Vries Gereformeerde kerk

Vanaf de jaren 1920 is er een orgel dat wordt onderhouden door Doornbos. Misschien is Doornbos ook de bouwer. In de jaren 1958–1959 wordt een nieuw orgel aangeschaft, gefinancierd via collectes, giften en leningen. Het instrument vertoont al snel storingen, waarop Mense Ruiter meerdere keren wordt ingeschakeld voor advies en reparaties. Bij de bouw van de nieuwe kerk in 1969 kiest men eerst voor een luidsprekerorgel. In 1970 bouwt Vierdag een nieuw orgel, dat in 2009 wordt overgeplaatst naar Eerbeek na de sluiting van de kerk in 2007.

1867
Op 16 oktober wordt de Gereformeerde kerk te Vries gesticht. (06)
Het uitgebreide bestek van de bouw van de kerk is bewaard gebleven. Geen informatie over voorzieningen voor een orgel. (08)

192x:
Gezien de informatie uit de kasboeken moet er begin jaren '20 een orgel zijn aangeschaft. Het orgel wordt onderhouden door Doornbos.

Kasboeken, 1870-1971 (08)
1923 'Van 't orgel (in gebruik) 77,08' Opbrengst orgelcollecte?
1924 12 maart 6 aandelen uitbetaald voor het orgel f 120,-
1924 ontvangsten voor het orgel
1925 30 mei voor het orgel f 2,10
1928 19 december rekening Doornbos f 242,82
1929 31 december rekening Doornbos f 109,44 (er is ook een schilder Doornbos)
1931 31 december Rente orgel f 100,-
1931 15 december geleend aan orgel f 175,-
1931 31 december rekening Doornbos f 20,33
1932 17 december rekening Doornbos f 147,96
1933 30 december rekening Doornbos f 13,47
1934 31 december voor 't orgel f 2,05 Rekening Doornbos f 409,25
1935 4 maart muziekboek van gezangen f 2,00 31 december rekening Doornbos f 55,92
1936 22 december rekening Doornbos f 92,36

1937
Op 30 september wordt besloten nieuwe muziekboeken aan te schaffen. Bij het orgel liggen nu alleen koraalboeken en een bundel van Johannes de Heer. De kosten worden geschat tussen de f 2,- en f 3,-.
Kasboeken, 1870-1971 (08)
1937 29 december rekening Doornbos f 41,54
1956 31 december onkosten orgel 2x H. v.d. Molen f 15,-

1955
 Foto van het interieur in een krant. Op het balkon is een fragment te zien van een open pijpenfront.

Foto: Centraal Weekblad 26-11-1955?

1957
Organist J. van der Veen overlijdt tijdens de kerkdienst. Vermoedelijk wordt hier de Gereformeerde kerk van Vries bedoeld, omdat het krantenbericht erboven betrekking op Vries heeft. Zie Provinciale Drentsche en Asser courant (24-06-1957).
In het jaarverslag wordt gemeld dat het niet lukt in dat jaar een nieuw orgel aan te schaffen. (08)

1958/1959
In de jaarverslagen wordt de ingebruikname van een orgel gemeld.
Orgelfonds 1958; Er wordt gestart met een saldo van f 2.266,74 en als inkomsten zijn er collectes, giften, een oud papier actie en een lening. De uitgaven zijn: Electrische installatie orgel f 82,38, rekening Wiegman f 25,-, rekening Welmers (organist in Zuidlaren) f 40,-, aflossing lening f 174,66 aflossing orgel f 3.226,-.
Orgelfonds 1959: een collecte met een opbrengst van f 376,74 en een aflossing van f 325,34 voor het orgel. (08)
Op 14 december schrijft Mense Ruiter dat de kerk de leverancier van het orgel op zijn verplichtingen moet aanspreken. Er zijn in uw kerk geen abnormale omstandigheden. Als de orgelmaker niets onderneemt zult U hem in gebreke moeten stellen. Er dient goed te worden genoteerd wanneer welke storingen optreden. (10)

1960
Op 30 mei wordt aan Mense Ruiter gevraagd of hij een onderhoudsbeurt kan verzorgen. De laatste tijd zijn er aardig wat storingen.
Op 18 augustus schrijft de predikant dat het hem spijt dat hij er niet was toen Ruiter bij het orgel was. Kan Ruiter zijn bevindingen op schrift stellen? (10)

1961
Op 20 juni schrijft Ruiter dat de stemmer het orgel heeft gecontroleerd. Hij constateert geen hangers. Bij dit type orgels treden hangers onverwacht op en zijn dan weer weg. Het orgel is nu gestemd, een houten pijp is geïntoneerd en een registerwipper is vastgezet. Als er weer hangers zijn dienen de organisten te noteren welke toon dit was en bij welke combinatie. Herstel is dan eenvoudiger. (10)

Kasboeken, 1870-1971 (08)
1960 23 augustus Rek. Mense Ruiter (rep. orgel) f 34,50
1961 30 juni Rek. Mense Ruiter (rep. orgel) f 23,50

1963
In het jaarverslag wordt geklaagd over het orgel. Er moet actie worden ondernomen.  (08)
7 Kasboeken, 1870-1971 (08)
1963 26 april Rekening v/d Berg & Wendt f 43,80
1963 21 mei Rek. P. Zwart Jzn. (orgel nagezien) f 50,-
1963 5 november Rek. M. Ruiter (rep. orgel) f 69,15
1964 27 april Mense Ruiter (stemmen orgel enz.) f 64,65
1964 14 mei beloning organist (mevr. Boersma) f 25,-
1964 14 mei beloning organist (M. vd Galiën) f 25,-
1964 23 december Rek. J. Dijkstra (rep. orgel) f 45,-
1965 13 april Koraalboek Boeijenga f 19,75
1966 november gratificatie organisten 2x f 25,-
1966 31 december Rep. en stemmen kerkorgel f 76,70

1967
In de bouwcommissie van 26 juli voor een nieuwe kerk stelt de orgelcommissie dat er een orgel nodig is van circa f 40.000,-. Men heeft grote bezwaren tegen de aanschaf van een luidsprekerorgel. De post wordt op de begroting opgenomen. (08) (09)

7 Kasboeken, 1870-1971 (08)
1967 7 augustus Gratificatie organisten 2x f 25,-
1967 19 september rekening Mense Ruiter f 114,05
1968 26 juli Gratificatie mevr. Boersma f 25,- trompettist H. Rozeboom f 10,00
1968 12 augustus Gratificatie organist Kolthof f 25,-
1969 24 december M. vd Galiën hon. orgelspel f 15,-

1968
De begrotingspost voor het orgel wordt voorlopig naar de achtergrond verschoven. (08) (09)


Foto: nr. MZ12911070205 19-09-1969 (12)

1969
Op 10 mei vraagt dhr. Dijkhuis van de orgelcommissie van Vries de Orgelbouwadviescommissie van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV)  om advies bij het plaatsen van een orgel in de nieuw te bouwen kerk.
Op 28 augustus schrijft adviseur Vetter dat hij de in aanbouw zijnde kerk heeft bezocht en heeft gesproken met de architect en de orgelcommissie. Voor de berekening van de grootte van het orgel wordt de lagere zaalruimte niet meegenomen, omdat deze alleen in de zomermaanden gebruikt wordt.
Vetter stelt een orgel voor met de navolgende dispositie:
Hoofdwerk: Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Woudfluit 2', Mixtuur IV
Borstwerk: Holpijp 8', Spitsfluit 4', Prestant 2', Cymbel 1'
Pedaal: Gedekt 16'.
Het orgel zal worden geplaatst aan de korte kerkmuur op de plaats die de architect hiervoor gedacht had. De grootste pijpen moeten in de rechterhelft van het orgel staan. Hierdoor wordt de tractuur iets ingewikkelder dan normaal.
In de bouwvergadering van 29 augustus wordt het orgelfonds besproken. Op 4 september stelt de orgelcommissie op advies van dhr. 'Velter' (bedoeld wordt dhr. Vetter van de Gereformeerde orgeladviescommissie) een pijporgel aan te schaffen met 10 stemmen voor circa f 50.000,-.
Op 29 september wordt in een gemeentevergadering besloten vanwege de hoge kosten eerst een luidsprekerorgel te kopen.
Op 3 oktober wordt gemeld dat het oude orgel voor f 500,- is verkocht aan iemand uit Zuidhorn. Er moet met spoed een nieuw orgel worden gezocht. De orgelcommissie zal dit op zich nemen.
Op 16 oktober schrijft de orgelcommissie dat op de gemeentevergadering, waar Vetter een toelichting heeft gegeven over de orgelbouwplannen, is besloten voorlopig geen pijporgel aan te schaffen. De benodigde f 50.000,- is niet beschikbaar vanwege de kosten van de nieuwe kerk. Men gaat eerst een luidsprekerorgel gebruiken. Na verloop van vijf jaar wordt er opnieuw naar een orgel gekeken.
Op 7 november wordt gemeld dat er een nieuw orgel is aangekocht. Er dient nog wel een podium te worden gemaakt.
Op 29 november wordt de kerk in gebruik genomen. (08) (09) (13)


Tekeningen van de kerk door het bureau van Van der Bom & Ingwersen uit Amsterdam (13)



1970
Op 21 februari stuurt de GOV de rekening voor het gegeven advies. (13)
7 Kasboeken, 1870-1971 (08)
1970 1 april Kantorij f 80,- 29 juni f 40,- 12 okt verg. m. vd Galien f 15,- 29 okt vergoeding organist P. Dijkhuis f 15,-

1970
Orgelmaker Vierdag uit Enschede bouwt een nieuw orgel. Piet Wiersma verzorgt op 7 juni de inspeling.

Foto (05)

Dispositie:
Manuaal: Quintadeen 16’, Prestant 8', Roerfluit 8', Octaaf 4', Gedekt (fluit) 4', Quint (prestant) 2 2/3', Octaaf 2', Gemshoorn 2', Terts 1 3/5', Mixtuur 1 1/3 IV, Trompet 8’.
Pedaal: Bourdon 16 (transmissie quintadeen 16')

2007
Op de plek van de Gereformeerde Ontmoetingskerk komt een twintigtal appartementen. Op 30 september is de laatste dienst. (01)

2008
De kerk is inmiddels afgebroken en het orgel verkocht. (03)

2009:
Het orgel wordt door orgelbouwer Ide Boogaard uit Rijssen geplaatst in Eerbeek. De Trompet 8' wordt gedeeld in bas- en discant.  (05)

Het orgel in Eerbeek (05)

Dispositie:
Manuaal  
Quintadeen 16’ B/D, bas eikenhout (als Bourdon) metaal (als Quintadeen),
Prestant 8' C-F, eikenhout, rest metaal, vanaf G in het front,
Roerfluit 8' B/D C-B eikenhout, rest metaal,
Octaaf 4'  
Gedekt (fluit) 4' B/D
Quint (prestant) 2 2/3' B/D
Octaaf 2'  
Gemshoorn 2'  
Terts 1 3/5'  Discant
Mixtuur 1 1/3 IV  
Trompet 8’  B/D bekers roodkoper
Pedaal C-f1
Bourdon 16  Transmissie manuaal
Nevenregisters
Koppelingen: Pedaal - Manuaal
Tremulant (05)

Bronvermelding:
  1. Dagblad van het Noorden 10-8-2007 en 2-10-2007
  2. E-Mail Joke Gerds 16-06-2008
  3. www: https://reliwiki.nl/index.php/Vries,_Oude_Asserstraat_40_-_Ontmoetingskerk_(1969_-_2007)  (Nieuwe kerk Vries) (04-03-2025)
  4. www: http://reliwiki.nl/index.php?title=Eerbeek,_Doctor_Gunningstraat_27_-_Kruiskerk (Eerbeek) (04-03-2025)
  5. www:  http://www.dayak.nl/vierdag/
  6. Drents Archief: 0424 Gereformeerde Kerk te Vries 1 Notulen kerkenraadsvergaderingen 1868-1933
  7. Boek: G.J. Kok, Vaak was het ploegen op de rotsen - De evangelisatiearbeid van de Particuliere Synode Drenthe van de Gereformeerde Kerken in Nederland (1893-1993). Groningen: 2013 [Gereformeerde Evangelisatie Reeks deel 2] blz. 226
  8. Drents Archief: 0424 Gereformeerde Kerk te Vries  7 Kasboeken, 1870-1971; Eigendomsbewijzen, 1873-1969; Bestek voor de kerk, 1868; Diverse correspondentie.
  9. Drents Archief: 0424 Gereformeerde Kerk te Vries  6 Stukken betreffende de kerkbouw; c. 1969
  10. Mense Ruiter oude archief
  11. www: https://reliwiki.nl/index.php/Vries,_Oude_Asserstraat_-_Gereformeerde_Kerk_(1868_-_1968) (Oude kerk Vries) (04-03-2025)
  12. Beeldbank Drents Archief
  13. VU-Archief: 669 Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV) - Orgelbouwadviescommissie 1-780 Doos 63 688. Vries, Gereformeerde Kerk, 1969




Foto afscheiddienst op 2 september 2007 (02)


Het nieuwe kerkgebouw uit 1969. Foto gekregen via Joke Gerds d.d. 17-06-2008 (02) 


Oude Gereformeerde kerk (07)