geven voor de aanschaf van een nieuw orgel. De
overeenkomst wordt getekend op 12
april. (06)
De kerk krijgt een erfenis van predikant ds.
D. Bremmer, die van 1959 tot 1965 predikant in Dwingeloo was. Het bedrag wordt
toegevoegd aan het orgelfonds. Zie Reformatorisch Dagblad (29-04-1989).
Op 15 juni brengt de GOV een rapport
uit over de aanschaf van een nieuw orgel. Het rapport is geschreven op basis van
een overleg op 17 mei tussen de vier leden van de plaatselijke orgelcommissie en
twee leden (Ronner en Smedema) van de GOV. In de nieuwe kerk is tot nu toe
gebruik gemaakt van een luidsprekerorgel. Er is nu f 240.000,- beschikbaar voor
de aanschaf van een orgel. Een eis is dat de speeltafel van het orgel zich aan de linkerkant
van de orgelkast moet bevinden, gezien vanuit de kerkzaal.
Uit de beschrijving
van de kerkzaal blijkt dat het ontwerp van de zaal is verbeterd ten opzichte van
de eerste plannen. Er is al een orgelbalkon aanwezig. Tijdens het gesprek blijkt
dat er al een aantal offertes is uitgebracht. Er zijn offertes van Pels & van
Leeuwen, Nijsse, Mense Ruiter en Sicco Steendam. Uit 1982 liggen er nog offertes
van Reil en Kaat & Tijhuis.
De orgelcommissie heeft een voorkeur voor de
offerte van Nijsse. De voorkeur lijkt gebaseerd te zijn op de gunstige
verhouding tussen de kosten en de grootte van het instrument. Een andere rol
speelt het ontwerp van de orgelkas. Men geeft de voorkeur aan een 'modern'
ontwerp. Het ontwerp van Ruiter vindt men te klassiek. Meer waardering is er
voor het ontwerp van Pels & van Leeuwen.
De orgelcommissie van Dwingeloo wil
nog voor de zomervakantie advies uitbrengen aan de kerkenraad. De adviseurs van
de GOV vinden deze termijn te kort en kennen het werk van orgelmaker Nijsse niet
goed genoeg. De offerte van Steendam wordt niet beoordeeld, omdat de
plaatselijke orgelcommissie onvoldoende kennis heeft van zijn werk en de offerte
daarom terzijde heeft gelegd.
Daarna worden de drie overblijvende offertes
beoordeeld.
Pels & van Leeuwen: orgel met Hoofdwerk (9), Bovenwerk (6) en
Pedaal (2). Er zijn twee tongwerken en twee gecombineerde stemmen. Het grootste nadeel van het
ontwerp is het Bovenwerk, dat in de lage gedeelten van de kerk nauwelijks te
horen zal zijn.
Nijsse: Hoofdwerk (9), Nevenwerk (6), Pedaal (2). Eén
tongwerk. De schets van het front van het orgel is globaal. Het ontwerp
suggereert een balustrade-orgel met verhoudingen die aan alle kanten rammelen.
Er dient een getailleerd ontwerp te worden gemaakt.
Mense Ruiter: ontwerp
met Hoofdwerk en Rugwerk. Dit ontwerp is het beste voor de kerk en kan worden
gewijzigd naar een ontwerp met meer moderne kenmerken.
De GOV stelt dat het
een riskante onderneming is om f 240.000,- uit te geven zonder een gedegen
onderzoekstraject.
Op 19 september
stuurt de GOV een nota van f 585,74 voor de advieskosten. (06)
1991
Aan de orgelmaker A. Nijsse & Zonen uit Wolphaartsdijk wordt opdracht verleend
tot de bouw van een orgel met
twintig stemmen.
De ingebruikname vindt plaats op 5 juli 1991. Het wordt tijdens de
ingebruikname bespeeld door de plaatselijke organisten en orgelmaker René Nijsse.
De zangvereniging 'Halleluja' verleent ook haar medewerking. Er is geen
orgeladviseur bij de bouw betrokken en een officiële
eindkeuring wordt niet uitgevoerd.
Zie Kerk en Muziek
(1992-04), De Orgelvriend (1991/11), Organist en
Eredienst
(1992/01), De Mixtuur (1994
nr. 76)
Dispositie:
| Hoofdwerk | Nevenwerk | Pedaal | |||
| Bourdon | 16' | Holpijp | 8 | Subbas | 16' |
| Prestant | 8' | Gamba | 8' | Open fluit | 8' |
| Roerfluit | 8' | Prestant | 4' | Fagot | 16' |
| Octaaf | 4' | Roerfluit | 4' | ||
| Fluit | 4' | Nasard | 2 2/3' | ||
| Quint | 2 2/3' | Fluit | 2' | ||
| Octaaf | 2' | Sesquialter | II | ||
| Cornet | V | ||||
| Mixtuur | III-IV | ||||
| Trompet | 8' |
Bronvermelding:
Foto van de oude
kerk. (05)