-
Foto (05)
1875: Restantbetaling voor de aanschaf van een nieuw orgel f 30,- (01)
1881: Restantbetaling op het orgel f 45,- (01)
1883: Het eerste pijporgel is afkomstig uit het seminarie Rijsenburg bij Driebergen en
komt
juist op tijd om in de Kerstviering gebruikt te kunnen worden.
Het orgel wordt geleend. Snel blijkt dat het orgel
versleten is en niet meer goed gerepareerd kan worden. (08)
1884: Reparatie orgel f 12,90 (01)
1885: Er wordt een nieuw orgel aangeschaft van de Gebroeders Gradussen
voor f 700,-. Vermoedelijk is er materiaal verwerkt uit een eerder orgel van
mogelijk Graindorge. Dit orgel zou dan rond 1845 moeten zijn
gebouwd. f 400,- wordt betaald uit een fundatie van Lindeman en de resterende f
300,- wordt betaald door drie andere personen. Van de aanschaf van het orgel is nog een brief
bewaard van pastoor W.G.B. Jansen van 27 april 1885 aan het aartsbisdom van
Utrecht: 'Verzoek tot besteding van f 400,-, vrijgekomen door beëindiging van de fundatie
: [...], omdat het orgel hetwelk bij ons geheel versleten is, zelfs met aanzienlijke
kosten, niet in bruikbare staat te houden is. Een hem bevriende orgelmaker W. Gradussen
heeft zich bereid verklaard voor den prijs van f 700,- een alleszins voldoend orgel
(waarvan de schets is bijgevoegd) in zijne kerk te leveren'. (02)
Bovendien had een inmiddels overleden kanunnik, deken en pastoor te Arnhem na een bezoek
aan de kerk spontaan f 300,- toegezegd. De machtiging wordt verleend op 30 april 1885.
Het orgel wordt 11 mei in gebruik genomen. Het orgel wordt bespeeld door een
jongeman uit de bevolking van de Maatschappij van Weldadigheid.
1917: Een inventaris geeft het volgende aan: Eén pijporgel van 7 registers en één oud seraphine orgeltje.
-
Foto (05)
1965: De oude kerk wordt afgebroken en vervangen door een nieuwe kerk.
Foto Geert Jan Pottjewijd De nieuwe kerk uit 1965
Het orgel wordt
door orgelmaker Jos. Vermeulen overgeplaatst. Het krijgt een plaats naast het altaar achter een kolom
en is vanuit de kerk niet of nauwelijks
zichtbaar.
De oude kas wordt voor een deel hergebruikt en in eigen beheer omtimmert.
De conducten van de frontpijpen worden vervangen door Westaflex-slangen.
De windladen worden van telescoophulzen voorzien. (05)
Foto Geert Jan Pottjewijd d.d. 11-08-201 (klik op de foto voor een vergroting)
1987: (03)
'Voor de vorige kerk werd de eerste steen gelegd op 5 augustus
1845. De 'eerste steen' is bewaard gebleven en is nu ingemetseld aan de
binnenzijde in de muur van
het huidige kerkgebouw. Het eerste orgel in de parochiekerk werd geplaatst in 1880, maar was spoedig onbruikbaar en werd in 1885 door een
orgel van de gebr. Gradussen (Winssen) . Dit instrument is nu nog (sterk
gewijzigd) aanwezig. Van het huidige gebouw is het gedeelte, aansluitend aan de
pastorie, vrij laag, maar naar het altaar toe loopt het plafond schuin omhoog.
Het orgel staat rechts van het altaar, gedeeltelijk achter een stenen kolom,
waarin de kerkverwarming is geplaatst.
Huidige toestand van het orgel:
Het betreft een eenvoudig éénklaviers instrument met een aangehangen
pedaal. Het was oorspronkelijk voorzien van een eenvoudige rechthoekige kast van
naaldhout, beschilderd met een imitatiehoutsoort-verf.
De zijkanten en achterzijde zijn intact gelaten, al is over het bestaande hout een dunne
gelaagde plaat nieuw hout gespijkerd. Dit is ook gedaan voor de onderkant van
het front. In het front 9 sprekende (oude) pijpen. Links en rechts van het
pijpfront weer nieuw latwerk. De luiken aan de achterzijde laten nog delen zien
van de oorspronkelijke kleur.
Herkomst:
Het instrument werd in 1885 voor f 700,- geleverd door de fa. Gradussen.
Merkwaardigerwijs vermeldt het plaatje bij het klavier: 'Gebouwd door A.J. Graindorge à
Liège 1846'. Het huidige instrument vertoont alle kenmerken van Gradussen. Mogelijk is
bovenstaand opschrift op één van de pijpen van oudere datum
aangetroffen. Het ligt voor de hand dat Gradussen ouder pijpwerk heeft gebruikt in dit orgel.
Onder bovengenoemd plaatje bevindt zich een ander plaatje met als opschrift: 'Gerestaureerd en overgeplaatst naar de nieuwe kerk door J. Vermeulen
Alkmaar 1965'. De laatste jaren is het orgel niet meer onderhouden.
Inventarisatie van het inwendige:
Onderin de kas ligt een magazijnbalg (in prima staat) met een uitslaande en een
inliggende vouw en aan de lange zijde 2x2 ijzeren coulissen.
Aan de onderzijde van de balg nog de oude schepbalgen. De windvoorziening
vindt plaats door een Meidinger ventilator in een dempkist achter het orgel.
Boven de balg ligt het wellenraam met achtkantige grenen walsen met ijzeren armpjes.
Daarboven ligt de rechthoekige eiken windlade. Dit is typisch werk van Gradussen.
Hij is gesponseld en aan de onderzijde beplakt met leer en papier. Aan de
achterzijde twee opliggende voorslagen, elk vastgezet met 3 voorslagijzers. In
de ventielkast vinden we geen pulpeten, de trekdraden lopen door een koperen strip.
De ventielen zijn aan de achterzijde spits en vastgezet met leren staarten onder
een lat. Ze zijn aan de voorzijde recht.
Door Vermeulen zijn de dammen verhoogd en zijn op de slepen telescoophulzen aangebracht. Stokken en roosters zijn nog origineel.
Dispositie in ladevolgorde van achter naar voor:
| Cornet | III discant | Samenstelling: 2 2/3', 2' - 1 3/5' Geplaatst op de lade op een stok die doorloopt tot C. Spitsboog gekrast bovenlabium en rond gekrast onderlabium. Inscriptie met Oost-Indische inkt op het bovenlabium en ook ingekrast op de voet. Rode soldeerverf gebruikt. Al dit pijpwerk is op lengte gemaakt (Graindorge?) |
| Octaaf | 2' | Pijpwerk met langwerpig puntig vlak gedrukt bovenlabium en vlak gedrukt onderlabium. (Gradussen?) Inscripties aan achterzijde pijp op ca. 20 cm. boven de kernsoldeernaad. Op C staat: 'C 0 2'. Geen soldeerverf aanwezig. Het hoogste octaaf is bijgezocht pijpwerk van een andere factuur |
| Fluit | 4' | C-B dezelfde factuur als Octaaf 2'. O C de inscriptie 'C F 4'. c-e'' dezelfde factuur als de cornet. Pijpwerk tot f'' gedekt, rest open. Op bovenlabium pijp c: cornet (met inkt) f'' waarschijnlijk van Gradussen. Rest weer cornet-factuur. |
| Prestant | 4' | Gradussen-factuur. Inscriptie op D: 'D P 4'. Uitzondering is C, met lang spitsboog gekrast bovenlabium en dito onderlabium. Op zijkant rechts staat '3'. Alle pijpen zijn voorzien van expressions. |
| Bourdon | 8' | C-B van naaldhout. Grijsgeverfd met eiken stoppen. Rechte achtkantige handvatten met afgeronde top. Rest metaalgedekt in Gradussen-factuur. Inscriptie op c: 'c B 8' |
| Viola di Gamba | 8' | Gradussen factuur. Alle pijpen met expressions. c' t/m met breidels. De bas is een transmissie van de bourdon 8'. |
| Prestant | 8' | C-B metaal en gedekt. Is opgesteld achter de beide zijvelden en spreken naar binnen uit. Gradussen factuur met breidels. c-gis in het front met vergulde spitbooglabia. Vanaf a op de lade. Verbinding frontpijpen met lade dmv. westaflex slangen. |
Lade-indeling:
Van opzij naar het midden aflopend. Cis-kant aan de klavierkant. De windtoevoer van de balg naar de lade is aan de linkerzijde met een plat schuin omhooglopend windkanaal.
Mechanieken:
Registermechaniek: Eenvoudig gedraaide ronde knoppen met op de kop porseleinen plaatjes met opschriften.
Van links naar rechts in schrijfletters:
| gedicht gat (van ventiel?) |
Prestant 8 Vt |
Viola di Gamba 8 Vt |
Bourdon 8 Vt |
Prestant 4 Vt |
Fluit 4 Vt |
Octaaf 2 Vt |
Cornet |
Speelmechaniek:
Manuaalomvang: C-f'''. Toetsen aan de bovenkant voorzien van ivoor, vastgezet
met koperen nagels. Frontons gezwart. Semitonen van ebbenhout.
Rechthoekige eiken bakstukken en klavieromlijsting. Rechthoekig oud klavierdeksel, imitatie eiken geschilderd. Eenvoudige orgelbank van imitatie eiken en een
nieuwe leren zitting. Klavieromvang van het aangehangen pedaal is C-c (13 toetsen). Onder de toetsen draadveer met één lus.'
1998: Restauratie door Schreurs uit Rotterdam.
Dispositie:
| Manuaal | |
| Prestant | 8' |
| Viola da Gamba | 8' |
| Bourdon | 8' |
| Prestant | 4' |
| Fluit | 4' |
| Octaaf | 2' |
| Cornet | III disc. |
Foto Geert Jan Pottjewijd d.d. 11-08-2021 (klik op de foto voor een vergroting)
2006: Er zijn plannen om de orgelkas te reconstrueren. (04)
De frontpijpen zijn door Adema vervangen door pijpwerk met een betere mensuur.
2022: De kerk en de grond worden verkocht aan de
zorginstelling Fidesta. Achter de kerk worden 15 appartementen gebouwd en de
kerkzaal wordt een multifunctionele ruimte. Er kunnen nog wel kerkdiensten
worden gehouden.
Dagblad van het Noorden 03-06-2022 (Klik op de afbeelding voor een vergroting)