Klazienaveen Hervormde kerk

Tot 1953 wordt er door de Hervormde gemeente gekerkt in het "Witte kerkje" aan de Langestraat tussen Klazienaveen en Zwartemeer.
Daarna worden de kerkdiensten gehouden in het 'Jeugdgebouw', dat nog altijd achter de nieuwe kerk licht.  (04)

1961
Er zijn plannen voor de bouw van een nieuwe kerk. Zie Nieuwsblad van het Noorden 20-10-1961
De Bouw- en Restauratiecommissie van de Hervormde Kerk stuurt bouwtekeningen van het kerkgebouw naar de Hervormde Orgelcommissie (HOC) ten behoeve van een toekomstig orgeladvies.
De HOC stelt ook het Provinciaal College van Toezicht op de hoogte.
Op 15 augustus geeft de HOC naar aanleiding van de ontvangen bouwtekening advies over de inrichting van de kerk. Het advies bevat de volgende punten:
 - Men vindt het gebouw geschikt voor kerkmuziek.
 - De wanden mogen niet van schoon metselwerk zijn gemaakt.
 - Het plafond moet van hout worden gemaakt.
 - De vloer van hout of steen.
 - Het gebruik van beton is nadelig voor de orgelklank.
 - Er mogen geen roosters van een verwarmingssysteem en sterke lampen in de buurt van het orgel worden aangebracht.
 - De geplande plek voor het orgel is goed.
Op 16 augustus schrijft de kerkvoogdijkamer aan de HOC dat de officiële benaming van de kerk luidt 'Hervormde Gemeente te Klazienaveen/Zwartemeer'. Het gaat hier om een plan van de wijkgemeente Klazienaveen. (02) (05

1964
De kerk wordt in april in gebruik genomen. Zie Nieuwsblad van het Noorden 21-04-1964
Verschueren uit Heythuysen plaatst een Mignon-unit-orgel in de nieuw gebouwde kerk.
Stamregisters:
Bourdon 8' en 4' 168 pijpen
Prestant 4' en 2' 168 pijpen
Kwint 1 1/3' discant 32 pijpen
Vanuit deze basisregisters worden veertien registers gecreëerd voor twee manualen en Pedaal.


Het Mignon-orgel in de nieuwe kerk. Foto: W. Blokland. (03) Klik op de afbeelding voor een vergroting.

1969
Op 13 mei komt de HOC terug op een telefoongesprek met de heer Kreuze. In de kerk die vier jaar geleden nieuw werd gebouwd staat nu een klein unit-orgel van Verschueren. Bij de aanschaf van een nieuw orgel kan het Mignon-orgel worden ingeruild voor 70% van de nieuwwaarde. De financiën zijn nu zodanig dat er een nieuw orgel kan worden aangeschaft. De HOC zal een voorlopig advies uitbrengen. Aangeraden wordt nog geen offerte bij Verschueren aan te vragen en te wachten op de uitkomst van het voorlopig rapport.
Op 17 juni verschijnt het voorlopige rapport van de HOC. De voor het orgel gereserveerde betonnen bak aan de achterwand is ongeschikt voor plaatsing van een orgel. De architect is bij zijn ontwerp uitgegaan van een elektrisch orgel, waarvan de windladen konden worden geplaatst op de betonnen bakken. De betonnen bakken kunnen wel worden gebruikt voor de fundering van een nieuw orgelbalkon. Verder wordt aangeraden een adviseur in te schakelen. Een orgel met één klavier en acht tot negen stemmen moet voldoende zijn om de gemeentezang te begeleiden. 'Uiteraard is de inruil van uw huidige orgel het beste mogelijk bij de firma Verschueren. Hoewel wij de bouw van een nieuw mechanisch orgel door deze orgelmaker -mits onder streng toezicht- u niet willen ontraden, mogen wij niet verhelen, dat naar ons inzicht door verschillende binnenlandse orgelmakers werk van aanzienlijk hoger niveau wordt geleverd.'
Op 8 augustus stuurt de HOC een rekening voor het voorlopig advies.
Op 6 augustus stuurt de HOC een offerte van Verschueren door voor een eenklaviers mechanisch orgel. De windladen staan deels op het bordes en deels daarbuiten. Daarachter bevindt zich een loopplank, met direct achter het pijpwerk een rugwand, zodat het gehele orgel door een orgelkas wordt omsloten. De speeltafel staat beneden opgesteld.
Dispositie:
Manuaal: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Gedektfluit 4', Octaaf 2', Mixtuur III-IV, Cornet III discant, Trompet 8'.
Pedaal: Subbas 16'.
Prijs bij zeven register: f 28.100,-.
Meerprijs Trompet: f 2.785,-.
Meerprijs Cornet III: f 2.000,-.
Meerprijs Tremelo: f 300,-.
Meerprijs voor ruimere bouw, loopplank en rugwand: f 500,-.
Voor het Mignon-orgel geeft Verschueren f 5.000,-.
Van 15 oktober dateert een aangepaste offerte, waarbij het orgel beganegronds wordt opgesteld met een onderkas en een ingebouwde speeltafel .
Op 10 november schrijft Willem Talsma dat Verschueren twee offertes zou sturen. Een variant voor plaatsing op het balkon en een variant voor plaatsing op de begane grond. De kerkvoogdij zal uitzoeken hoeveel het kost om het balkon te verwijderen. De offerte voor het balkon bleek al aanwezig te zijn zonder dat Talsma hiervan op de hoogte was. Het plan van 15 oktober is daarvan afgeleid.
Op 2 december schrijft de HOC aan de kerkvoogdij dat ze via Talsma twee offertes hebben ontvangen. De HOC vindt de prijzen alleszins redelijk en gaat akkoord. (05)

1970
Op 16 maart maakt Verschueren een plan voor een tweeklaviers instrument op basis van een gesprek met de kerkvoogdij. Het orgel wordt zo gebouwd dat er niets aan het kerkinterieur hoeft te worden gewijzigd. Een kopie van het plan is naar adviseur Talsma gestuurd. De kosten voor het orgel zijn f 70.672,-.
Er worden een conceptcontract en een tekening meegestuurd.

Klik op de afbeelding voor een vergroting

Voorgestelde dispositie:

Hoofdwerk   Nevenwerk   Pedaal  
Prestant 8' Holpijp 8' Subbas 16'
Roerfluit 8' Prestant 4' Octaaf 8' 
Octaaf 4' Roerfluit 4'  Fagot 16' 
Octaaf 2' Nasard 2 2/3'    
Cornet V disc.  Gemshoorn 2'    
Mixtuur III-IV Scherp III-IV    
Trompet 8' Kromhoorn 8'     
    Tremulant      

Op 1 april schrijft Talsma dat hij akkoord gaat met het ontwerp van Verschueren. Hij stelt de volgende wijzigingen voor:
-Wellen van hout in plaats van aluminium toepassen en de draaipunten van de wellen niet invoeren
-De koperen bekers van de Fagot vervangen door bekers van orgelmetaal
Talsma heeft de offerte doorgestuurd naar de HOC. Na goedkeuring door de HOC kan de opdracht gegeven worden.
Op 17 april schrijft de HOC dat ze blij zijn met de beslissing een tweeklaviers orgel te laten bouwen. De prijs van f 68.100 is uiterst redelijk. De HOC heeft nog enkele bedenkingen die al met adviseur Talsma zijn doorgenomen en besproken met de orgelmaker. De kerkvoogdij kan een definitieve opdracht verlenen met het beding dat de definitieve vormgeving nog open is.
Op 22 juni stuurt de HOC een rekening voor gemaakte onkosten.
Op 3 november schrijft Verschueren aan Willem Hülsmann van de HOC dat Willem Talsma nog een wijziging in het front heeft voorgesteld. De definitieve tekening wordt meegestuurd.
Op 4 november schrijft de HOC dat ze via Talsma het nieuwe ontwerp gekregen hebben. Graag ontvangt de HOC een afschrift van het al ondertekende contract. De HOC is akkoord met het gewijzigde ontwerp. 'Wij onderschrijven gaarne de voorstellen ter zake van de heer Talsma, t.w. a. de versieringen te doen aanbrengen vóór (in plaats van achter) het pijpwerk b. iets bredere stijlen aan te brengen met een eenvoudige profilering.'


Klik op de afbeeldingen voor een vergroting




Klik op de afbeelding voor een vergroting

Op 21 december stuurt de HOC een rekening voor gemaakte onkosten. (05)

1971
Op 7 juni stuurt Verschueren de rekening van de tweede termijn.
Op 9 augustus stuurt Verschueren de eindafrekening.
Op 13 augustus schrijft de HOC dat ze niet aanwezig kan zijn bij de ingebruikname op 20 augustus.  (05)
Op 20 augustus wordt het orgel in gebruik genomen. Zie De Orgelvriend (1973-03), Het Orgel (1971-11), (1972-03), Brochure Orgelnieuws L. Verschueren BV (oktober 1971).

Dispositie:

Hoofdwerk   Nevenwerk   Pedaal  
Prestant 8' Holpijp 8' Subbas 16'
Roerfluit 8' Prestant 4' Octaaf 8' 
Octaaf 4' Roerfluit 4'  Bazuin 16' 
Octaaf 2' Nasard 2 2/3'    
 Cornet V disc.  Gemshoorn 2'    
 Mixtuur  III-IV Scherp III-IV    
Trompet 8' Kromhoorn 8'     
    Tremulant      



1972
Op 4 augustus schrijft de HOC dat er verzuimd is een rapport te schrijven over de eindkeuring. De HOC is tevreden over de werkzaamheden van Verschueren, maar vindt de orgelkas iets te fors voor de kerk. 'Een bijzondere omstandigheid is dat het pijpwerk voor een deel is vervaardigd naar oude voorbeelden (het was oorspronkelijk voor een ander orgel bedoeld), hetgeen ongetwijfeld er mede toe heeft bijgedragen, dat de klank van dit instrument zoveel boeiender is dan die van andere orgels van de firma Verschueren.'
Op 29 september stuurt de HOC een rekening voor het honorarium en gemaakte onkosten.
Op 23 november stuurt de HOC een betalingsherinnering voor de nota van 29 september. (05)

Rond 2000: Een tijdlang wordt in deze kerk een jaarlijks orgelconcours georganiseerd.

Bronvermelding:
  1. www:http://reliwiki.nl/index.php?title=Klazienaveen,_De_Omloop_8_-_Kruiskerk.
  2. Utrecht Universiteitsbibliotheek Archief Lambert Erné 7950-Klazienaveen-HK Dossier 2722.
  3. Archief Jaap Brouwer.
  4. Telefoongesprek met mevrouw Pottjewijd-Brinks op 31-12-2021.
  5. Utrecht, Het Utrechts Archief, 1445 Orgelcommissie, 725. Klazienaveen, 1961-1972.
  6. Brochure Orgelnieuws L. Verschueren BV (oktober 1971).


 



Links: ansichtkaart. Rechts: foto Geert Jan Pottjewijd.