Zwartemeer, Gereformeerde kerk

 Het orgel wordt in 1942 door Dekker uit Goes geplaatst. Het instrument is oorspronkelijk in 1927 gebouwd voor de Gereformeerde Polderstraatkerk in Rotterdam-Katendrecht en wordt in 1932 gerestaureerd door Valckx & Van Kouteren. Na de sluiting van die kerk wordt het orgel via bemiddeling van predikant ds. Hoeksema naar Zwartemeer overgebracht. In 1956 constateert de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV) ernstige technische gebreken en adviseert zij een omvangrijke restauratie. In 1981 oordeelt orgelmaker Reil dat herstel niet meer zinvol is. Het orgel wordt in 2003 buiten gebruik gesteld en in 2023 naar Polen verkocht.

 1921
 De kerk wordt op 31 maart in gebruik genomen. Op 26 december 1921 wordt de Gereformeerde Kerk te Zwartemeer geïnstitueerd; tot die tijd valt Zwartemeer onder de Gereformeerde Kerk van Klazienaveen. (02)


Foto van het orgel in de Polderstraatkerk in Rotterdam. (08)

1942
Orgelmaker Dekker uit Goes plaatst een pneumatisch orgel dat oorspronkelijk in 1927 is gebouwd voor de Gereformeerde Polderstraatkerk in Rotterdam-Katendrecht.
Dit orgel wordt in 1932 gerestaureerd door Valckx & Van Kouteren. In 1942 wordt de kerk buiten gebruik gesteld in verband met funderingsproblemen. (07)
Het orgel wordt door de kerk van Zwartemeer aangeschaft via bemiddeling van de eigen predikant van Zwartemeer, ds. Hoeksema.
De dochter van ds. Hoeksema, Reni Hoeksema, krijgt een middag vrij om te assisteren bij het stemmen. (01)
Het orgel wordt op 8 mei in gebruik genomen met een preek over psalm 150 door ds. Tjaardinus Heerinus  Hoeksema. Het vervangt het oude 'zaalorgel'. Een dubbelkwartet zingt enkele liederen. Het orgel wordt bespeeld door de heer J. Slofstra. Zie Emmer courant (08-05-1942).

Dispositie:
Manuaal I   Manuaal II   Pedaal  
Bourdon 16' Viola da Gamba 8' Subbas 16' (transmissie I)
Prestant 8' Holpijp 8' Trompet 8' (transmissie I)
Roerfluit 8' Voix Celeste 8'    
Bourdon 8' Aeoline 8'    
Principal 4' Viola 4'    
Fluit 4'        
Cornet III disc        
Trompet 8'        

Nevenregisters: Manuaal I - Pedaal, Manuaal II - Pedaal, Manuaal I - II, P, MF, F, T, Oplosser

1945
Tijdens de bevrijding van Zwartemeer door de geallieerden moet Reni Hoeksema, dochter van ds. Tjaardinus Heerinus Hoeksema, zo luid mogelijk het Wilhelmus ten gehore brengen. (01)


Foto W. Blokland (07)

1956
Op 27 augustus stelt A.P. Oosterhof van de Orgelbouwadviescommissie van de Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV) een rapport op over het orgel. Bij acht registers spreken meerdere pijpen niet. De Viola 4' is geheel buiten werking. De oorzaak is dat veel membranen zijn versleten. Na dertig jaar is dit een normaal verschijnsel. Alle membranen dienen daarom te worden vervangen. De kosten worden geschat op f 2.800,-. Verder zou het orgel gereviseerd moeten worden. De klavieren rammelen en de conducten zijn dichtgeknepen. De intonatie moet worden bijgewerkt. Deze kosten worden geschat op f 3.600,-. De GOV adviseert om aan de hand van een bestek een orgelmaker te vragen een offerte uit te brengen. (11)

1957
Op 19 december stuurt de GOV een rekening voor het uitgebrachte advies. (11)

1981
Orgelmaker Reil schrijft een rapport over de toestand van het orgel. De conclusie is dat het orgel van geringe waarde is en dat herstel niet meer zinvol is.

1982
Op 1 juni 1982 informeert Reil naar de stand van zaken omtrent de offerte voor een nieuw orgel. (05)


Foto: Piet Bron. (04)

2003
Het orgel wordt buiten gebruik gesteld. Het pijpwerk en de mechaniek zijn grotendeels nog aanwezig. De originele speeltafel is weggehaald en los achter het orgel geplaatst. Op de plaats van de oude speeltafel is een luidsprekerorgel neergezet. De luidsprekers staan opgesteld in de oude orgelkas. (09)

2017
De gereformeerde gemeente en de hervormde gemeente in Zwartemeer fuseren. Het gebouw van de Gereformeerde Kerk wordt gekozen als locatie voor de kerkdiensten. (06)

2023
Wegens gering kerkbezoek wordt de kerkelijke geemeente opgeheven en het kerkgebouw verkocht. De laatste dienst is op zondag 15 januari 2023. Het orgel wordt verkocht naar Polen. (04) Zie Dagblad van het Noorden (03-01-2023).

2024: Er zijn plannen om de kerk te verbouwen tot woning. Zie Dagblad van het Noorden (16-07-2024).

Bronvermelding:
  1. E-mail Jans Vrieling 23-01-2004 met gegevens van Reni Koster-Hoeksema uit Emmen.
  2. E-mail Peter Dillingh 12-08-2004.
  3. www: http://reliwiki.nl/index.php/Zwartemeer,_Verlengde_van_Echtenskanaal_Noordzijde_33_-_Gereformeerde_Kerk (18-08-2026).
  4. www: Orgeldatabase Piet Bron (23-03-2025).
  5. Archief Reil.
  6. www: https://gereformeerdekerken.info/2017/07/24/gereformeerde-kerk-te-zwartemeer-dr-pkn-kerk/ (18-08-2026).
  7. Archief Jaap Brouwer.
  8. www: https://gereformeerdekerken.info/2022/05/13/de-ger-kerk-te-rotterdam-zuid-katendrecht-2/ (23-03-2025).
  9. Eigen waarneming.
  10. Beeldbank Drents Archief.
  11. VU-Archief: 669 Gereformeerde Organisten Vereniging (GOV) - Orgelbouwadviescommissie 1-780 Doos 66 768. Zwartemeer, Gereformeerde Kerk, 1967-1968.
Onderstaande kleurenfoto's zijn gemaakt door Jans Vrieling









Het nieuwe electronische orgel is tegen het oude instrument aangeplaatst op de plaats van de bewaarde oude speeltafel
Rechts: Het luidsprekerorgel tegen de zijkant van het pijporgel.

 




Links: Facebook - Oud Drenthe in woord en beeld. Rechts: foto nr. DM0210230304. (10)


Ansichtkaart.


Foto Geert Jan Pottjewijd.



Gezicht op het liturgisch centrum
Interieur van de kerk. Foto Jans Vrieling.