Nieuweroord Hervormde kerk
In 1922 levert Spiering een orgel aan de kerk. In de
jaren zestig ontstaan er problemen met het orgel en wordt de hulp van de
Hervormde Orgelcommissie (HOC) ingeroepen. Cor Edskes schrijft een rapport
waarin hij concludeert dat het vermoedelijk een orgel van J. Doornbos is. Hij
vindt het niet verantwoord om het orgel te restaureren en adviseert om een
instrument met circa vijf stemmen aan te schaffen. De kerkvoogdij reageert dat
er voorlopig geen geld beschikbaar is voor de aankoop van een nieuw pijporgel.
Een orgelbouwer uit Hoogeveen (Beekamp?) zou een nieuw soort luidsprekerorgel
hebben uitgevonden. Men heeft dit orgel inmiddels gehoord en is er enthousiast
over. Ook de aanschafprijs van f 3.250,- is aantrekkelijk. De leverancier is
bereid het orgel een weekend in Nieuweroord te plaatsen, zodat ook de HOC het
kan beluisteren. De HOC raadt de aanschaf echter af.
1870
In
Nieuweroord worden vanaf 1870 kerkdiensten georganiseerd onder
verantwoordelijkheid van de Hervormde Gemeente in Hollandscheveld. (01)
1879
De kerkdiensten worden in een schoolgebouw gehouden. (01)
1884
Er wordt een kleine stenen kerk gebouwd. (01)
1919
Aan de Middenraai wordt een nieuwe kerk gebouwd met de naam
Rehoboth. (01)
1922
De bouw
van een nieuw pneumatisch orgel is opgedragen aan orgelmaker Spiering uit
Dordrecht.
Zie De standaard
(09-06-1922),
De Nederlander
(10-06-1922).
1944
Nieuweroord wordt kerkelijk zelfstandig.
Vanuit deze gemeente ontstaan ook de kerken in
Nieuw-Balinge en Tiendeveen.


Foto's (04)
1963
De kerkvoogdij
schrijft op 25 januari aan de Hervormde Orgel Commissie (HOC). Er zijn de laatste tijd veel problemen
met het orgel. Het betreft een pijporgel en sinds enkele jaren is er een
windmotor. Het houtwerk is niet goed en bij vochtig weer functioneert het orgel
slecht. De installatie van drie warmtelampen in het orgel heeft geen soelaas
gehad.
Graag het advies van de HOC.
Het
antwoord van de HOC komt al op 29 januari. Cor Edskes zal langskomen om de
situatie ter plekke te bekijken.
Op 15 februari
schrijft de kerkvoogdij aan de
HOC dat zij akkoord gaat met het voorstel.
Op 18 februari
antwoordt de HOC dat de aanvraag
in behandeling is genomen.
Op 28 maart
schrijft de HOC dat Cor Edskes
de kerk op 9 april zal bezoeken.
Het
verslag van het bezoek van Cor
Edskes dateert van 16 april. Het pneumatische orgel met kegelladen is
waarschijnlijk aan het
begin van de 20e eeuw gebouwd door J. Doornbos (mogelijk heeft Doornbos het
orgel geplaatst namens Spiering) en heeft de
volgende dispositie:
Bourdon 16'
Prestant 8'
Salicionaal 8'
Gamba
8'
Octaaf 4'
Superoctaafkoppel, Pedaalkoppel, 3 vaste combinaties met
losser
Manuaal C-g''' en pedaal D-d'.
Windlade:
Het frontpijpwerk staat op een aparte kegelwindlade. De windlade is van naaldhout.
Er is houtworm en veel lekkages. Het materiaal is van inferieure kwaliteit.
Windvoorziening: Er is een magazijnbalg met in- en uitspringende vouw. Voor de pompinstallatie
is er een schepbalg. De balg heeft lekkages en is aangetast door houtworm.
Er is een Meidinger-windmotor van goede kwaliteit in een dempkist.
Tractuur: De tractuur is slecht aangelegd. Er zijn veel lekkages.
De membranen zijn
hard geworden en enkele zijn lek.
Speeltafel:
De speeltafel is slecht
en primitief gemaakt. Ook hier zijn veel lekkages. In het pedaal ontbreken er veren.
Orgelkas: Een dak ontbreekt. Er zijn veel beschadigingen en
houtworm.
Pijpwerk: Er is pijpwerk van orgelmetaal, zink
en naaldhout. De houten pijpen zijn deels lek en hebben houtworm. Het betreft pijpwerk uit de vervalperiode
van de orgelbouw met kernsteken, holle opsneden, expressions en rolbaarden.
De intonatie is slecht, voor zover dat te beoordelen is.
Verzekering: De vervangingswaarde is f 15.000,-.
Advies: Een verantwoord herstel is uitgesloten vanwege de slechte
kwaliteit. Vervanging door een positief met 5 registers is de beste oplossing.
Een dergelijk orgel kost tussen f 12.000,- en f 15.000,-. (02)
Op 13 mei antwoordt de
kerkvoogdij dat er voorlopig geen geld beschikbaar is voor de aankoop van een
nieuw pijporgel. Wel gaat men nadenken over het stichten van een orgelfonds. Een
orgelbouwer uit Hoogeveen (Beekamp?) zou een nieuw soort luidsprekerorgel hebben uitgevonden.
Men heeft dit orgel inmiddels gehoord en is
enthousiast. Ook de aanschafprijs van f 3.250,- is aantrekkelijk. De
leverancier is bereid het orgel een weekend in Nieuweroord te plaatsen, zodat
ook de HOC het orgel kan horen. Er wordt een folder van het orgel bijgesloten.
Op 15 mei komt een antwoord van de
HOC. De aanschaf van een luidsprekerorgel wordt sterk ontraden. Er wordt een
memo bijgesloten over luidsprekerorgels. Door de lange levertijden van
pijporgels zou de betaling van f 14.000,- kunnen worden gespreid. In dezelfde
periode kan er worden gewerkt aan de vorming van een orgelfonds.
Op 7 augustus stuurt de HOC
een rekening voor het advies. (02)
(06)
1991
Uit
een bericht in De
Waarheidsvriend (19-09-1991)
blijkt eveneens dat de kerkelijke gemeente van Nieuweroord
in 1944 zelfstandig is geworden.



De orgelkas is nog aanwezig. In hoeverre er nog iets over is van het binnenwerk,
is niet bekend.
Foto's uit 2008. (05) Klik op de afbeelding voor een vergroting.
Noten:
- www
http://www.debrugnn.nl (02-12-2020).
- Utrecht Universiteitsbibliotheek Archief Lambert Erné
8371-Nieuweroord-HK Dossier 3148.
- Beeldbank Drents Archief.
- www: http://www.kerkeninbeeld.nl
(27-01-2025).
- www:
http://reliwiki.nl/index.php/Nieuweroord,_Middenraai_77_-_Rehoboth.
- Utrecht, Het Utrechts Archief 1445 Orgelcommissie 915.
Nieuweroord, 1963.


Links:
De kerk van 1919 met de oude pastorie Foto nr. DA999064003 1934. (03)
Rechts: ansichtkaart van de kerk met de nieuwe pastorie.

Foto Geert Jan Pottjewijd.