Elim, Gereformeerde kerk
In 1942 wordt een houten kerk gebouwd, waarin vermoedelijk een pedalion of pijporgel heeft gestaan. In de oorlog wordt de stroom voor het orgel opgewekt door een omgebouwde fiets. De kerk brandt in 1962 af. In 1966 bouwt de firma Pels & Zn. hier haar opus 627 met twee manualen en een zelfstandig pedaal. In 2004 voegt orgelmakerij Steendam een Dulciaan 8' en een Nasard 3' toe. De Mixtuur wordt vervangen door een Octaaf 2'.
Opnamen 17 november 2021 Geert Jan Pottjewijd
- Johann
Sebastian Bach (1685-1750):
Fuga in G BWV 576 Registratie:
Plenum Manuaal I + II
- Domenico Zipoli (1688-1726)
Canzona Registratie:
Quintadena 8', Holpijp 8', Manuaal koppel
1942
Na de instituering in 1941 wordt in 1942 een houten kerkgebouw
gerealiseerd. (08) Zie Provinciale Drentsche en Asser courant
(26-05-1942). In het krantenbericht
wordt het orgel niet genoemd.
Vermoedelijk
heeft in deze kerk een pijporgel gestaan, gezien de tekst op de website van de kerk:
'Ook nog een orgel met veel volume op de galerij en alles was compleet. Voor
de verwarming stonden midden in de kerk twee grote kachels lekker te snorren. Voor de
koster was dit wel eens moeilijk om iedereen tevreden te houden, want er zat
goede trek in de schoorsteen. Beste mensen, ik vertel dit allemaal zoals ik het
vroeger gehoord of meegemaakt heb. Men kreeg jaarlijks per familie een vaste
plaats toegewezen op nieuwjaarsdag, wat dan weleens problemen gaf wanneer er
weer van plaats geruild moest worden. In deze oorlogstijd toen er niet altijd
stroom was om het orgel te bespelen, moesten de jongens, die toch al achterin de
kerk zaten, tot ergernis van ouders en predikant, op een omgebouwde fiets
trappen om al trappende stroom op te wekken voor het orgel.' (07)
1961
De orgelfondscommissie schrijft op 16 september een brief
aan Reil. Men wil een niet te duur pijporgel voor een kerk met 200 zitplaatsen.
'Het behoeft niet een groot pijporgel te zijn, maar wel een orgel waarmee men
ook zonder al te veel te moeten registreren harde en zachte muziek kan
voortbrengen'. Reil beantwoordt de brief van 16
september op 26 september. Reil stelt voor een type 10 orgel te kopen met 4 1/2
registers gedeeld in bas- en discant. Normaal kost dit instrument f 7200,-, maar er staat
nu één opgesteld in Lunteren die voor f 6.000,- kan worden geleverd. (06)
Op 16 september
wordt er een brief gestuurd naar de Nederlandse Klokken- en orgelraad:
'Mijne
Heren,'Namens bovengenoemde commissie verzoeken wij vrijblijvend inlichtingen
aangaande een nieuw of een goed 2e hands pijporgel. Wij willen n.l. graag een
goed en niet te duur pijporgel hebben voor onze kleine kerk. Wij zijn ook zoals
men dat noemt een hulpbehoevende kerk. Ons kerkgebouw bevat ongeveer 200
zitplaatsen. En om een orgel aan te schaffen moeten we eerst weten wat ons een
orgel kost, dat het in onze kerk kan doen. Het behoeft niet een groot pijporgel
te zijn, maar wel een orgel waarmee men ook zonder al te veel te moeten
registreren hard en zachte muziek kan voortbrengen. Kunt U ons antwoord geven op
bovenstaande voor 29 sept. a.s.
Hoogachtend, Namens orgelfondscomm. K.
Bisschop, Carstenswijk 53, ELIM.'
Op
26 september wordt de brief beantwoord:
'Zeer geachte Heren,
Uw brief
van 16 dezer was gestencild en zal dus waarschijnlijk ook aan anderen zijn
toegezonden. Dit en het feit dat Elim behoort tot de hulpbehoevende kerken,
brengt mij ertoe het volgende onder Uw aandacht te brengen. Juist in een geval
als het Uwe, waarin beperkte geldmiddelen moeten worden besteed voor iets dat
goed en duurzaam is, krijgt men allerlei aanbiedingen, en vaak van twijfelachtig
gehalte. Leken en organisten beschikken meestal niet over de technische kennis
om door aanlokkelijke offertes heen te zien. Wanneer later blijkt dat het
geleverde orgel telkens storingen oplevert en in klank niet voldoet, kan men van
de orgelleverancier te horen krijgen dat alle waar is naar zijn geld. Daarom is
het in Uw situatie tegenover de Gemeente niet verantwoord in zee te gaan zonder
een technisch onderlegd adviseur, die in staat is om 2e-handse aanbiedingen
kritisch te toetsen, een bestek te maken voor restauratie en overplaatsing en
het werk te controleren en te keuren. Een nieuw orgel voor een kerk van 200
zitplaatsen met b.v. 7 stemmen kost bij goede materialen en afwerking thans al
gauw ƒ 14.000,-. Daar Uw brief niet spreekt over het kerkinterieur en de
beschikbaar te stellen ruimte en geldmiddelen, moet ik het hier bij het reeds
opgemerkte laten. Mocht U willen informeren voor welke situaties men bij een
gebruikt orgel kan komen te staan, dan kunt U terecht bij verschillende kerken
in Uw onmiddellijke omgeving, waar ik als technisch adviseur optreed (Geref.
Kerk van De Krim, p/a de Heer B.A. Jonker) of optrad (Geref. Kerken te
Ruinerwold en Westerbork, Herv. Kerk van Hollandscheveld). Desgewenst ben ik
bereid U door deze moeilijkheden heen te loodsen. Het daarvoor
algemeen-gebruikelijke tarief zal daarbij wel geen bezwaar zijn.
Met mijn
beste wensen en alle hoogachting,' (10)
1962
De houten kerk wordt eind december door een brand verwoest. (04)
Zie Trouw (27-12-1962), Nieuwsblad van het Noorden
(27-12-1962).
Foto: (09)
1964
Het nieuwe kerkgebouw wordt in gebruik genomen. (04)
1966
Pels & Zn.
bouwt een nieuw orgel met opusnummer 627. (01)
Adviseurs namens de Gereformeerde
Orgeladviescommissie zijn W.A. Houtman en Johan van Dommele.
Het orgel wordt op 24 februari in gebruik genomen. Zie Organist en Eredienst
(1966 nr. 4).
Dispositie:
Hoofdwerk |
Nevenwerk |
Pedaal |
|||
Holpijp |
8' |
Holquintadeen |
8' |
Subbas |
16' |
Prestant |
4' |
Roerfluit |
4' |
||
Mixtuur |
II-III |
Prestant |
2' |
Voorbereid:
-Manuaal I: vierde koor voor de Mixtuur
-Manuaal 2:
Dulciaan 8'
-Pedaal: 4' register
2004
Op de windladen zijn
door Orgelmakerij
Steendam een tweetal registers toegevoegd: op het Hoofdwerk
een Dulciaan 8' en op het Nevenwerk een Nasard 3'. (02)
De Mixtuur II-III op het Hoofdwerk is gewijzigd in een Octaaf 2', de intonatie verschilt
echter behoorlijk van de Octaaf 2' op het Nevenwerk. (03)
Dispositie:
Hoofdwerk |
Nevenwerk |
Pedaal |
|||
Holpijp |
8' |
Quintadeen |
8' |
Subbas |
16' |
Prestant |
4' |
Roerfluit |
4' |
||
| Octaaf | 2' | Nasard | 3' (2004) | ||
| Dulciaan | 8' (2004) | Octaaf |
2' |
||
Foto: Geert Jan Pottjewijd
(2021)
2021
Er bestaan plannen voor het samengaan
van de beide kerken in Elim. De bedoeling is de Gereformeerde Kerk te verkopen.
2026
De verbouwing van de Hervormde Kerk is nog niet
voltooid. Waarschijnlijk is de verbouwing in de loop van 2026 afgerond. Daarna
kan de Gereformeerde Kerk worden verkocht.
Bronvermelding:
Foto's: Geert Jan Pottjewijd (2021)
Ansichtkaarten van de oude en de nieuwe kerk