Eelde/Paterswolde voormalige Gereformeerde kerk

Kerk
Deze gemeente werd gesticht op 1 juli 1957. De kerk werd gebouwd in 1959. 

Orgel
Voorgeschiedenis:
1883:  P. van Oeckelen en Zonen bouwt een nieuw orgel voor Gereformeerde kerk te Delfzijl in 1883 door de orgelmaker te Haren (01).


Situatie te Delfzijl. Ansichtkaart, collectie Dirco Oskam Overgenomen van www.orgbase.nl Klik op de afbeeelding voor een vergroting


De Bazuin18-05-1883

Dispositie: Bourdon 16' B/D (c0 /cis0),  Prestant 8', Holpijp 8', Viola da Gamba 8', Octaaf 4', Fluit 4', Nachthoorn 2', Trompet 8'.

1954: Verweijs te Amsterdam maakt een nieuw orgel voor Delfzijl (02). Het oude orgel werd incl. orgelkas verplaatst naar de Gereformeerde Goede Herderkerk te Groningen, waar het tijdelijk dienst deed.

Beeldbank Drents Archief - Situatie te Groningen

1960/1961: Mense Ruiter bouwt voor de Goede Herderkerk een nieuw instrument. Het van Oekelen-orgel wordt verkocht naar de Gereformeerde kerk te Eelde/Paterswolde. De orgelkas sneuvelt tijdens deze actie (03).

Dispositie bij plaatsing

Manuaal  
1. Prestant 8’
2. Bourdon B/D 16’
3. Holpijp 8’
4. Viola 8’
5. Octaaf 4’
6. Fluit 4’
7. Woudfluit 2’
8. Trompet 8’
Aangehangen pedaal.

Het orgel werd bij de plaatsing te Eelde/Paterswolde door Mense Ruiter van een geheel nieuwe kas voorzien met een vlak front. De Trompet 8’ werd vervangen door een Mixtuur 3-4 sterk. Verder werd de Bourdon 16’ ook bespeelbaar gemaakt op het pedaal als Bourdon 16’ en Bourdon 8’ (04).

De dispositie van dit mechanisch instrument was hierna als volgt:

Manuaal   Pedaal  
1. Prestant 8’ 9. Bourdon 16’ ##
2. Bourdon B/D 16’ * 10. Bourdon 8’ ##
3. Holpijp 8’    
4. Viola di Gamba 8’ **    
5. Octaaf 4’    
6. Fluit 4’ ***    
7. Woudfluit 2’    
8. Mixtuur 3-4 sterk    
Koppeling: Pedaal - Manuaal
* Gehalveerd tussen c en cis
** C t/m G gecombineerd met Holpijp 8’, enge mensuur
*** C t/m Fis gedekt.
Samenstelling van de Mixtuur 3-4 sterk:

C: 1 1/3 1 2/3
c: 2 1 1/3 1 2/3
c1: 2 2/3 2 1 1/3 1
c3: 2 2/3 2 2 1 1/3
## In 1960 aangebrachte elektrische transmissies.

1976: Het orgel werd door gemeenteleden vergroot. Zo werd de Fluit 4’ door J. Kroeze uit Eelde veranderd in een Koppelfluit 4’ (f2 t/m/ f3 cilindrisch). J. Bandringa uit Eelde bouwde in dat jaar op een kantsleep een Quint 2 2/3’ discant en een Terts 1 3/5 discant (pijpwerk van Van Oeckelen uit het orgel van de Hervormde kerk te Meppel uit 1843). (GJP: Vorige opmerking tussen haakjes van van der Kleij is zeer waarschijnlijk niet correct, omdat van Oeckelen nooit werkzaamheden aan het orgel in Meppel heeft uitgevoerd) Verder een Nachthoorn 2’(zeer wijde mensuur, C gedekt). Ook het pedaal werd verder uitgebreid. Dit gebeurde elektronisch. Leverancier Dr. Böhm te Minden (Dtsl. ). Het orgel werd in zijn geheel geherintoneerd door Mr. A. Bouman, die als organist fungeerde.
Vermoedelijk werd het orgel in 1976 verplaatst vanaf het balkon naar de rechtervoorzijde van de kerk. De orgelkas werd daarbij weer gewijzigd.
De oorspronkelijk magazijn balg verdween voor een nieuwe windvoorzining. Ook de kanalisering werd geheel gewijzigd.
Windladen en machniek bleven redelijk onaangetast.

eeldegk03.jpg (26417 bytes)

De dispositie werd sinds 1976 als volgt:

Manuaal C - f3 Pedaal C - d1 Electronisch Pedaal  
1. Bourdon 16’ B/D 1. Gedekt Bas 16’ 1. Principaal 32’
2. Prestant 8’ 2. Bourdon 8’ 2. Subbas 32’
3. Holpijp 8’     3. Prestant 16’
4. Viola di Gamba 8’     4. Octaaf Bas 8’
5. Octaaf 4’     5. Salicet 4’
6. Koppelfluit 4’     6. Piffaro 2’+ 1/2’
7. Quint 2 2/3’ disc.     7. Bastuba 32’
8. Nachthoorn 2’     8. Bazuin 16’
9. Terts 1 3/5’  disc.     9. Trompet 8’
10. Mixtuur 3-4 sterk     10. Hobo 4’
Nevenregisters:
Tremulant (electr. ). Geleverd door A. Laukhoff , Weikelsheim (Dtsl. )
Stemknop electronisch pedaal (04).


Beeldbank Drents Archief

1997: Jan Jongepier schrijft een rapport over de huidge toestand van het orgel. (blz. 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11.
Op basis van dit rapport wordt in november offerte gevraagd aan enkele orgelmakers.

1998: Herintonatie door orgelmaker Sicco Steendam.

2004: De kerk is afgestoten wegen het PKN-proces. Er wordt nu gekerkt in de voormalige Hervormde kerk van Eelde. (05)

2005: Het orgel wordt verkocht naar de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk te Middelstum. Het werd daar op 18 november 2005 officieel in gebruik genomen. Mense Ruiter Orgelmakers heeft de windlade van het orgel gerestaureerd, het pijpwerk herstelt en de intonatie gecontroleerd.
Ook de dispositie werd gewijzigd. De elektronische componenten werden niet hergebruikt.

Over de verplaatsing van het orgel naar Middelstum is door Sietze de Vries een artikel voor het blad Eredienst (2006-02) van de VGK (vereniging van gereformeerde Kerkorganisten) geschreven.
Zie bladzijde 10, 11 en 12


Foto Ed Smith www.orgelsite.nl

Dispositie:

Manuaal  
Bourdon B/D 16' Gehalveerd tussen c en cis
Prestant 8'  
Holpijp 8'  
Viola da Gamba 8' C t/m G gecombineerd met holpijp 8, enge mensuur
Octaaf 4'  
Fluit 4' C t/m Fis gedekt
Nachthoorn 2'  
Mixtuur 3 sterk  
Pedaal (transmissie manuaal)
Bourdon 16  
Bourdon 8  

Koppeling: Pedaal - Manuaal (06)

Bronvermelding:
  1. De Bazuin. 1883 Delfzijl. Chr. Geref. kerk plaatsing orgel door P. v. Oeckelen.
  2. Het Orgelblad(1962)95. Delfzijl. Geref. kerk, 1954 nb. orgel fa. Verweijs te Amsterdam. In 1962 verandering door de firma Pels
  3. Het Orgelblad(1961)150. Groningen Geref. Goede Herderkerk, nb. orgel door Mense Ruiter.
  4. Voor de uitgebreide gegevens betreffende dit orgel onze dank aan Mr. A. Bouman te Paterswolde.
  5. E-Mail van Jaap Brouwer d.d. 14-01-2005
  6. E-Mail van Robert Helder d.d. 25-11-2005, die mij wees op de informatie op de website van Wim Verburg over dit instrument. Zie www.orgelsite.nl onder Middelstum. De hier afgebeelde foto is gemaakt doo
  7. r Ed Smith en afkomstig van deze website.
  8. www: http://reliwiki.nl/index.php/Paterswolde,_Hoofdweg_169_-_De_Hoeksteen