Dispositie:

Tremulant met verstelbaar slagtempo; drukknoppen P - MF - T - A; speeltafel terzijde.
Koppeling Manuaal - Pedaal; Super Octaafkoppel; 408 sprekende pijpen.
Systeem: rein-pneumatisch kegellade
Twintig jaar garantie.

1927/1928
Er ontstaat discussie over de betaling van de demontage van het orgel. Dit blijkt te zijn uitgevoerd door de Vereenigde Kerkorgelfabrieken in Aalten/Utrecht (Elbertse). De wissel blijkt oninbaar.
Brieven van 18 juni 1927, 13 juli 1927, 16 januari 1928, 22 mei 1928 en 5 juli 1928.
Het Faber-orgel stond maar kort in de kapel te Rekken. Het werd in 1934 vervangen door een orgel van de firma Valckx en van Kouteren te Rotterdam. Waar het Faber-orgel gebleven is, is onbekend. Zie Het Orgel 1934 (januari) en (mei), Zutphensche courant (13-04-1934). Het oude orgel uit Coevorden/Hoogeveen wordt als volgt beschreven: 'Spr. herinnerde er aan hoe, 8 à 9 jaar geleden een zeer oud, doch vrij goed orgel werd geplaatst en hoe dit langzamerhand zozeer in verval geraakte, dat de organist op een Zondagmorgen moest uitroepen: "Dominee, hij doet het niet meer!" Op geestige wijze schetste spr. verder het hopeloze van het geval; hoe er gespaard en gepot is en hoe de "opperzangmeester"aan het oude middeleeuwse orgelfront gehecht was, totdat een gloednieuw orgel verrees [...]'.


Ansichtkaart: Het Faber-orgel in de kerk van de Rekkense Inrichtingen (02)

1932
De kerk wordt aangesloten op het elektrische net. Ook het orgel wordt voorzien van verlichting. Of het orgel een windmotor heeft gekregen, wordt niet gemeld. In het contract van 1925 staat dat een windmotor werd toegepast. Op de jaarvergadering worden vijf aandelen van de orgellening uitgeloot. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant 30-08-1932, 24-12-1932

1936
Organist H. Beumer wordt benoemd tot organist van de Hervormde Kerk in Hoogeveen.
Voor de vrijgekomen post van organist hebben zich vier kandidaten gemeld. Benoemd wordt mevr. A. Dijkema-Fieten uit Hoogeveen. Zij is lerares en opgeleid aan het conservatorium in Amsterdam. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (20-01-1936), (07-02-1936), (24-02-1936).

1939
Er zijn plannen voor uitbreiding van de vergaderlokaliteiten en verplaatsing van het orgel. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (22-02-1939).

1947
Standaart herstelt het orgel voor vermoedelijk f 165,-. Na dit herstel is het orgel nog niet in orde. Men wil de rekening pas voldoen als het orgel weer goed functioneert.
Standaart adviseert een volledige revisie voor f 750,-. Het is vrij zeker dat men daar niet op in is gegaan. (04)

1951
Beekamp uit Hoogeveen voert een herstelling uit voor f 20,-. (04)
C. de Geele, muziekleraar M.O., wordt benoemd tot organist. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (19-09-1951).

1960
Bij enkele orgelmakers worden offertes aangevraagd voor herstel van het orgel. Zie Meppeler Courant (1960-02-29).
Het herstel wordt uitgevoerd door orgelmaker Ernst Leeflang te Apeldoorn. Er lag een offerte voor een restauratie voor f 2.900,-. Dit was inclusief het vervangen van de membranen voor f 500,-. Het vernieuwen van de windmotor zou f 650,- kosten.
Het is niet te reconstrueren welke werkzaamheden door Leeflang zijn uitgevoerd. Het onderhoud wordt toegekend aan Leeflang. (04)

1972
In januari komt er een brief binnen waarin de firma A. den Bleker - A. Fabritius zijn diensten aanbiedt. Het gaat om een Nederlands-Duitse samenwerking. Er wordt niet op ingegaan. (04)

1973
Er worden plannen gemaakt om het orgel te herstellen of te vervangen. Organist Nico Verrips uit Meppel wordt gevraagd om als adviseur op te treden.
30 augustus: Brief van F.A. Meijer van de Hervormde Kerk te Coevorden aan ds. Nienhuis van Hoogeveen met gegevens over Faber-orgel, zoals dat in Coevorden stond.
4 september: Brief van ds. J.H. Nienhuis aan Nico Verrips met de gegevens die ds. Nienhuis uit het archief van de kerk heeft kunnen achterhalen over het orgel.
Uit de aantekeningen van ds. Nienhuis blijkt dat hij gedegen onderzoek heeft gedaan in de archieven van de kerk.
6 september: Brief met aanvullende gegevens over het orgel van ds. J.H. Nienhuis aan Nico Verrips. Door navraag te doen in Coevorden heeft hij achterhaald dat het eerste orgel is gemaakt door Faber in 1657. Meer inlichtingen zouden volgens Coevorden te verkrijgen zijn bij dhr. Van der Kleij in Emmen. (04)
6 september: ds. Nienhuis dankt dhr. Meijer voor zijn uitgebreide antwoord omtrent het Faber-orgel van Coevorden. (08)
16 oktober: Nico Verrips adviseert om het instrument af te danken, omdat herstel 'paarlen voor de zwijnen' zou zijn.
Het rapport van Nico Verrips beschrijft de huidige toestand van het orgel en schetst de mogelijkheden van herstel of bouw van een nieuw orgel.
18 oktober: Mense Ruiter stuurt een offerte naar Nico Verrips voor een nieuw instrument met twee klavieren, een zelfstandig pedaal en elf registers voor f 75.000,-.
Ongedateerd: G. de Jong schrijft een samenvatting van het rapport van Nico Verrips voor de besluitvorming binnen de Remonstrantse Kerk. (04)


Foto Beeldbank Drents Archief nr. MZ11405000106 13-06-1974

1974
In het Kerkblad van februari wordt verslag gedaan van de situatie rond het orgel.
20 maart: Brief van de Hervormde Orgelcommissie aan ds. Nienhuis als antwoord op zijn brief van 11 februari. Er zijn op dit moment geen geschikte tweedehands orgels beschikbaar. Men is graag bereid de kerk te adviseren. Kosten: f 160,-.
29 mei: Schrijven van ds. Nienhuis aan de kerkenraad en dokter De Jong met de stand van zaken rond het orgel.
10 juli: Offerte van Reil voor een eenklaviers orgel met een Fagot 16' op het pedaal voor f 35.975,- (excl. btw) of een tweeklaviers instrument voor f 41.475,- (excl. btw).
16 juli: Offerte van Flentrop voor een eenklaviers orgel met aangehangen pedaal voor f 38.000,-.
1 augustus: Offerte van Ernst Leeflang voor een eenmanuaals orgel met  zes stemmen en een Pedaal met Subbas 16' voor f 53.582,72.
2 augustus: Offerte van Vierdag voor een eenmanuaals orgel met zes stemmen en een aangehangen Pedaal voor f 53.012,-. (04)

1975
16 januari: Brief van ds. Nienhuis aan W.D. van der Kleij uit Emmen naar aanleiding van diens bezoek aan Hoogeveen met gegevens over het orgel.
Op 10 februari nemen de beide organisten E. Dokter en A. Nijmeijer ontslag omdat er een nieuwe organist is benoemd.
9 april: Er wordt een luidsprekerorgel van het merk Johannus (Opus 60) aangeschaft dat door Feike Asma wordt ingespeeld. Zie programma.
Het Standaart-orgel wordt niet afgebroken, maar blijft staan. (04)


Foto's: Wim Standaart. (01) Klik op de afbeelding voor een vergroting.

2024
De kerk wordt ook gebruikt door de Nederlands Gereformeerde Kerk. (03)

Bronvermelding:

1. E-mail 18-01-2014 van Wim Standaart met foto's.
2. E-mail 23-01-2014 Bart van Buitenen met een ansichtkaart.
3. www: https://reliwiki.nl/index.php/Hoogeveen,_Grote_Kerkstraat_39_-_Remonstrantse_Kerk (30-12-2024) .
4. Drents Archief: 0437 Remonstrantse Gemeente Hoogeveen 11 Correspondentie diversen c. 1957-c. 1980, stukken betreffende kerk en orgel c. 1920-c. 1960.
5. Boek: De Remonstrantsche broederschap biographische naamlijst van hare professoren, predikanten en proponenten, met historische aanteekeningen omtrent hare kweekschool en gemeenten, Y. Rogge Amsterdam, 1905.
6. Drents Archief: 0437 Remonstrantse Gemeente Hoogeveen 1 Notulen 1876-1984.
7. Drents Archief: 0437 Remonstrantse Gemeente Hoogeveen 10 Correspondentie diversen c.; 1890-1977.
8. Drents Archief: 0913 Archief van de afdeling Monumentenzorg van de provincie Drenthe 296 Coevorden, Kerkstraat 6 (NH kerk); 1964-1984.
9. Tijdschrift: Anne Aalders, Remonstrantse kerk 100 jaar (1894-1994), De Veenmol-1994-02.
   

par. 1.
Systeem. Het orgel zal worden vervaardigd in eigen werkplaatsen, volgens het Rein-pneumatische Kegelsysteem, met toepassing onzer speciale tegenwicht-methode, waardoor alle veertjes, scharniertjes en verdere teedere deeltjes overbodig zijn geworden.

par. 2.
De Windladen. Deze worden uit eerste soort kurkdroog Slavonisch eikenhout vervaardigd, met ruime register-cancellen van rechtdradig Archangel grenen. De samenstelling geschiedt naar een, aan langjarige ervaring getoetste, speciale krimp- en zwelvrije methode, alle houtverbindingen als zwaluwstaarten in elkander gevoegd. De kegels worden uit uitgezocht Ahornhout, in langsrichting van het hout, gedraaid en met zwaar en week Fransch ventielleer bekleed. De kegelstangen worden uit massief Fosforbrons of vertind hardkoper genomen en zullen een minimum dikte hebben van 2 mm. Deze draden worden van schroefdraad voorzien, terwijl dubbele stelmoeren het mogelijk maken de hefhoogte der kegels te regelen zonder den afstand tot de opstootende membraam te beïnvloeden. De membraamdeksels worden eveneens in massief eiken uitgevoerd en zoodanig aangebracht, dat door het losnemen van enkele houtschroeven, de moeren der kegels te bereiken zijn. De deksels worden door een blanke vernislaag tegen invloeden van vocht en ademtochten beveiligd.

par. 3.
De Speeltafel.
Dit voorname onderdeel, de pneumatische centrale van het orgel, wordt naar eigen tegenwicht systeem door speciale werklieden, van massief Slavonisch eiken gebouwd en zoodanig ingericht, dat het geheel als een schrijfbureau, stofdicht, over klavieren en registers heen, te sluiten is. De registers worden uit massief elfeniet gesneden en, als drukkers, vlak boven de klaviertoetsen aangebracht. De werking is bijzonder licht en aangenaam. Sierlijke porcelijnen naamplaatjes, in verschillende tinten voor de respectievelijke klavieren en het pedaal, vergemakkelijken het overzicht.

par. 4.
De Klavieren.
De constructie hiervan geschiedt uit geheel rechtdradig pijnhout; de witte toetsen worden met eerste soort elfeniet bekleed; de zwarte toetsen zullen uit massief ebbenhout bestaan. De omvang is zoals bij de hier bijgevoegde dispositie is aangegeven. De indeeling wordt genomen volgens de internationale Congresmaat. Leid-stiften worden van vertind koper vervaardigd. Polsters met vilt uitgevoerd, waardoor bijzonder lichte, geruischlooze aanslag verkregen wordt. Het montuur der klavieren wordt in zwart gepolijst mahonie- of notenhout aangebracht.

par. 5.
Drukknoppen.
In de voorlijst van het onderklavier wordt een compleet stel combinatieknoppen gemonteerd, waarmede het mogelijk is, zelfs onder het spelen, plotselinge veranderingen in de geluidsterkte aan te brengen. Door een vernuftig apparaat lossen deze knoppen elkander af, zoodat, met één lichten vingerdruk, iedere gewenschte register-combinatie kan worden ingeschakeld. Gelijkertijd worden automatisch de handregisters buiten werking gesteld, zoodat deze weder voor een andere klankkleur kunnen worden gereed gezet.

par. 6.
Het Pedaal.
De omvang hiervan is bij de dispositie aangegeven. Ook hier wordt de Congresmaat toegepast. Voor de constructie wordt taai eikenhout genomen, en worden de ramen met zwaluwstaarten in elkander gevoegd. Soepele en regelbare veering wordt verkregen door toepassing van stalen platen, waardoor het z. g. "lamworden" der toetsen uitgesloten is. Door oordeelkundige aanbrenging van zwaar vilt is de bespeling zonder eenig bijgeluid en zeer aangenaam. De "zwarte" toetsen worden in straalvorm aangebracht.

par. 7.
Het Pijpwerk.
Het metalen pijpwerk wordt, in verband met acoustiek en inhoud van de kerk berekende mensuren genomen. In eigen werkplaatsen wordt het metaal gemengd en gegoten, zoodat het tingehalte van iedere pijp, de zwaarte en soldeervastheid, ten volle gegarandeerd worden. Het juiste aantal sprekende pijpen wordt bij de opgegeven dispositie aangegeven. Naar gelang van het vereischte karakter worden verschillende pijpgroepen vervaardigd uit een melange, varieerend van 75% tot 45% Banka tin. Als bijmengsel wordt Spaans lood genomen, terwijl de grootste pijpen uit zwaar aluminium zullen worden samengesteld. Frontpijpen worden met geheel opgeworpen labium, sprekend als Prestant en als zilver glanzend afgewerkt. Strijkende stemmen worden van onze speciale rolfrains voorzien; alle groote pijpen der labiaalstemmen tot 1 voet bekomen stemkrullen. Gedekte pijpen worden voorzien van hermetisch sluitende, schuifbare deksels; terzijde van het labium worden breede baarden gemonteerd. De tongwerken bekomen massief koperen tongen en lepels; in de corpsen worden insnijdingen aangebracht, waarmede de toonkracht te regelen, en het karakter in juiste verhouding tot het ensemble is te brengen. De houten pijpen worden naar het vereischte klanktimbre, in Cypressen, Ahorn of Archangel grenen uitgevoerd en van Slavonisch eiken spraakstukken en stoppen voorzien. Inwendig worden deze pijpen met poriën vullende emulsie behandeld; uitwendig, door een laag blanke vernis, tegen inwerking van vocht en andere invloeden beschermd. De stemstoppen worden met eerste soort Fransch schapeleder bekleed.

par. 8.
Intonatie.
Aan dezen belanrijken arbeid wordt de uiterste zorg besteed. De kunstwaarde van een goed instrument hangt voor een voornaam gedeelte van dit werk af. Deze werkzaamheden worden, in een daarvoor speciaal ingericht atelier, uitsluitend door artistieke werkkrachten verricht. De meest moderne hulpwerktuigen en instrumenten zijn hiertoe ter beschikking en de resultaten worden aan de meest strenge eischen onderworpen, terwijl alles in kerk nog zal worden nageïntoneerd.

par. 9
Windvoorziening.
De benoodigde wind wordt door een drieledig windtoestel, van ruim berekende capaciteit, bestaande uit een groote reservoir- of magazijnbalg en twee aanvoer- of voedingsbalgen, aangevoerd. Het nieuwste principe tot het verkrijgen van den meest egale druk, wordt hierbij toegepast. De inlaat- en sperventielen werken bijzonder licht bij volkomen luchtdichte afsluiting. Een veiligheidstoestel is aangebracht waardoor forceeren, door onoordeelkundig trappen, niet kan voorkomen, terwijl door een wijzer de stand van den blaasbalg gecontroleerd kan worden. Het geheel wordt in Archangel grenenhout geconstrueerd, voor de dubbele beledering wordt eerste soort Fransch schapeleder verwerkt. Inwendig wordt alles met speciale pakking luchtdicht afgesloten, uitwendig door een zware blanke vernislaag tegen vocht en ademtochten beschermd.

par. 10.
Windleidingen.
De windleidingen of toevoerkanalen worden van stevig grenenhout met ruim berekende doorlaatopeningen aangebracht. In- en uitwendig worden deze op speciale wijze behandeld om aan absolute dichtheid bescherming tegen uitwendige invloeden te paren.
De montage geschiedt zoodanig, dat nimmer scherpe hoeken voorkomen en de wind, dus volkomen stootvrij, de windladen en het pijpwerk bereiken kan. Verbindingen worden met Fransch schapeleder z. g. nat belederd. De windleidingen, naar sprekende frontpijpen worden van stevig lood genomen en de hoekverbindingen gesoldeerd.

par. 11.
Buisleidingen.
De voor de pneumatische inrichting benoodigde buisleidingen worden van naadloos vertind hardlood genomen. Iedere leiding zal uit één enkel stuk bestaan, zoodat geen hulpstukken of moffels verwerkt worden. De montage zal uiterst zorgvuldig geschieden en op verschillende plaatsen zullen steunpunten worden aangebracht, waardoor z. g. uit-
zakken na langdurig gebruik is uitgesloten.

par. 12.
Orgelkast.
De uitvoering der orgelkast geschiedt naar het ontwerp, dat bij de hier bijgaande samenstelling is aangegeven. Zoo niet anders overeengekomen wordt, geschiedt de constructie uit zacht hout. Voor versiering wordt uitsluitend beeldhouwwerk in hout aangewend; gips etc. wordt in geen geval toegepast. De afwerking is degelijk doch eenvoudig; de paneelen van elzen triplex, worden trillingvrij, in groeven bevestigd.

par. 13.
Verpakking en Vervoer.
Na aan de fabriek te zijn opgebouwd en gecontroleerd wordt het instrument zeer zorgvuldig verpakt en naar de bestemde plaats verzonden. Deze uitgaven, zoomede reiskosten van personeel enz. zijn in de prijs begrepen. Alleen de kosten van vracht van naastbijgelegen station naar de kerk, en inwoning voor onze monteurs gedurende de montage, komen voor rekening der kerk.

par. 14.
Oplevering en Keuring.
Dadelijk na de afwerking van het instrument in de kerk, werkzaamheden welke immer onder mijn persoonlijk toezicht plaats grijpen, staat het orgel ter keuring, van de door Uw geacht College aan te wijzen deskundigen gereed en moet het aan de allerhoogste eischen, aan een eerste klasse kerkorgel te stellen, onvoorwaardelijk voldoen. Wanneer er eenige aanmerking zou zijn, behoeft geen aanvaarding te volgen en is schadevergoeding hoegenaamd verschuldigd.

par. 15.
Garantie.
Daar de vervaardiging van het instrument plaats vindt volgens wetenschappelijke regelen en de uiterst solide technische samenstelling, beproefd is aan langjarige ondervinding, terwijl uitsluitend een keur van de allerbeste materialen aan het werk wordt ten koste gelegd, verleenen wij op onze instrumenten een garantie van twintig jaar. Ieder gebrek dat zich eventueel openbaart, niet veroorzaakt door bovenmatige vochtigheid of hitte, wordt zonder eenige kostenberekening direct en afdoende hersteld. Jaarlijksche revisie en stemming is niet onder garantie begrepen.

par. 16.
Aflevering en Betaling.
Na afloop der keuring wordt het orgel afgeleverd en zal de betaling plaats hebben. Desgewenscht kan een gedeelte der aannemingsom tot latere betaling, als garantie waarborg tegen een matige rente blijven staan.
Bovendien kunnen nog de volgende voorzieningen worden aangebracht:
A. Zwelwerk(n. v. t. ).
B. Automatisch Pedaal(n. v. t. ).
C. Centraal Crescendo(n. v. t. ).
D. Vrije Combinatie(n. v. t. ).
E. Windmachine. (hier toegepast).
Wanneer electriciteit voorhanden is verdient het alle aanbeveling het instrument te voorzien van een electrische windmachine. Deze inrichting bestaat uit een speciaal voor dit doel gewikkelde, electromotor met absoluut geruischloozengang, waaraan, zonder transmissie, een windturbine is gekoppeld. Vanuit de speeltafel is deze machine in werking te stellen en regelt zich verder geheel automatisch. Deze machines worden in alle soorten en kwaliteiten in den handel gebracht, door onze fabriek worden echter uitsluitend eerste klasse machines geleverd, uit de bekende fabriek van G. Meidinger te Bazel. De machines worden geheel compleet geleverd en met soepele verbinding aan het orgel aangesloten; alleen draadaansluiting aan het electrisch net komt voor rekening der kerk.

Samenstelling van het orgel:
Klavier van C-f3, 54 toetsen. Pedaal C-d1, 27 toetsen. Drukknopinrichting voor: "Piano", "Mezzo Forte", "Tutti", en Aflosser. Tremulant met verstelbaar slagtempo. Electrische windvoorziening met automatische regeling. Bespelen van terzijde, massief eiken speeltafel als schrijfbureau over klavier en registers stofdicht af te sluiten. Practisch aangebrachte muzieklezenaar en eiken organistbank.

Dispositie.

Aantal sprekende pijpen 420 stuks.
Prijs f. 2950, --. (Tweeduizend en vijftig gulden). Toegerust met eerste klasse geruischlooze windmachine verhoogt den prijs met f. 300, -. (Driehonderd gulden).
Het instrument hoeft niet te worden aanvaard wanneer het niet aan de allerhoogste eischen voldoet en kan één of twee maanden worden beproefd.

Twintig jaar absolute garantie wordt op zegel verleend.
Aldus opgesteld te Schiedam 7 maart 1925. De kerkorgelfabrikant:
w. g A. Standaart.

Foto: Wim Standaart (01)