Hoogeveen, Hervormde Goede Herderkerk

1960
Op 21 september schrijft de bouw- en restauratiecommissie van de Hervormde Kerk aan de Hervormde Orgelcommissie (HOC) dat in Hoogeveen een kerk wordt gebouwd naar een ontwerp van mej. ir. S.S. Heyting.
Op 3 oktober schrijft de HOC dat er een goed klinkende kerk kan ontstaan als geen absorberende materialen worden gebruikt. Over de verwarming is geen informatie te vinden. Geadviseerd wordt het orgel te plaatsen op een balkon tegenover de kansel. Er is echter nog geen orgelgalerij getekend. Een instrument van 18-20 stemmen zou voldoende moeten zijn.
Op 11 oktober stuurt de HOC een antwoord aan de Bouw- en restauratiecommissie van de Hervormde kerk en bedankt voor de bouwtekeningen van de kerk. De HOC sluit een brief bij die ook naar de kerkvoogdij in Hoogeveen is gestuurd. (02) (04)

1965
In 1964 krijgt orgelmaker Reil uit Heerde opdracht om een orgel te bouwen, met Feike Asma als adviseur.
Het orgel wordt op vrijdagavond 17 september in gebruik genomen met een concert door Feike Asma. Feike Asma geeft uitleg over het orgel, waarbij de organist van de kerk, Luc Oosterhuis, demonstraties verzorgt. Daarna verzorgt Asma een concert met werken van Bach, Mendelssohn, Festing en eigen composities. Oosterhuis sluit het concert af met het preludium en fuga in Es van J.S. Bach. Zie Hoogeveensche Courant (21-09-1965). (03)
De totale bouwkosten bedragen f 65.000,-. Aan de uitgang wordt een collecte gehouden om het tekort van f 6.800,- weg te werken.
In een oud orgelaantekenboekje van Reil zijn aantekeningen te vinden met de dispositie en allerlei maten. (01)

Dispositie:
Hoofdwerk   Rugwerk   Pedaal  
Quintadena 16' Holpijp 8' Subbas 16'
Prestant 8' Prestant 4' Prestant 8'
Roerfluit 8' Roerfluit 4' Roerquint 5 1/3'
Spitsgamba 8' Speelfluit 2' Octaaf 4'
Octaaf 4' Quint 1 1/3' Mixtuur IV
Fluit 4' Sesquialter II Bazuin 16'
Quint 2 2/3' Scherp III-IV    
Octaaf 2' Kromhoorn 8'    
Mixtuur IV-VI Tremulant      
Trompet 8'        

Koppelingen: Hoofdwerk - Rugwerk; Hoofdwerk - Pedaal; Rugwerk - Pedaal.



Orgelkaart uit het archief van Reil. (01)


 Foto: Stichting Orgelcentrum, Scheveningen, Gr.3570.

1968
In een Briefje van 24 mei meldt de kerkvoogdij dat er iets niet in orde zou zijn met de pijpen volgens organist Van Tellingen. (01)

 
Foto's: Geert Jan Pottjewijd.

Ontwerp uit het archief van Reil


1976
Op 29 juli maakt de HOC op verzoek van de kerkvoogdij een voorlopig rapport. 'Het instrument lijkt over het algemeen van goede makelij en op degelijke wijze gebouwd. Uiteraard hebben de bouwers zich laten leiden door de inzichten, die in het algemeen in de bouwtijd van het orgel golden. Dit komt met name tot uitdrukking in de klankgeving van het orgel, welke, gelijk algemeen gebruikelijk was, meer is gericht op het verkrijgen van veel boventonen dan op draagkracht. Men kan dit de orgelmakers allerminst verwijten; het was -althans hier te lande- een algemeen geldend principe. Men veronderstelde nl dat dit intonatieprincipe ook voor de klassieke orgelbouw had gegolden. [...] Het zal U duidelijk zijn, dat het niet mogelijk is om de klank van het onderhavige orgel principieel te veranderen.'
De HOC zal met de orgelmakers Reil overleggen wat mogelijk is.
In augustus stuurt de HOC een rekening voor het advies.
Op 20 december bericht de HOC dat adviseur Hülsmann op 14 januari het orgel wil bezoeken.
Op 31 december schrijft de HOC over het overleg wat ze hebben gehad met Reil. Reil acht een herintonatie om meer draagkracht te krijgen goed mogelijk. Of dit leidt tot een mensuur-correctie, moet nog worden uitgezocht. De Quintadeen 16' zou kunnen worden gewijzigd in een Bourdon 16'. Ook kan de registermechaniek robuuster worden gemaakt. Verschuiving van het orgel naar voren heeft geen invloed op de draagkracht. (04)

1977
Op 4 januari meldt de kerkvoogdij aan de HOC dat er al contact is geweest met Reil om tot afspraken te komen.
Op 2 februari doet Reil een voorstel om het orgel aan te passen. Al het pijpwerk wordt uitgenomen en geherintoneerd. De registermechaniek wordt verbeterd door de aluminium wellen te vervangen door stalen wellen De registertrekken worden zwaarder uitgevoerd en voorzien van nieuwe knoppen. De windvoorziening wordt buiten het orgel geplaatst in een nieuwe dempkist. De mechaniek wordt daardoor beter bereikbaar. Aan de problemen met de stemming is door de kerkverwarming weinig te doen. Afgeraden wordt de ventilatoren vlak voor de dienst uit te schakelen. De warme lucht schiet dan in één keer naar boven en beïnvloedt de stemming.
De kosten worden geschat op f 28.500,-.
Op 16 februari schrijft de HOC dat ze kunnen instemmen met de offerte van Reil. De HOC stelt voor de werkzaamheden te laten begeleiden door een adviseur.
Op 2 maart krijgt Reil opdracht om de werkzaamheden uit te voeren voor een bedrag van maximaal f 20.000,-. Extra werkzaamheden mogen alleen worden uitgevoerd na toestemming. Een afschrift van de brief wordt naar de HOC gestuurd. Overleg tijdens de werkzaamheden lijkt de kerkvoogdij niet noodzakelijk. Wel wil men een eindrapport ontvangen.
Op 11 maart schrijft de HOC dat ze het jammer vinden dat de werkzaamheden niet worden begeleid door een adviseur. De eindkeuring zal worden uitgevoerd. (04)

1978
Op 2 maart schrijft de kerkvoogdij aan de HOC dat het eindrapport van de heer Hülsmann nog steeds niet is ontvangen na zijn eindkeuring op 21 september 1977. Ondanks alle beloften is het rapport nog steeds niet binnen.
Op 7 maart stuurt de HOC een rekening.
Op 9 maart stuurt de HOC het eindrapport van Willem Hülsmann. 'De belangrijkste verrichtingen betreffen het versterken van de registermechaniek en de verbetering van de intonatie en aanspraak van verschillende registers. In het algemeen kan worden opgemerkt, dat het instrument op deze punten in belangrijke mate is verbeterd. Het registermechaniek is versterkt en functioneert naar behoren. [...] De klank van het orgel is eveneens aanmerkelijk verbeterd.' Bij de Quintadeen 16' mist men in de laagste tonen de grondtoon. Dit kan alleen worden verbeterd als de mensuur ook wordt aangepast. De Bazuin 16' laat nog wat wensen open. De Trompet van het Hoofdwerk is aanmerkelijk verbeterd. De windmachine maakt nog te veel geruis. (04)

2026
De PKN van Hoogeveen besluit om de kerk per 1 juli 2027 te sluiten. Er is nog geen bestemming voor gebouw en orgel. Zie Dagblad van het Noorden (06-02-2026).
De Vrije Baptisten Gemeente De Brug heeft plannen om de kerk te kopen. Zie Dagblad van het Noorden (31-03-2026).

Bronvermelding:

  1. Archief Reil.
  2. Utrecht Universiteitsbibliotheek Archief Lambert Erné 8239-Hoogeveen-Goede-Herder-kerk Dossier 3013.
  3. Jan Pol uit Hoogeveen stuurde mij het bericht van de ingebruikneming uit de Hoogeveensche Courant (07-02-2023).
  4. Utrecht, Het Utrechts Archief, 1445 Orgelcommissie, 651. Hoogeveen, 1960-1994.



 
Links: ansichtkaart. Rechts foto Geert Jan Pottjewijd.