Nijensleek, Gereformeerde kerk

Tot 1926 wordt er gebruikgemaakt van enkele harmoniums. In 1926 kan via orgelmaker Van der Molen uit Steenwijk voor f 100,- het oude pijporgel van de Gereformeerde Kerk in Nijeveen worden gekocht. Omdat de kerk armlastig is, kan dit in vier termijnen worden betaald. De laatste termijn wordt zelfs kwijtgescholden. In 1935 wordt een nieuwe kerk gebouwd. Het orgel verhuist niet mee en wordt verkocht. Er wordt weer overgeschakeld naar een harmonium. In 1965 levert de firma Fonteijn en Gaal voor f 8.600,- een orgel met acht registers, met als basis een door Vermeulen gebouwd orgel uit het begin van de eeuw.

Opnamen Geert Jan Pottjewijd 11 augustus 2021

 - Johann Sebastian Bach (1685-1750): Fuga in G BWV 576 Registratie: Prestant 8', Octaaf 4', Octaaf 2', Mixtuur.
 - Jacques-Nicolas Lemmens (1823-1881): Adoration Registratie: Holpijp 8', Viola da Gamba 8', Tremulant.
 - Garmt D. Bouwman (1946): Intermezzo V Registratie: Prestant 8', Octaaf 4', Fagot 8'.

1892
Bouw van de eerste kerk. (03)

190x
Vanaf een onbekend tijdstip wordt gebruikgemaakt van een harmonium dat voor in de kerk staat. Het wordt tijdens de ambtsperiode (1900-1902) van broeder De Braal (1843-1925) voor f 80,- overgenomen van timmerman Evert Zeefat.
Zeefat heeft het harmonium nieuw aangeschaft, maar blijkt het spelen niet onder de knie te kunnen krijgen. Organisten zijn achtereenvolgens De Braal jr., diaken J. Bennen en diens zoon Albert Bennen. (04)

1914
Door vocht aangetast, is het harmonium in mei 1914 niet meer goed bruikbaar en wordt het vervangen door een klein 'kerkorgel' dat voor f 75,- is  gekocht van de Gereformeerde Kerk van Monnickendam. Dit wordt eveneens voorin de kerk geplaatst. Het moet worden afbetaald in drie termijnen. Het oude harmonium brengt nog f 15,- op bij verkoop aan het gezin L. Kramer. (04)

1920
Via een advertentie in het provinciaal Kerkblad 'arme gemeente vraagt haar te helpen aan enkele bruikbare olielampen ' wordt geprobeerd de kerkverlichting te verbeteren. Kort na de ingebruikname gaat het orgel ernstige mankementen vertonen. Volgens opgave van orgelbouwer Van der Molen te Steenwijk zal een reparatie ten minste f 400,- gaan kosten. Organist Albert Bennen krijgt van de kerkenraad het verzoek zelf te proberen de ongemakken te verhelpen. (04)

1926
Orgelmaker Van der Molen biedt aan het pijporgel uit de Gereformeerde kerk te Nijeveen, waar een ander orgel is gekocht, in Nijensleek te plaatsen. Voordat het orgel kan worden geplaatst, moet het voorportaal worden gewijzigd om boven voldoende ruimte voor de organist en de orgeltrapper te creëren. Het orgel wordt aangeschaft voor f 100,-, te betalen in vier termijnen. Gedurende drie jaar wordt jaarlijks 25 gulden afbetaald. De laatste termijn wordt door de Gereformeerde Kerk van Nijeveen kwijtgescholden vanwege de slechte financiële situatie van de kerk in Nijensleek. Albert Bennen bespeelt het orgel slechts twee jaar vanwege zijn vertrek naar Diever. Zijn taak wordt overgenomen door Jan C. de Boer uit Steenwijk. (04)

1933:
Kerk en interieur zijn in zeer slechte staat. Het orgel staat nog steeds boven het voorportaal. Er worden plannen gemaakt voor een nieuwe kerk. Zie De standaard (14-01-1933), (22-12-1934), (26-01-1935).

1935: Er wordt een nieuwe kerk gebouwd. De openingsdienst is op 16 januari. (02) Zie De standaard (01-02-1935).
Het orgel wordt niet overgeplaatst en wordt voor f. 60,- doorverkocht aan de Vrije Evangelische Gemeente in het Friese Munnekeburen.
Volgens het artikel in De standaard wordt er bij Ganzevoort uit Zwolle een harmonium of te wel een 'zaalorgel' aangeschaft . (04)

193x
Het door de familie Heule geschonken orgel, dat mogelijk bij Ganzevoort is gekocht, functioneert niet en wordt na een jaar door bemiddeling van de familie Heule vervangen door een ander tweedehands orgel.
Na het vertrek van J.C. de Boer fungeren A.R. Meima, Henny Buit en Gerrit Buit als organisten. Leden van de jongeliedenvereniging treden veelal op als orgeltrapper.
Volgens een overgeleverd verhaal wordt tijdens een kerkdienst, waarin zuster J. Sinkgraven-Houwer als invalster het orgel bespeelt, na het opgeven van de psalm voor de tussenzang niet met de muziek begonnen. Vanaf de galerij klinkt daarentegen de noodkreet: ‘Eppie, lucht!’ (04)

1947
In de zomer gaat de kerkenraad akkoord met de aankoop van een driespels orgel (pedalion?) voor f 1.175,-. Het instrument, dat is voorzien van een resonantiekast en een elektromotor, wordt door de firma Ruyf uit Dedemsvaart met tien jaar garantie geleverd.
Het bedrag wordt gefinancierd uit het orgelfonds van f 620,- en het restbedrag komt uit de kerkkas.
Ondanks de wens van de evangelisatiewerkers om het orgel in het evangelisatielokaal Andreas Verleur te plaatsen, verhuist het oude orgel naar de consistorie.

1949
Het in 1947 met 10 jaar garantie aangekochte orgel levert veel problemen op. De ingebouwde elektromotor moet al na twee jaar worden vervangen. Zie Opregte Steenwijker courant (15-03-1949).

1950
Drie jaar later wordt f 109,- bijgedragen aan de aanschaf van een eigen orgeltje voor het evangelisatielokaal Andreas Verleur.
Restauratie wordt vanwege de hoge kosten afgeraden. Klagende organisten en slechte kerkzang maken de toestand langzamerhand onhoudbaar. Opvallend is ook het verloop onder de organisten in die tijd.
Na het overlijden van broeder v.d. Pol in 1956 blijft Jaap Bennen aanvankelijk nog als organist aangebleven. Latere organisten zijn o.a. J. Bolding, v.d. Steen, Jan Kisjes, Meint Sinkgraven, Roelof Kok, Ulco Bergsma, Willy de Boer en Alie Winters. (04)

1959
Start van een orgelfonds. Op initiatief van Jan Kisjes wordt door de jeugd een wekelijkse inzameling gestart. (04)

1965
De overweging om een elektronisch orgel aan te kopen roept veel weerstand op. Op 6 oktober wordt een voorlichtingsbijeenkomst belegd, die wordt bijgewoond door de orgeldeskundige dhr. Teule uit Heerenveen.
Teule weet de keuze in het voordeel van een pijporgel te laten uitvallen. Met zijn medewerking wordt, na een nieuwe offergang door de gemeente, in het voorjaar van 1965 bij de firma Fonteijn en Gaal te Amsterdam voor f 8.600,- een orgel met acht stemmen besteld. Dit honderd jaar oude orgel is, zoals later blijkt, door Vermeulen gebouwd. Het orgel zou afkomstig zijn uit Amsterdam.
Het orgel wordt op vrijdag 21 mei 1965 feestelijk in gebruik genomen. (04)

1975
Vaste organist Roel Kok vertrekt zonder dat er een opvolger beschikbaar is. H.J.Bolding neemt tijdelijk waar totdat begin 1977 G.C. van Iperen zijn plaats inneemt. Hij wordt later bijgestaan door Sj. Zijlstra, R. Knol en Kamphuis.

 
Foto's: Geert Jan Pottjewijd 11-08-2021. Klik op de linkerfoto voor een vergroting.

198x?
Bij groot onderhoud wordt het orgel uitgebreid met een Fagot 8' bas/discant. Dit wordt mogelijk door een schenking van f 25.000,-. (04)

Dispositie: (01)

Manuaal   Pedaal  
Prestant 8' Bourdon 16'
Holpijp 8'    
Gamba 8'    
Octaaf 4'    
Gemshoorn 4'    
Octaaf 2'    
Sesquialter II    
Mixtuur III    
Fagot 8' b/d    
Tremulant      



Foto Geert Jan Pottjewijd.

2024
Op zondag 17 november 2024 is de laatste kerkdienst gehouden. Er wordt nu gekerkt in Vledder. (02)

2025
De familie Beenen koopt de kerk in Nijensleek om haar via het zorgbedrijf Weldaad Zorg VOF in te zetten voor mensen met een beperking en voor het dorp. Zie Steenwijker courant 03-07-2025, Dagblad van het Noorden (03-07-2025).

Bronvermelding:

  1. Gesprek met dhr. H. Hessels uit Nijensleek op 24-07-1999.
  2. www: https://reliwiki.nl/index.php/Nijensleek,_Hoofdweg_59_-_Gereformeerde_Kerk (nieuwe kerk) (01-02-2025).
  3. www: http://reliwiki.nl/index.php/Nijensleek,_Hoofdweg_59_-_Gereformeerde_Kerk_(1892-1934) (oude kerk) (01-02-2025).
  4. Boek: W.J. Iestra, Langs hoogten en diepten uit de historie van de Gereformeerde Kerk van Nijensleek. GJP: De orgelgeschiedenis is in het boek van W.J. Istra nogal chaotisch beschreven. Harmonium en pijporgel worden door elkaar gehaald en ook de jaartallen lijken niet erg waarschijnlijk.
  5. www: http://www.fledderkerspel.nl/ (01-02-2025).
  6. Beeldbank Drents Archief.



De eerste kerk uit 1892. Foto's: L. Middelbrink, Vledder. (05)



De kerk van 1935. Foto links (02). Foto rechts nr. DA2051015 (06).