Valthermond Gereformeerde kerk Doxa, Doorsnee 2
In 1891 wordt er op perceel 30, Zuiderdiep 411 een Gereformeerde kerk gebouwd. De gemeente scheurt in 1945. Van de ongeveer 470 lidmaten gaan er 170 over naar de Gereformeerd Vrijgemaakte Kerk.
In 1957 wordt er een nieuwe kerk gebouwd. (02) (06)


Links: ansichtkaart na 1960. Rechts: foto: André van Dijk, Veenendaal. (03)

1957
Op 20 augustus doet Reil een voorstel voor een nieuw orgel (type 6) van f 3500,- naar aanleiding van een aanvraag van de heer Woudstra uit Sneek. Dispositie: Bourdon 8', Prestant 4', Blokfluit 2', Sesquialter II discant. Speeltafel aan de achterzijde.
Op 9 september schrijft ds. Bode aan Reil dat men nog enkele weken respijt wil omdat de financiën nog niet rond zijn.
Op 13 september antwoordt Reil dat dit geen probleem is. (04)

1958
Op 9 januari schrijft ds. Bode dat de kerkenraad vermoedelijk ingaat op het aanbod van Reil. Hij stelt aan de orde of vochtigheid in het zojuist opgeleverde kerkgebouw een probleem kan zijn. Ook wil hij graag een soortgelijk orgel bezichtigen. Op 12 februari is er een gemeenteavond.
Op 13 januari schrijft Reil dat zij het beste in de Remonstrantse kerk van Meppel kunnen gaan kijken. Hij heeft daar een tijdelijk orgel geplaatst.
Op 25 februari schrijft Ds. Bode dat ze inmiddels het orgel in Meppel hebben bezocht. Het orgel bevalt goed, maar mist de "volle orgeltoon". (GJP: misschien geen Prestant 8'?). Hij sluit een aantekenbriefje bij van een van de deelnemende organisten. Uit dit briefje blijkt dat men de Gedekt 8' te ijl vindt. Voorgesteld wordt de Mixtuur te vervangen door een open 8-voets register, waardoor de dispositie 8,8,4,2 ontstaat.
Op 28 februari schrijft Reil aan ds. Bode dat het orgel in Meppel speciaal is gebouwd voor de Mattheus-Passie en zeer helder en doorzichtig moet klinken. Het is niet voor de kerk in Meppel gebouwd. Hij stelt de volgende dispositie voor: Gedekt 8', Prestant 8' (Groot octaaf gecombineerd met Gedekt 8'), Fluit 4', Octaaf 2'. Een Sesquialter lijkt Reil niet nodig, omdat ze vermoedelijk geen organist hebben die daar raad mee weet. Een octaafkoppel raadt hij af, omdat hij een mechanisch orgel wil bouwen. Ze zouden een dergelijk orgel kunnen zien in de werkplaats, maar dan moet gewacht worden tot dit type orgel wordt gebouwd.
Op 11 maart schrijft ds. Bode dat zij overleg gepleegd hebben met hun adviseur, de heer Nieuwenweg. Deze stelt de volgende dispositie voor: Bourdon 8', Prestant 8', Fluit 4', Octaaf 2'.
Op 1 april schrijft ds. Bode dat ze de raad van Reil, om Willem Hendrik Zwart in Emmen te raadplegen, hebben opgevolgd. Zwart kan instemmen met het advies van dhr. Nieuwenweg, maar stelt zelf ook een dispositie voor: Quintadeen 8', Prestant 8', Fluit 4', Quint 2 2/3', Octaaf 2'.
Op 16 april beantwoordt Reil het voorstel van Willem Hendrik Zwart van 1 april. Hij is niet enthousiast vanwege de Quintadeen 8', die te weinig grond heeft. De kosten van dit voorstel zijn ongeveer f 5.000,- hoger dan het eerste voorstel. Door de vele nieuwe opdrachten is de levertijd echter opgelopen tot minstens een jaar.
Op 21 april schrijft ds. Bode dat de kerkenraad heeft besloten een orgel bij Reil aan te schaffen. Uit de brief blijkt dat dhr. Nieuwenweg functioneert als adviseur. De dispositie wordt: Bourdon 8', Prestant 8', Fluit 4', Octaaf 2'. Indien mogelijk wil men het orgel graag binnen drie maanden geleverd hebben, vanwege de lange procedure die al is doorlopen.
Op 23 april bevestigt Reil de ontvangst van de opdracht. Alle registers zijn verdeeld in bas en discant. Hij probeert het orgel voor de winter gereed te krijgen.
Op 8 september vraagt Ds. Bode of het orgel nog voor de winter geleverd kan worden en of ze tijdig bericht krijgen wanneer het orgel wordt geplaatst.
Op 11 september schrijft Reil dat het orgel geleverd kan worden in de week van 15-20 december. (04)

Dispositie:
Bourdon 8' b/d
Prestant 8' b/d (groot octaaf gecombineerd met Bourdon 8')
Fluit 4' b/d
Octaaf 2' b/d


Foto's (05).

197x
Het Reil-orgel wordt in het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw afgebroken en vervangen door een luidsprekerorgel van het merk Eminent. (01)
Het orgel is mogelijk verkocht aan de Gereformeerd Vrijgemaakte Kerk van Meppel, waar in dezelfde periode een soortgelijk orgel is geplaatst.


Foto: André van Dijk, Veenendaal. (03)

1995
De kerk wordt gesloten en omgebouwd tot woonhuis. (03)

Bronvermelding
  1. E-mail van Egbert Hoving 29-9-2006.
  2. Boek: J. Hadders, 100 jaren Valthermond grepen uit de historie, Emmen: W. ten Kate, 1953.
  3. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Valthermond,_Zuiderdiep_333_-_Bethel_of_Arbeiderskerk_%281898_-_1995%29. (09-08-2026)
  4. Archief Reil.
  5. Archief Jaap Brouwer uit de verzameling van J. Vissering (1933-2017).
  6. www: https://kiekopdemond.nl/wist-u-dat-4/ (13-01-2026).


Google Streetview (26-02-2025).