Uffelte, Hervormde kapel

De Hervormde kapel van Uffelte wordt in 1910 gesticht en een jaar later is het kerkgebouw gereed. In de periode 1941–1943 voert Mense Ruiter onderhoud uit als hij ook bezig is met het orgel in de Hervormde Kerk van Havelte. Op een onbekend moment wordt een Reil‑positief met vijf registers geplaatst. In 1987 krijgt het orgel een nieuwe windmotor, en in 1989 voert Ruiter reparaties uit. Rond 1991 is het instrument technisch versleten, waarna organist Lemstra een luidsprekerorgel op de begane grond plaatst omdat het pijporgel nog op het balkon staat. Dit leidt tot een conflict tussen de organist en de kerkvoogdij, dat uiteindelijk wordt geschikt via een compromis. In 2016 komt er een nieuw Hauptwerk‑orgel. Sinds 2025 is het gebouw eigendom van de Stichting Behoud Uffelter Kerk.

1910

De kapel wordt gesticht vanuit de Hervormde kerk van Havelte. (05)
Ds. Niermeijer schrijft op 15 april in De Standaard dat er in Zuidwest-Drenthe in de plaatsen Darp, Havelterberg, Besselte en Uffelte orthodoxe evangelisaties zijn gesticht. Evangelist in die streek is R. Gaastra. Hij wil daarom graag in Uffelte ook een kerkgebouw bouwen voor de vrijzinnige richting. (08) Zie De courant (19-08-1910), Provinciale Drentsche en Asser courant (09-12-1910).

1911
Het kerkgebouw komt gereed. (09) Zie Arnhemsche courant (13-02-1911), Provinciale Drentsche en Asser courant  (24-03-1911).

1941
Op 21 februari schrijft Mense Ruiter dat hij binnenkort het orgel zal inspecteren.
Op 8 maart bericht Ruiter dat hij het harmonium gedeeltelijk heeft gerepareerd. Het achtvoets register, de koppeling en de Forte zijn weer bruikbaar. Wel zijn er nog enkele gebroken tongen. Het orgel zou eigenlijk een grote beurt moeten hebben.
Op 15 november wordt Ruiter gevraagd wat er nog aan het harmonium moet gebeuren en wat de kosten zijn.
Op 27 november schrijft Ruiter dat hij het harmonium zal meenemen naar de werkplaats als hij weer in Havelte is. In de werkplaats kan hij dan bepalen wat er moet gebeuren en wat de kosten zijn. (04)

1942
Op 11 april schrijft Mense Ruiter dat er de laatste tijd veel onkosten zijn geweest. Hij heeft 4-voets tongen besteld, maar die zijn nog niet aangekomen. Het harmonium in Uffelte zou moeten worden meegenomen in het onderhoudscontract van Havelte. (04)

1943
Op 16 april schrijft Ruiter dat hij met de bus naar Uffelte komt om het harmonium te repareren. Daarna gaat hij door naar Havelte voor een stembeurt. Het werk verloopt nu uiterst moeizaam door ontbrekend personeel en de lastige omstandigheden. (04)

19xx
Er is een ongedateerde overeenkomst tussen de Gereformeerde Kerk van Meppel en de kerkvoogdij van Havelte omtrent de levering van een Reil-positief met vijf registers en een aangehangen pedaal voor de prijs van f 3.600,-. De plaatsing, stemming en eventuele reparaties zijn voor rekening van de koper. (03)
Misschien is dit orgel als tijdelijk gebruikt tijdens de restauratie van het Walcker-orgel in de Oude Gereformeerde Kerk van Meppel.

1987
In een vergaderverslag van de orgelcommissie van Havelte van 21 september wordt het orgel van Uffelte genoemd: 'Uffelte nw windm. f 1560,- incl BTW 380V'. Er zal dus een nieuwe windmotor zijn geplaatst.


Links: foto onbekend. Rechts: nr. DA999086009. (06)

1989
Op 22 februari stuurt Mense Ruiter een rekening van f 201,85 voor een reparatie aan het orgel. (04)

1991
De kerkvoogdij vraagt aan Mense Ruiter een offerte om het orgel te herstellen. Het is een serie-instrument dat bekend is bij Ruiter. De gebreken zijn dusdanig dat herstel tussen f 40.000,- en f 45.000,- kost. Een goed resultaat is echter niet te verwachten. Een betere oplossing is een nieuw kistorgel aan te schaffen voor f 29.000,-. De kerkvoogdij besluit vanwege de kosten op beide voorstellen niet in te gaan en overweegt het orgel te verkopen en een luidsprekerorgel aan te schaffen. (04)

1992
Op 14 april doet organist Lemstra verslag van de plaatsing van een luidsprekerorgel op de begane grond, omdat het pijporgel nog op het balkon staat. Hij zal instructie geven aan organiste Masselink omtrent de mogelijkheden. De aanschafprijs is f 8.000,-. De nieuwprijs bedraagt f 15.500,- Het orgel is voorzien van een MIDI-aansluiting, waardoor het makkelijk kan worden uitgebreid.
Op 15 mei schrijft de kerkvoogdij aan Bé Lemstra uit Nieuweroord dat zij zich erover verwonderen dat hij het orgel in de kerk heeft geplaatst. De verkoop van het Reil-positief voor f 2.000,- aan Lemstra is afgeketst. Toch heeft Lemstra het vervangende Eminent-luidsprekerorgel in de kerkzaal geplaatst, waardoor er nu een ruimteprobleem in de kerk is ontstaan. De kerkvoogdij verzoekt Lemstra het orgel weg te halen totdat het Reil-orgel is verkocht.
Het is onbekend wanneer het pijporgel is verkocht of verwijderd. (03) (04)

199x
Ongedateerde brief van Bé Lemstra uit Nieuweroord aan de kerkvoogdij. Het Eminent-Omegan-8100-luidsprekerorgel is bij de plaatsing voorzien van een MIDI-systeem en een expander. Het bedrag van f 1.000,- voor deze MIDI-aansluiting is destijds niet betaald. Lemstra stelt de kerkvoogdij voor om de f 1.000,- voor de MIDI-aansluiting alsnog te voldoen, waarbij hij de expander van f 1.295,- weggeeft (03) (04)


Foto januari 2014 (01)

2016
Op vrijdag 8 juli is een nieuw luidsprekerorgel geplaatst, dat is geleverd door de firma Mixtuur te Nieuwegein. Het betreft een Hauptwerk-systeem, gebaseerd op het Lohman-orgel te Heusden.
Het is op 4 september in gebruik genomen. Het Eminent-omegan 8100-luidsprekerorgel is naar een gemeentelid gegaan. (02)


Foto: Arend Nijmeijer (02)

Dispositie
Hoofdwerk (manuaal 2) Rugwerk (manuaal 1) Pedaal
Bourdon 16 Praestant 8 Praestant 16
Praestant 8 Holpijp 8 Subbas 16
Roerfluit 8 Quintadena 8 Octaaf 8
Gamba 8 Octaaf 4 Wijdgedekt 8
Octaaf 4 Roerfluit 4 Octaaf 4
Gemshoorn 4 Woudfluit 2 Bazuin 16
Roerquint 3 Flageolet 1 Trompet 8
Octaaf 2 Sesquialter 2 st  
Mixtuur 3-4 st Dulciaan 8  
Cornet 4 st Tremulant  
Trompet 8    
Vox humana 8    
Tremulant    

Speelhulpen: Koppel ped-Rw (man1), Koppel ped-Hw (man2), Koppel Hw-Rw.
10 setzers.
Zwelpedaal over het gehele orgel.
Klavieromvang: C-g3, Pedaalomvang: C-f1.
Merk: MIXTUUR, Type: CH2-30, virtuele kopie van het Lohman-orgel te Heusden. (02)

2025
Het kerkgebouw is door de kerkvoogdij van Havelte overgedragen aan de Stichting Behoud Uffelter Kerk. (07)

Bronvermelding:

  1. 1 www: https://reliwiki.nl/index.php/Uffelte,_Schoolstraat_5_-_Protestantse_Kerk (25-02-2025).
  2. E-mail Arend Nijmeijer 11-07-2016.
  3. Drents Archief: 0359 Nederlands Hervormde Gemeente Havelte 340 Stukken betreffende het geschil tussen de kerkvoogdij en B. Lemstra te Nieuweroord betreffende de plaatsing van een orgel in de Ned. Hervormde Kerk te Uffelte; z.j., 1992.
  4. Drents Archief: 0359 Nederlands Hervormde Gemeente Havelte 341 Stukken betreffende onderhoud en restauratie van het orgel; 1931-1943, 1958-1997.
  5. Brochure: De bouwgeschiedenis van de Clemenskerk te Havelte, Hervormde kerk Havelte, 2002.
  6. Beeldbank Drents archief.
  7. Dagblad van het Noorden 04-12-2025.
  8. De standaard 15-04-1910.
  9. www: https://uffelterkerk.nl/ (05-12-2025).

 


Links: ansichtkaart na 1960. Rechts: foto Geert Jan Pottjewijd.