Nieuweroord Hervormde kerk

In 1922 levert Spiering een orgel aan de kerk. In de jaren zestig ontstaan er problemen met het orgel en wordt de hulp van de Hervormde Orgelcommissie (HOC) ingeroepen. Cor Edskes schrijft een rapport waarin hij concludeert dat het vermoedelijk een orgel van J. Doornbos is. Hij vindt het niet verantwoord om het orgel te restaureren en adviseert om een instrument met circa vijf stemmen aan te schaffen. De kerkvoogdij reageert dat er voorlopig geen geld beschikbaar is voor de aankoop van een nieuw pijporgel. Een orgelbouwer uit Hoogeveen (Beekamp?) zou een nieuw soort luidsprekerorgel hebben uitgevonden. Men heeft dit orgel inmiddels gehoord en is er enthousiast over. Ook de aanschafprijs van f 3.250,- is aantrekkelijk. De leverancier is bereid het orgel een weekend in Nieuweroord te plaatsen, zodat ook de HOC het kan beluisteren. De HOC raadt de aanschaf echter af.

1870

In Nieuweroord worden vanaf 1870 kerkdiensten georganiseerd
onder verantwoordelijkheid van de Hervormde Gemeente in Hollandscheveld. (01)

1879
De kerkdiensten worden in een schoolgebouw gehouden. (01)

1884
Er wordt een kleine stenen kerk gebouwd. (01)

191
9
Aan de Middenraai wordt een nieuwe kerk gebouwd met de naam Rehoboth. (01)

1922
De bouw van een nieuw pneumatisch orgel is opgedragen aan orgelmaker Spiering uit Dordrecht.
Zie De standaard (09-06-1922), De Nederlander (10-06-1922).

1944
Nieuweroord wordt kerkelijk zelfstandig
. Vanuit deze gemeente ontstaan ook de kerken in Nieuw-Balinge en Tiendeveen.


Foto's (04)

1963
De kerkvoogdij schrijft op 25 januari aan de Hervormde Orgel Commissie (HOC). Er zijn de laatste tijd veel problemen met het orgel. Het betreft een pijporgel en sinds enkele jaren is er een windmotor. Het houtwerk is niet goed en bij vochtig weer functioneert het orgel slecht. De installatie van drie warmtelampen in het orgel heeft geen soelaas gehad. Graag het advies van de HOC.
Het antwoord van de HOC komt al op 29 januari. Cor Edskes zal langskomen om de situatie ter plekke te bekijken.
Op 15 februari schrijft de kerkvoogdij aan de HOC dat zij akkoord gaat met het voorstel.
Op 18 februari antwoordt de HOC dat de aanvraag in behandeling is genomen.
Op 28 maart schrijft de HOC dat Cor Edskes de kerk op 9 april zal bezoeken.
Het verslag van het bezoek van Cor Edskes dateert van 16 april. Het pneumatische orgel met kegelladen is waarschijnlijk aan het begin van de 20e eeuw gebouwd door J. Doornbos (mogelijk heeft Doornbos het orgel geplaatst namens Spiering) en heeft de volgende dispositie:
Bourdon 16'
Prestant 8'
Salicionaal 8'
Gamba 8'
Octaaf 4'
Superoctaafkoppel, Pedaalkoppel, 3 vaste combinaties met losser
Manuaal C-g''' en pedaal D-d'.

Windlade: Het frontpijpwerk staat op een aparte kegelwindlade. De windlade is van naaldhout. Er is houtworm en veel lekkages. Het materiaal is van inferieure kwaliteit.
Windvoorziening: Er is een magazijnbalg met in- en uitspringende vouw. Voor de pompinstallatie is er een schepbalg. De balg heeft lekkages en is aangetast door houtworm. Er is een Meidinger-windmotor van goede kwaliteit in een dempkist.
Tractuur: De tractuur is slecht aangelegd. Er zijn veel lekkages. De membranen zijn hard geworden en enkele zijn lek.
Speeltafel: De speeltafel is slecht en primitief gemaakt. Ook hier zijn veel lekkages. In het pedaal ontbreken er veren.
Orgelkas: Een dak ontbreekt. Er zijn veel beschadigingen en houtworm.
Pijpwerk: Er is pijpwerk van orgelmetaal, zink en naaldhout. De houten pijpen zijn deels lek en hebben houtworm. Het betreft pijpwerk uit de vervalperiode van de orgelbouw met kernsteken, holle opsneden, expressions en rolbaarden. De intonatie is slecht, voor zover dat te beoordelen is.
Verzekering: De vervangingswaarde is f 15.000,-.
Advies: Een verantwoord herstel is uitgesloten vanwege de slechte kwaliteit. Vervanging door een positief met 5 registers is de beste oplossing. Een dergelijk orgel kost tussen f 12.000,- en f 15.000,-. (02)

Op 13 mei antwoordt de kerkvoogdij dat er voorlopig geen geld beschikbaar is voor de aankoop van een nieuw pijporgel. Wel gaat men nadenken over het stichten van een orgelfonds. Een orgelbouwer uit Hoogeveen (Beekamp?) zou een nieuw soort luidsprekerorgel hebben uitgevonden. Men heeft dit orgel inmiddels gehoord en is enthousiast. Ook de aanschafprijs van f 3.250,- is aantrekkelijk. De leverancier is bereid het orgel een weekend in Nieuweroord te plaatsen, zodat ook de HOC het orgel kan horen. Er wordt een folder van het orgel bijgesloten.
Op 15 mei komt een antwoord van de HOC. De aanschaf van een luidsprekerorgel wordt sterk ontraden. Er wordt een memo bijgesloten over luidsprekerorgels. Door de lange levertijden van pijporgels zou de betaling van f 14.000,- kunnen worden gespreid. In dezelfde periode kan er worden gewerkt aan de vorming van een orgelfonds.
Op 7 augustus stuurt de HOC een rekening voor het advies. (02) (06)

1991
Uit
een bericht in De Waarheidsvriend (19-09-1991) blijkt eveneens dat de kerkelijke gemeente van Nieuweroord in 1944 zelfstandig is geworden.

De orgelkas is nog aanwezig. In hoeverre er nog iets over is van het binnenwerk, is niet bekend. Foto's uit 2008. (05) Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Noten:

  1. www http://www.debrugnn.nl (02-12-2020).
  2. Utrecht Universiteitsbibliotheek Archief Lambert Erné 8371-Nieuweroord-HK Dossier 3148.
  3. Beeldbank Drents Archief.
  4. www: http://www.kerkeninbeeld.nl (27-01-2025).
  5. www: http://reliwiki.nl/index.php/Nieuweroord,_Middenraai_77_-_Rehoboth.
  6. Utrecht, Het Utrechts Archief 1445 Orgelcommissie 915. Nieuweroord, 1963.




Links: De kerk van 1919 met de oude pastorie Foto nr. DA999064003 1934. (03) Rechts: ansichtkaart van de kerk met de nieuwe pastorie.


Foto Geert Jan Pottjewijd.